Nυστέρι στην ψυχή μέσω εγκεφάλου

Υπάρχουν άνθρωποι που πηγαίνουν καθημερινά στη δουλειά τους έχοντας
εμφυτευμένα στον εγκέφαλο λεπτά καλώδια. Άλλοι έχουν μικροσκοπικές τρύπες, οι
οποίες δημιουργήθηκαν ύστερα από χειρουργικές επεμβάσεις. Οι άνθρωποι αυτοί
υπέφεραν από ψυχολογικές διαταραχές, δεν μπορούσαν να απαλλαγούν από τις
βασανιστικές σκέψεις και τους φόβους τους και διάλεξαν αντί για άλλη θεραπεία
την εγχείρηση. Εγχείρηση στην καρδιά του προβλήματος, στον ίδιο τον εγκέφαλο.

Ορισμένες ψυχικές παθήσεις όπως η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή θεραπεύονται με επεμβάσεις στον εγκέφαλο. Μερικές από τις τεχνικές που χρησιμοποιούνται βασίζονται σε καθετήρες που διαπερνούν το κρανίο και καυτηριάζουν ορισμένους ιστούς του εγκεφάλου

Ορισμένοι γιατροί εφαρμόζουν τον τελευταίο καιρό τέτοιες τεχνικές, που βεβαίως
έχουν σημαντικό ρίσκο. Όμως τα αποτελέσματα των επεμβάσεων τούς ενθαρρύνουν να
συνεχίσουν την έρευνα πάνω σε αυτόν τον τομέα.

Από την εποχή που εφαρμοζόταν η μετωπιαία λοβοτομή, που ήταν μια «ακατέργαστη»
– και ηθικά καταδικαστέα – επέμβαση στον μετωπιαίο λοβό πίσω από το μέτωπο, οι
νευροχειρουργοί υποστηρίζουν ότι έχουν αναπτύξει πολύ πιο προσεκτικές και
αξιόπιστες τεχνικές για να επεμβαίνουν στον εγκέφαλο και να καταλαβαίνουν το
πώς λειτουργεί το κάθε όργανό του.

Επέμβαση αντί για φάρμακα. Σε δεκάδες ινστιτούτα σε όλο τον κόσμο,
συμπεριλαμβανομένων και νοσοκομείων που συνεργάζονται με τις Ιατρικές Σχολές
μεγάλων Πανεπιστημίων, όπως αυτή του Χάρβαρντ, αρκετοί νευροχειρουργοί
περιθάλπουν δεκάδες ασθενείς κάθε χρόνο που υποφέρουν από ποικίλες ψυχιατρικές
παθήσεις, όπως η κατάθλιψη και κυρίως η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή.

Σύμφωνα με την εφημερίδα «Los Angeles Times», η κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει
χρηματοδοτήσει δύο προγράμματα με σκοπό να εξελιχθεί η έρευνα πάνω στις
εγχειρήσεις εγκεφάλων για ψυχιατρικούς λόγους.

«Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που δεν μπορούν να θεραπεύσουν το πρόβλημά τους με
άλλο τρόπο και καταφεύγουν σε τέτοιου είδους τεχνικές, έχοντας μια ελπίδα
παραπάνω», λέει ο Γουέιν Γκούντμαν, Δρ Ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο της
Φλόριδας.

Όμως όπως συμβαίνει σε κάθε επέμβαση, έτσι και σε αυτήν την περίπτωση, υπάρχει
μεγάλο ρίσκο. Ένας ασθενής έχει ήδη πάθει ανεπανόρθωτη ζημιά στον εγκέφαλο. Οι
νευροχειρουργοί ομολογούν πως δεν έχουν ακόμη κατανοήσει πλήρως πώς οι
επεμβάσεις που κάνουν φέρνουν σε αρκετές περιπτώσεις το επιθυμητό αποτέλεσμα
ούτε μπορούν να διαβεβαιώσουν ποια απ’ όλες τις τεχνικές που εφαρμόζουν είναι
η καλύτερη.

Νέες τεχνικές. Ορισμένες καινούργιες τεχνικές αναπτύχθηκαν για να
θεραπεύσουν την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή. Οι γιατροί έχουν διαπιστώσει ότι
οι ασθενείς που πάσχουν από αυτό το νόσημα, παρουσιάζουν σε ένα κύκλωμα του
κογχιαίου μετωπικού φλοιού έντονη κινητικότητα. Ο φλοιός αυτός βρίσκεται πίσω
από τα μάτια και συνδέεται με βαθύτερα όργανα στον εγκέφαλο, όπως ο θάλαμος.

Οι τεχνικές αυτές είναι η εκτομή κάψας, η εκτομή της τοξοειδούς δεσμίδας
λευκής ουσίας του εγκεφάλου, και ο ερεθισμός βαθιά στον εγκέφαλο. Τα τελευταία
χρόνια, ορισμένοι πρωτοπόροι σε αυτές τις τεχνικές γιατροί έχουν αναφέρει
ενθαρρυντικά αποτελέσματα για τις δύο πρώτες τεχνικές.

Άλλαξε η ζωή τους. Σε μια μελέτη του 1996, αναφέρεται ότι γιατροί από
το Γενικό Νοσοκομείο της Μασαχουσέτης είχαν παρακολουθήσει τη μετεγχειρητική
κατάσταση 34 ανδρών και γυναικών που είχαν υποστεί αυτές τις επεμβάσεις. Οι
γιατροί διαπίστωσαν ότι οι 13 από αυτούς, ποσοστό 38%, παρουσίασαν έναν άλλο
εαυτό, λίγους μήνες ή χρόνια μετά την επέμβαση.

Σε μια πιο πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύτηκε το 2002 στην Αμερικανική
Ψυχιατρική Επιθεώρηση, η ίδια ομάδα γιατρών ανέφερε πως 20 ασθενείς σε σύνολο
44 (ποσοστό 45%) παρουσίασαν πολύ καλά αποτελέσματα και μπόρεσαν να ελέγξουν
οι ίδιοι τις διαταραχές τους αλλάζοντας τη ζωή τους. Κάποιοι μπόρεσαν να βρουν
δουλειά και καινούργιους φίλους.

Ο Μπένζαμιν Γκρίνμπεργκ, αναπληρωτής καθηγητής Ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο
Brown των ΗΠΑ, ανέφερε ότι αρκετοί ασθενείς που υπεβλήθησαν σε εκτομή κάψας με
τη χρήση ακτινοβολίας, και όχι με τη χρήση καυτηριασμένων καθετήρων,
παρουσίασαν σημαντική βελτίωση. Ένας μάλιστα από τους ασθενείς που ήταν
μεσήλικος, μπόρεσε να παρακολουθήσει μαθήματα σε σχολείο.

Υπέφερε 30 χρόνια. Μια ασθενής, η Άν Λένκεβιτς, που είναι νοσοκόμα,
υπέφερε από ιδεοαναγκαστική διαταραχή και αποφάσισε να κάνει επέμβαση στον
εγκέφαλο. Όπως λέει η ίδια στους «Los Angeles Times», διακατεχόταν από μια
ακατανίκητη εμμονή θρησκευτικού χαρακτήρα. «Αναγκαζόμουν κάθε μέρα, από το
πρωί μέχρι το βράδυ, να λέω μια σειρά από προσευχές ώστε να αποφύγω κάτι πολύ
κακό που θα μου συνέβαινε. H ιστορία αυτή είχε διαλύσει τη ζωή μου για 30
χρόνια και είχε επηρεάσει βαθύτατα την οικογένειά μου και τις σχέσεις μου με
άλλους ανθρώπους. Τώρα είμαι καλά και θεωρώ πως αυτές οι επεμβάσεις είναι πολύ
σημαντικές».

Δεν λείπουν οι επιπλοκές

Οι γιατροί λένε πως κάθε ανοικτή επέμβαση που γίνεται στον εγκέφαλο
έχει κάποιο βαθμό δυσκολίας. Σε ποσοστό από 1% μέχρι 3%, ο ασθενής που θα
υποβληθεί σε μια τέτοια εγχείρηση μπορεί να παρουσιάσει σοβαρές επιπλοκές όπως
αιμορραγία, κρίση παραληρήματος, μόλυνση. Τα ιατρικά αρχεία περιλαμβάνουν και
αρκετές περιπτώσεις που οι ασθενείς παρουσίασαν «απάθεια» μετά την επέμβαση.
Το ποσοστό αυτών των περιστατικών φαίνεται να είναι μικρότερο από 1% για το
έτος 2001. Ορισμένοι ψυχίατροι όμως υποστηρίζουν ότι αυτές οι επιπλοκές θα
πρέπει να συγκριθούν με το 30% έως 50% των ασθενών που παρουσιάζουν μεγάλη
βελτίωση ύστερα από επεμβάσεις στον εγκέφαλο για ψυχιατρικούς σκοπούς, και οι
οποίοι ζουν ξανά μια νέα ζωή.

Επιμέλεια: Εύη Ελευθεριάδου – Στέφανος Κρίκκης