Eυρώ και Σύμφωνο Σταθερότητας βύθισαν την Eυρώπη στην ύφεση
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
4 λεπτά  |
Στις 14 Σεπτεμβρίου οι Σουηδοί ψηφοφόροι θα ψηφίσουν για το εάν θα μπουν στη
ζώνη του ευρώ και από ό,τι φαίνεται το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας θα είναι
αρνητικό. Για τους υπέρμαχους του ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος αυτό είναι ένα
μυστήριο. Δεν είναι το ευρώ επιτυχημένο, όπως φαίνεται και από τη συνεχή
ενίσχυσή του έναντι του δολαρίου; Γιατί η Σουηδία δεν θα πρέπει να λάβει μέρος
στην επιτυχία αυτή;
Κανείς δεν αμφισβήτησε ποτέ το γεγονός ότι το ευρώ θα κέρδιζε την αναγνώριση
σαν νόμισμα – ότι θα γινόταν στη γλώσσα των οικονομολόγων ένα καλό «μέσο
συναλλαγών». Τα νομίσματα όμως δεν στέκουν από μόνα τους.
Είναι μέσα που οδηγούν προς την ισχυρότερη και πιο σταθερή ανάπτυξη μιας
οικονομίας. Εάν κρίνουμε το ευρώ με τους όρους αυτούς, στην καλύτερη περίπτωση
θα πούμε ότι δεν έχει αποδειχθεί αν έκανε καλό στην οικονομία. Στη χειρότερη
περίπτωση θα πούμε ότι απέτυχε στο πρώτο τεστ.
H ανάπτυξη στην ευρωζώνη από την εισαγωγή του ευρώ πριν από τεσσεράμισι χρόνια
είναι πολύ χαμηλή, ενώ οι σημερινές προοπτικές είναι λίγο καλύτερες. Το ευρώ
δεν έχει καταφέρει ακόμη να τονώσει την ανάπτυξη μέσω της μείωσης των
επιτοκίων και της αύξησης των επενδύσεων. Μπορεί να βοήθησε μερικές χώρες αλλά
όχι την Ευρώπη σαν σύνολο.
Έτσι λοιπόν η Μεγάλη Βρετανία και η Σουηδία έχουν δίκιο να αμφισβητούν εάν θα
τους προσφέρει μεγαλύτερη ανάπτυξη. Πράγματι, έχουν λόγους να πιστεύουν το
αντίθετο – ότι το ευρώ θα φέρει χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης και υψηλότερη
ανεργία.
Το νόμισμα και τα σοκ
 |
|
Ο Joseph Stiglitz είναι κάτοχος του βραβείου Νόμπελ Οικονομικών 2001, |
Βέβαια δεν φταίει μόνο το ευρώ για τους χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης της
Ευρώπης. H παγκόσμια οικονομία που ασθενεί – και σε αυτή περιλαμβάνεται και η
αμερικανική – είναι κι αυτή μέρος του προβλήματος. Αλλά οι οικονομίες συχνά
δέχονται κύματα σοκ. Ένα καλό νομισματικό σύστημα θα πρέπει να προστατεύει την
οικονομία από τα σοκ αυτά.
Πριν από την εισαγωγή του ευρώ, οι ευρω-σκεπτικιστές ανησυχούσαν ότι με το να
δοθεί μεγάλη έμφαση στις ισχυρότερες οικονομίες (Γερμανία και Γαλλία), η
περιφέρεια θα μειονεκτούσε.
Για παράδειγμα, εάν η οικονομική ανάπτυξη στις ισχυρές χώρες ήταν κι αυτή
ισχυρή αλλά οι πιο αδύνατες οικονομικά χώρες ήταν αδύναμες, τότε η νομισματική
πολιτική θα καθοριζόταν με βάση τις ανάγκες των ισχυρών.
Οι πιο αδύναμες οικονομικά χώρες δεν θα έβλεπαν την οικονομία τους να
«κεντρίζεται» νομισματικά.
Λίγοι περίμεναν τις μετέπειτα εξελίξεις: H ακαμψία στη λήψη των αποφάσεων δεν
άφησε την EKT να ανταποκριθεί έγκαιρα στις ανάγκες της πιο ισχυρής ευρωπαϊκής
οικονομίας, της γερμανικής. Σε συνδυασμό με το Σύμφωνο Σταθερότητας – που
αποτελεί άλλη περίπτωση ιδρυματικής ακαμψίας και δεν επιτρέπει την
αποτελεσματική χρήση της δημοσιονομικής πολιτικής – η Ευρώπη βυθίστηκε στην
επιβράδυνση, για να μην πούμε στην ύφεση.
Διπλή απώλεια
H μείωση των επιτοκίων ήταν μια ευκαιρία για να τονωθεί η ανάπτυξη. Με το να
στοχεύει όμως μόνο στον περιορισμό του πληθωρισμού, η EKT έκανε την Ευρώπη να
χάσει με δύο τρόπους: Χάθηκαν οι επενδύσεις που θα προσελκύονταν από τα
χαμηλότερα επιτόκια, ενώ μειώθηκαν οι εξαγωγές και αυξήθηκαν οι εισαγωγές λόγω
της αύξησης της ισοτιμίας του ευρώ.
Οικονομίες με ισχυρούς ρυθμούς ανάπτυξης, όπως η Σουηδία και η Μεγάλη
Βρετανία, έχουν λίγα να κερδίσουν και πολλά να χάσουν με το να μπουν στη ζώνη
του ευρώ – τουλάχιστον τώρα. Σήμερα, το Σύμφωνο Σταθερότητας φαίνεται να έχει
κουρελιαστεί. Μεγάλες οικονομίες όπως η Γερμανία και η Γαλλία εξασφαλίζουν
ανοχή όταν ξεπερνούν τα όρια (3% επί του ΑΕΠ) που ορίζει το Σύμφωνο για τα
ελλείμματα στον προϋπολογισμό.
Όμως μικρότερες χώρες όπως είναι η Πορτογαλία, δεν έχουν τέτοια ανοχή. H EKT
δεν φαίνεται ότι θα ασχοληθεί με τις συγκεκριμένες ανάγκες που έχει η σουηδική
οικονομία κι έτσι η Σουηδία μάλλον δεν θα έχει την ευχέρεια κινήσεων που
απολαμβάνουν οι μεγαλύτεροι γείτονές της.
Δύο πιθανότητες
H είσοδος στη ζώνη του ευρώ ίσως να γίνει πιο ελκυστική στο μέλλον. Το θεσμικό
πλαίσιο που είναι υπεύθυνο για τη χάραξη της φτωχής οικονομικής πολιτικής στην
ευρωζώνη μπορεί να βελτιωθεί ή μπορεί οι αγορές κεφαλαίου να γίνουν πιο
ευμετάβλητες και να κάνουν δυσβάστακτο το κόστος των συναλλαγματικών
ισοτιμιών.
Όμως τα πράγματα στην ευρωζώνη μπορεί να χειροτερέψουν: Το Σύμφωνο
Σταθερότητας με τους ντε φάκτο χωριστούς κανόνες για μικρές και μεγάλες χώρες
σχεδόν σίγουρα θα αντικατασταθεί. Με τι όμως; H αβεβαιότητα για τη μελλοντική
πορεία της οικονομικής πολιτικής ίσως οδηγήσει σε υψηλότερα από τα απαραίτητα
επιτόκια – και επομένως χαμηλότερη ανάπτυξη.
Όταν τακτοποιηθούν οι αβεβαιότητες για τις θεσμικές αλλαγές στην ευρωζώνη,
τότε μπορούν να ληφθούν αποφάσεις για είσοδο σ’ αυτήν. Προς το παρόν, η
απόφαση της Βρετανίας να αναβάλει την είσοδο στην ευρωζώνη είναι λογική. Οι
Σουηδοί ψηφοφόροι φαίνεται πιθανό να δείξουν την ίδια σοφία.
Project Syndicate, Αύγουστος 2003
Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Γ. Κανελλόπουλος
Google news
