ΛΟYIΣ ΣEΠΟYΛBEΔA «Aφαιρέστε το γελοίο μαντίλι της δικαιοσύνης!»
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
8 λεπτά  |
 |
|
«Εκείνοι έβαλαν τα βασανιστήρια, εμείς το θάρρος», λέει για τη χούντα |
Οδηγούσα σ’ έναν ιταλικό αυτοκινητόδρομο όταν πληροφορήθηκα τη σύλληψη του
Πινοτσέτ, κι αφού το πανηγύρισα, έσπευσα να τηλεφωνήσω στη σύντροφό μου. Ήθελα
ν’ ακούσω τη φωνή της. Παρακαλούσα να μη το είχε ακούσει, να τη μάθαινε από
μένα αυτή την υπέροχη είδηση, αλλά, μόλις σήκωσε το τηλέφωνο, άκουσα την
αλλοιωμένη αναπνοή της, τη δυσπιστία, την ικανοποίησή της, στροβίλους
αναμνήσεων που την ξαναγύριζαν στην κόλαση της Βίγια Γκριμάλντι, στα νιάτα μας
που είχαν κοπεί στα δυο με μια σπαθιά.
«Άγαλμα θα πρέπει να τον κάνουμε αυτόν το δικαστή Γκαρθόν», είπε με φωνή
σπασμένη απ’ τη συγκίνηση.
«Θα χρειαστούν πολλές μέρες αγώνα για να επιτύχουμε την έκδοση του Πινοτσέτ
στην Ισπανία», απάντησα και, με το που έκλεισα, θυμήθηκα πως και στις 11
Σεπτεμβρίου 1973 είχαμε μιλήσει για πολλές μέρες αγώνα ώσπου να νικήσουμε τους
πραξικοπηματίες και να επαναφέρουμε στη Χιλή τη δημοκρατική ομαλότητα.
Και πράγματι, αυτός ο αγώνας δόθηκε – κι ήταν πολύ σκληρός. Ο Πινοτσέτ, η
χιλιανή Δεξιά και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ υπό την ηγεσία του Χένρι Κίσιντζερ,
έβαλαν το Κακό, τα βασανιστήρια, τις εξαφανίσεις, την εξορία, τον θάνατο·
εμείς, το θάρρος και τα θύματα.
Κι ήταν μακρύς αυτός ο αγώνας, στη Χιλή και την εξορία. Οι σύντροφοι
της Αντίστασης στο εσωτερικό δεν άφησαν τη δικτατορία σε χλωρό κλαρί. Ενόσω οι
μικρόψυχοι ηγέτες προσπαθούσαν να εφαρμόσουν ένα είδος νέου μοντέλου
εμπνευσμένου από τον «Γατόπαρδο», το μυθιστόρημα του Τζιουζέπε Τομάζι
ντι Λαμπεντούζα (1896-1957), γνωστό και από την αριστουργηματική μεταφορά του
στον κινηματογράφο από τον Λουκίνο Βισκόντι (1963), όπου όλα έπρεπε ν’
αλλάξουν για να μείνουν ίδια, οι αντιστασιακοί σοσιαλιστές, κομμουνιστές,
χριστιανοί της Αριστεράς, οπαδοί του MIR (Movimiento de Izquierda
Revolucionaria – Κίνημα Επαναστατικής Αριστεράς) και του Πατριωτικού Μετώπου
Μανουέλ Ροδρίγκες, ανέλαβαν την ευθύνη να υπενθυμίζουν στον δικτάτορα, επί
δεκαέξι συναπτά έτη, ότι είχε να αντιμετωπίσει μιαν αξιοπρέπεια εμπνευσμένη
από τον «Κόμη Μόντε Κρίστο», το έμβλημα του «Δεν ξεχνώ, δεν συγχωρώ»)
θα υιοθετούνταν και θα εφαρμοζόταν, ανεξάρτητα από τις συμβιβαστικές
προσπάθειες όσων κατεργάζονταν μια πιθανή επιστροφή στη δημοκρατική ομαλότητα·
επιστροφή, που ο δικτάτορας δεν την δέχτηκε παρά μόνον όταν, παρά τις
συστηματικές δολοφονίες και εξαφανίσεις, είδε να χάνει τη δύναμή του απέναντι
σ’ έναν λαό ανυπότακτο.
Ο Πινοτσέτ συνελήφθη στο Λονδίνο όταν πρόεδρος της Χιλής (δεύτερος
μεταδικτατορικός «δημοκρατικός») ήταν ο Εδουάρδο Φρέι, η θητεία του οποίου
χαρακτηρίστηκε από το γεγονός ότι άφησε άθικτους τους απαίσιους νόμους της
δικτατορίας και τήρησε τις συμφωνίες που είχαν υπογραφεί με τον Πινοτσέτ πίσω
απ’ την πλάτη του λαού. Τότε κατέστη προφανές ότι η ίδια η χιλιανή κυβέρνηση
θα ήταν αυτή που θα υπερασπιζόταν λυσσαλέα τον τύραννο και θα έκανε ό,τι
μπορούσε για να εμποδίσει την έκδοσή του στην Ισπανία.
Τελικά, ο Πινοτσέτ κατάφερε να εξαπατήσει τη δικαιοσύνη και να επιστρέψει στη
Χιλή εν δόξη και τιμή. Ωστόσο, δεν είχε υπολογίσει ότι το παράδειγμα του
δικαστή Βαλτάσαρ Γκαρθόν θα το ακολουθούσαν και άλλοι Χιλιανοί δικαστικοί, κι
ότι οι δικηγόροι του θα αναγκάζονταν να προσφύγουν στο αθλιότερο των
τεχνασμάτων, να τον ανακηρύξουν παράφρονα, τρελό, για να τον γλιτώσουν γι’
άλλη μια φορά από τη δικαιοσύνη.
Στη διάρκεια των δύο περίπου χρόνων όπου ο Πινοτσέτ ήταν κρατούμενος
στο Λονδίνο, οι προσπάθειες του δικαστή Βαλτάσαρ Γκαρθόν άνοιξαν ένα
παραθυράκι στη νομιμότερη των ελπίδων: ότι μπορούσε να δικαστεί για τα
προφανέστατα εγκλήματά του. Τελικά, όμως, τα πράγματα δεν έγιναν όπως τα
θέλαμε. Γι’ άλλη μια φορά, ο εγκληματίας έμεινε ατιμώρητος. Γι’ άλλη μια φορά,
έφτυσαν πάνω στη μνήμη των θυμάτων.
Από αυτά τα θύματα δεν μένουν παρά θραύσματα αναμνήσεων, επίμονων αναμνήσεων
που αρνούνται να σβηστούν με επιταγές ή εικασίες για το μέλλον. Ελάχιστα
γνωρίζουμε γι’ αυτά, για το πώς και το πότε δολοφονήθηκαν, και τα εξαφανισμένα
σώματά τους θα βαραίνουν σαν κατάρα τη Χιλή ώσπου να βρεθούν. Όμως μας μένει η
μνήμη τους και το ανεξίτηλο παράδειγμά τους.
Σύλληψη με τη σφραγίδα της Σκότλαντ Γιαρντ
 |
|
Ο Αουγκούστο Πινοτσέτ (αριστερά) και ο πρόεδρος Σαλβαδόρ Αλιέντε, κατά τη |
Τα αστυνομικά μυθιστορήματα μου ενέπνευσαν σεβασμό για τη βρετανική
αστυνομία. Ανέκαθεν φανταζόμουν τους πράκτορες της Σκότλαντ Γιαρντ να
περιβάλλονται με κάποια κοναντοϊλική άλω τη στιγμή που πλησιάζουν έναν
εγκληματία για να τον συλλάβουν, λέγοντάς του: «Απ’ όποια άποψη κι αν το δει
κανείς, το να επιτίθεται κανείς εναντίον ενός ανύποπτου διαβάτη είναι ένα
γεγονός αξιοκατάκριτο – δεν συμφωνείτε, κύριε;».
Έτσι τους φαντάστηκα και «πέντε η ώρα που βραδιάζει», ώρα Βρετανίας, να
συγκεντρώνονται μπροστά στη London Clinic, προκειμένου να συλλάβουν έναν
πολίτη διεθνώς γνωστής επικινδυνότητας. Δεκαπέντε πράκτορες περικύκλωσαν την
κλινική και δύο απ’ αυτούς μπήκαν μέσα, διατεθειμένοι να εκτελέσουν ένα
διεθνές ένταλμα συλλήψεως που είχε εκδοθεί στην Ισπανία από τον δικαστή
Βαλτάσαρ Γκαρθόν. Οι πράκτορες ήξεραν πως δρούσαν μέσα σε απολύτως νόμιμα
πλαίσια, γιατί το να συνθλίβεις με τις μπότες ένα δημοκρατικό καθεστώς, να
σφάζεις, να εξαφανίζεις χιλιάδες άτομα, να βασανίζεις, να εξορίζεις, να ασκείς
διεθνή τρομοκρατία δολοφονώντας τους αντιφρονούντες πολύ πέρα των εθνικών
συνόρων, είναι γεγονότα αξιοκατάκριτα – δεν συμφωνείτε κι εσείς;
Μία ώρα αργότερα, οι πράκτορες βρέθηκαν μπροστά στον εγκληματία. Τους
υποδέχτηκε ξαπλωμένος σ’ ένα κρεβάτι, σίγουρος ότι εκείνοι οι δύο ένστολοι του
έφερναν κάποιο δώρο (π.χ., καμιά πίτα απ’ τα χεράκια της φίλης του, Μάργκαρετ
Θάτσερ, με την οποία είχε πιει τσάι λίγες μέρες πριν), αλλά, όταν άκουσε τον
έναν απ’ τους δύο πράκτορες να του διαβάζει το ένταλμα συλλήψεως, και με τα
λίγα αγγλικά που ήξερε κατάλαβε ότι τα πράγματα ήταν σκούρα, επικαλέστηκε τη
διπλωματική του ιδιότητα, γιατί διέθετε διπλωματικό διαβατήριο, αν και κανείς
δεν ξέρει ποιον διάολο εκπροσωπούσε, κι άρχισε να εκτοξεύει απειλές, γιατί
αυτός ήταν ανέκαθεν ο μοναδικός τρόπος του να επιχειρηματολογεί.
Οι πράκτορες αποσυνέδεσαν το τηλέφωνο και την τηλεόραση, και ύστερα
αποσύρθηκαν για να συνεχίσουν το έργο τους, που δεν είναι άλλο απ’ το να
συλλαμβάνουν λωποδύτες, πορτοφολάδες, τραπεζίτες και άλλους λαθρόχειρες.
Βρισκόμουν στον αυτοκινητόδρομο κοντά στο Ούντινε όταν άκουσα την είδηση απ’
το ραδιόφωνο. Τα φρένα στρίγκλισαν, οι οδηγοί των πίσω αυτοκινήτων μ’ έβρισαν,
αλλά δεν μ’ ένοιαζε.
Ο δικτάτορας κρατείται. Ο Πινοτσέτ. Για λίγα λεπτά, για λίγες ώρες, είθε για
χρόνια. Έχει στερηθεί μια ελευθερία που δεν την δικαιούται, αφού ο τόπος των
εγκληματιών, των κακούργων, είναι η φυλακή.
Όπως όλοι οι Χιλιανοί που υπομείναμε την αυταρχικότητά του και τη διεστραμμένη
του προσωπικότητα, έτσι κι εγώ δέχτηκα την είδηση με χαρά, κι όταν
πληροφορήθηκα τις διαμαρτυρίες της χιλιανής κυβέρνησης, η οργή θόλωσε για λίγο
την ευτυχία τού να φαντάζεσαι τον τύραννο να ψελλίζει δικαιολογίες σαν
γυναικούλα.
Έβγαλε «λάδι» τους ναζί
Το 1987, ο τότε υπουργός Εργασίας της Ομοσπονδιακής Γερμανίας, Νόρμπερτ
Μπλουμ, επισκέφθηκε τη Χιλή και υποχρεώθηκε να συναντηθεί με τον Πινοτσέτ. Ο
τύραννος τον υποδέχθηκε με μία απ’ τις χαρακτηριστικές κτηνωδίες του: «H
γερμανική Ιστορία έχει πλαστογραφηθεί πολύ. Στα στρατόπεδα συγκεντρώσεως δεν
πέθαναν επτά εκατομμύρια εβραίοι, αλλά μόνο τέσσερα». Ο Γερμανός υπουργός
έφτιαξε τα γυαλιά του και απάντησε: «Και ένας μόνον άνθρωπος να είχε πεθάνει
στα στρατόπεδα, αυτό θα αρκούσε για τη διεθνή καταδίκη τους».
Πινοτσέτ, ο… εγγυητής
Στη Χιλή, ένα μέρος του παρελθόντος (κυρίως αυτό που έχει να κάνει με όσα
συνέβησαν μεταξύ του 1973 και του 1989) έχει διαγραφεί από τη μνήμη χάρη σ’
ένα αποτρόπαιο διάταγμα, χάρη στη βίαιη επιβολή της αμνησίας διά λόγους
εθνικής ασφαλείας.
Ο Λίχτενμπεργκ, ο Γερμανός στοχαστής Georg Christoph Lichtenberg (1742-1799),
«πατέρας» πολλών αφορισμών που παρατίθενται κατά κόρον, σ’ έναν από τους πιο
αξιομνημόνευτους αφορισμούς του, λέει: «Το χειρότερο ψέμα είναι η ελαφρώς
διαστρεβλωμένη αλήθεια». Δεν μπορώ να μη σημειώσω πως το επιχείρημα ότι μια
ενδεχόμενη άρση της ασυλίας του και στη συνέχεια δίκη του στην Ισπανία, τη
Γαλλία ή οποιαδήποτε από τις χώρες που έχουν ζητήσει την έκδοσή του, δήθεν
συνιστά κίνδυνο για την κοινωνική ειρήνη στη Χιλή και τη νεαρή δημοκρατία της,
είναι, ακριβώς, μια τερατώδης διαστρέβλωση της αλήθειας.
Όσο ο Πινοτσέτ θα κατέχει την έδρα του ισόβιου γερουσιαστή, όσο θα συνεχίζει
να πρωταγωνιστεί στην πολιτική ζωή σαν ζωντανή ανάμνηση της φρίκης, εγγυητής
της διατήρησης του οικονομικού μοντέλου και αναχαιτιστής κάθε πρωτοβουλίας για
κοινωνική συμμετοχή, στη Χιλή δεν θα υπάρχει η παραμικρή πολιτική σταθερότητα
και η δημοκρατία της δεν θα είναι τίποτα παραπάνω από μια θλιβερή φάρσα.
Το 1990, ο πρώτος Χιλιανός πρόεδρος της μεταπολίτευσης, Patricio Aylwin,
ανέθεσε στον λαμπρό νομικό και πολιτικό Raul Rettig (1909-2000) να ηγηθεί μιας
ομάδας που θα διεξήγε έρευνες για τις καταγγελίες των δολοφονιών και των
εξαφανίσεων. H περίφημη εξάτομη (!) «Έκθεση Ρέτιγκ» παραδόθηκε στον πρόεδρο
μετά από έναν χρόνο. Όσο ο Πινοτσέτ και οι 531 ένστολοι που αναφέρονται στην
«Έκθεση Ρέτιγκ» ως βασανιστές, απαγωγείς και δολοφόνοι άνω των τεσσάρων
χιλιάδων Χιλιανών, δεν τιμωρούνται με την ποινή (τιμωρία που την συνεπιφέρει
μια πράξη, ακόμα κι αν δεν προβλέπεται απ’ τον νόμο) της πλήρους κατάδειξής
τους ως ενόχων, η κοινωνική ειρήνη θα παραμείνει για τους Χιλιανούς μια
ουτοπία.
INFO
 |
Λουίς Σεπούλβεδα: «H τρέλα του Πινοτσέτ», Εκδόσεις Όπερα, μτφ. Αχιλλέας
Κυριακίδης, σελ. 128.
Επιμέλεια: Μανώλης Πιμπλής
Google news
