TPITH AΠOΨH Πίσω από τις βάσεις εισαγωγής

H φετινή άνοδος των βάσεων εισαγωγής δεν συνδέεται σε καμιά περίπτωση με
κάποια βελτίωση των όρων λειτουργίας της ελληνικής εκπαίδευσης. H άνοδος όπως
και η κάθοδος των βάσεων είναι τεχνητή κατασκευή του «μαγικού φίλτρου» των
πολυδιαφημισμένων σταθμισμένων θεμάτων της Κεντρικής Επιτροπής Εξετάσεων και
δεν συνδέεται καθόλου με το επίπεδο σπουδών των μαθητών.

H κοινωνιολογία της εκπαίδευσης έχει κάνει φανερό ότι, είτε με άνοδο είτε με
κάθοδο των βάσεων, η «μάχη» των υποψηφίων στις Πανελλαδικές Εξετάσεις είναι
«μάχη» που γίνεται με κοινωνικούς όρους, καθώς η επίδοση των υποψηφίων και η
πρόσβασή τους στα AEI καθορίζεται σημαντικά από την κοινωνική τους προέλευση.
Είναι φανερό ότι το «άνοιγμα» των Πανεπιστημίων, με την αύξηση του αριθμού των
εισακτέων, δεν μετρίασε τις ανισότητες πρόσβασης για εκείνους τους υποψηφίους
οι οποίοι προέρχονται από τα αγροτικά και εργατικά στρώματα.

H έρευνα αποκαλύπτει ότι οι σπουδές που οδηγούν σε επαγγέλματα υψηλού
κοινωνικού κύρους και μεγάλων εσόδων, όπως π.χ. ιατρικές σπουδές,
πολυτεχνικές, H/Y, κ.λπ., εμφανίζουν σχεδόν ακραίες κοινωνικές διαφορές στη
σύνθεση των φοιτητών. Π.χ. ενώ οι φοιτητές αγροτικής καταγωγής δεν ξεπερνούν
το 1%-2,5% του συνόλου των φοιτητών της Ιατρικής ή του Πολυτεχνείου, φτάνουν
και ξεπερνούν το 10% στο σύνολο των φοιτητών των TEI ή διαφόρων Τμημάτων AEI
χαμηλής επαγγελματικής προοπτικής. Επίσης, οι φοιτητές εργατικής καταγωγής,
ενώ αποτελούν μόλις το 10%-12% κατά μέσο όρο των περιζήτητων Σχολών, στις
Σχολές χαμηλής ζήτησης ξεπερνούν το 25%. Αντίθετα, οι φοιτητές με πατέρα στα
«επιστημονικά – ελεύθερα επαγγέλματα» αποτελούν το 40%-50% των Σχολών πρώτης
ζήτησης και μόλις το 1/10 των φοιτητών των TEI.

H άνοδος των βάσεων εισαγωγής και ο «κατάλογος των επιτυχόντων» δεν μπορούν να
φωτίσουν το μαύρο φόντο των 50 χιλιάδων μαθητών του Ενιαίου Λυκείου και των
TEE που δεν «χώρεσαν» στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση παρά τις υποσχέσεις τού
πάλαι ποτέ ΥΠΕΠΘ Γεράσιμου Αρσένη για «μια θέση στα AEI – TEI σε κάθε απόφοιτο
Λυκείου»(ΥΠΕΠΘ 1998).

H άνοδος των βάσεων και ο κατάλογος των επιτυχόντων δεν μπορούν να εξαφανίσουν
τα χιλιάδες παιδιά που συνεχίζουν να εγκαταλείπουν κάθε χρόνο την υποχρεωτική
εκπαίδευση και δεν έχουν τη δυνατότητα να παρουσιαστούν ούτε ως υποψήφιοι για
τη διεκδίκηση μιας θέσης στα AEI – TEI.

H άνοδος των βάσεων και η μαζικοποίηση των Πανεπιστημίων από το 2000 και μετά,
που παρουσιάζεται σαν ικανοποίηση ενός χρόνιου κοινωνικού αιτήματος, δεν
μπορούν σε καμιά περίπτωση να συγκαλύψουν το γεγονός ότι 130 χιλιάδες
πτυχιούχοι AEI – TEI καταγράφονται στους «σκοτεινούς» καταλόγους της ανεργίας.
Οι πύλες του Πανεπιστημίου που φαίνεται να «ανοίγουν» διάπλατα για τους 80
χιλιάδες νέους φοιτητές δεν είναι εκείνες που στις προηγούμενες δεκαετίες
συγκέντρωναν το πάθος της υπερβάλλουσας ζήτησης χιλιάδων άλλων υποψηφίων. H
μαζικοποίηση της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, η επαγγελλόμενη «ελεύθερη πρόσβαση»
του ΥΠΕΠΘ, συνδυάζεται με την ταυτόχρονη πλήρη αποσύνδεση εκπαιδευτικών τίτλων
και εργασιακών δικαιωμάτων. Για πρώτη φορά σε τέτοια κλίμακα η φοίτηση σε
κάποια εκπαιδευτική βαθμίδα αποσυνδέεται και τυπικά από το δικαίωμα κατάληψης
θέσης στην αγορά εργασίας αναιρώντας ολοκληρωτικά κάθε θεσμική μορφή που
κατοχυρώνει τα επαγγελματικά δικαιώματα των εκπαιδευτικών τίτλων.

Αυτή η πραγματικότητα σημαίνει και την αναίρεση οποιασδήποτε εγγυημένης
δυνατότητας κοινωνικής κινητικότητας μέσα από την πρόσβαση στην εκπαίδευση,
γεγονός που οδηγεί στη διάλυση των παραδοσιακών αντιλήψεων που συγκροτούνται
γύρω από τον εκπαιδευτικό μηχανισμό. Ακυρώνεται ένα ολόκληρο φάσμα κοινωνικών
προσδοκιών, συγκροτημένο εδώ και αρκετές δεκαετίες, για τη δυνατότητα
εργασιακής απασχόλησης μέσα από την πρόσβαση στην εκπαίδευση και τα
διαπιστευτήριά της.

Πολύ περισσότερο η άνοδος των βάσεων δεν μπορεί να απαλύνει τα χαρακτηριστικά
ενός εξεταστικού συστήματος παρακυβέρνησης της εκπαίδευσης, το οποίο, την ίδια
στιγμή που «στενεύει» σε γερμανικά ωράρια την εφηβεία, «ροκανίζει» τους
οικογενειακούς προϋπολογισμούς στο τρίγωνο «εξετάσεις – φροντιστήριο –
ιδιαίτερο» και οικοδομεί την εκπαίδευση της αμάθειας, η οποία, μέσα σε
συνθήκες διδακτικού ολοκληρωτισμού, απονεκρώνει κάθε διαδικασία κατανόησης,
αμφιβολίας, κρίσης, με αποτέλεσμα τον αφανισμό της διδασκαλίας, το καλούπωμα
των εκπαιδευτικών σε «διδακτικά φέρετρα» και τη μετατροπή των μαθητών σε
καταναλωτές – πελάτες, ένα είδος «προσοντούχων αγραμμάτων» σήμερα,
κατακερματισμένων ανθρώπων – υπηκόων αύριο.