Σταθερά και μικρής διάρκειας συμφέρουν τα καταναλωτικά

Δημήτρης Παυλάκης, διευθυντής Καταναλωτικής Πίστης της Εθνικής Τράπεζας

Από χρήσιμα «εργαλεία», τα καταναλωτικά δάνεια μπορεί να μετατραπούν σε
παγίδες για τους δανειολήπτες. Για να πάρει κανείς σωστές αποφάσεις, θα πρέπει
να «μετρήσει» ρεαλιστικά το ύψος της μηνιαίας δόσης του δανείου, σε συνάρτηση
με δύο ακόμη παράγοντες: πόσο αντέχει η τσέπη του και ποιες είναι οι
πραγματικές του ανάγκες. Οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι οι δόσεις των δανείων δεν
πρέπει να ξεπερνούν το 30% του καθαρού μηνιαίου εισοδήματος. Ανάλογα με το
ύψος της δόσης που μπορεί να αντέξει κάθε νοικοκυριό, θα πρέπει να επιλέγεται
το ποσό του δανείου, η διάρκεια και το επιτόκιο.

Διάρκεια και επιτόκιο

Γενικά, όσο πιο μικρής διάρκειας είναι το δάνειο τόσο πιο μικρή είναι η
συνολική επιβάρυνση μέχρι την αποπληρωμή του. Βέβαια, η συνολική επιβάρυνση
επηρεάζεται από το επιτόκιο και από άλλα έξοδα που υπάρχουν, μερικές φορές,
στα ψιλά γράμματα. Όσον αφορά το επιτόκιο, αυτό συμφέρει να είναι σταθερό για
καταναλωτικά δάνεια μακροχρόνιας διάρκειας (π.χ. για πέντε έτη). Και αυτό
επειδή σήμερα διανύουμε μια περίοδο χαμηλών επιτοκίων και αναμένεται τους
επόμενους μήνες να υπάρξει σχετική σταθερότητα στα επιτόκια.

Μεταφορές υπολοίπων

Την προσοχή των καταναλωτών εφιστούν οι ειδικοί σε ένα ακόμα σημείο: Τραπεζικά
στελέχη έχουν δει πολλούς καταναλωτές να μεταφέρουν τα υπόλοιπά τους σε μια
τράπεζα, με στόχο να μειωθεί το συνολικό κόστος και να συγκεντρωθεί η οφειλή
σε ένα δάνειο, αλλά αρκετοί από αυτούς καταφεύγουν πάλι σε δανεισμό. Έτσι,
βρίσκονται πάλι χρεωμένοι σε περισσότερες τράπεζες.

Δέκα συμβουλές

Η «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» καταγράφει δέκα τρόπους, με τους οποίους είναι δυνατόν να
μειωθούν οι μηνιαίες δόσεις, οι διάφορες χρεώσεις και το κόστος που επιβαρύνει
όσους έχουν ή επιθυμούν να πάρουν καταναλωτικό δάνειο. Συνήθως, μεγάλο μέρος
των επιβαρύνσεων προέρχεται από κακή στάθμιση των πραγματικών αναγκών και των
οικονομικών δυνατοτήτων κάθε νοικοκυριού, αλλά και από τα ψιλά γράμματα.
Σύμφωνα με τα χαρακτηριστικά των καταναλωτικών δανείων που προσφέρουν οι
τράπεζες και τις τάσεις της αγοράς, ο γενικός διευθυντής Καταναλωτικής Πίστης
της Εθνικής Τράπεζας, κ. Δημήτρης Παυλάκης, επισημαίνει τα σημεία που πρέπει
να προσέχει ο καταναλωτής. Αυτά είναι τα εξής:

1. ΕΠΙΤΟΚΙΟ: Είναι σημαντικό να ξέρει ο καταναλωτής τι ακριβώς σημαίνει η
επιλογή ανάμεσα σε σταθερό ή κυμαινόμενο επιτόκιο. Κάποιος με σταθερό
εισόδημα, για παράδειγμα, ο οποίος δεν επιθυμεί απότομες μεταβολές σε αυτό, θα
πρέπει να επιλέξει δάνειο με σταθερό επιτόκιο. Δεδομένου ότι δεν αναμένονται
στο επόμενο διάστημα σημαντικές μεταβολές επιτοκίων, επωφελούνται όσοι
απολαμβάνουν τα σημερινά ιστορικά χαμηλά επιτόκια. Αυτά μπορούν να τα
«κλειδώσουν» με τακτής λήξης (όχι ανοικτά) καταναλωτικά δάνεια και με σταθερά
επιτόκια.

2. ΑΝΑΓΚΗ: Αρχικά ο καταναλωτής πρέπει να σκεφθεί αν πραγματικά έχει
ανάγκη το δάνειο και να μην υποκύψει στο μάρκετινγκ που ασκεί η τράπεζα.
Πρέπει να τον ενδιαφέρουν τα χαρακτηριστικά του δανείου, τα οποία θα τον
ακολουθούν σε όλη τη διάρκεια της συνεργασίας του με την τράπεζα.

3. ΤΡΑΠΕΖΑ: H υποχρέωση του δανειολήπτη να υπογράφει υπεύθυνη δήλωση
ότι δεν έχει πάρει προσωπικό δάνειο από άλλη τράπεζα δεν ισχύει πλέον, όμως θα
πρέπει ο ίδιος ο πελάτης να φροντίζει να συγκεντρώνει τις οφειλές του από
καταναλωτικά δάνεια σε μια τράπεζα, όχι μόνο για να μην «ανοίγεται» υπερβολικά
αλλά και για να επιτυγχάνει οικονομίες κλίμακος. Εν προκειμένω, σημαντικοί
παράγοντες είναι το μέγεθος και η αξιοπιστία της τράπεζας.

4. ΠΟΣΟ: Το γεγονός ότι μπορεί κάποιος να δανειστεί 30.000 ευρώ ή
περισσότερα δεν σημαίνει ότι πρέπει οπωσδήποτε να πάρει ολόκληρο το ποσό.
Αντίθετα, είναι σκόπιμο να δανειστεί μόνο τα χρήματα που πραγματικά έχει
ανάγκη. Επίσης, όταν πρόκειται να υπάρξει συχνός δανεισμός σε μετρητά (π.χ.
για δίδακτρα σχολείων), είναι προτιμότερη η λύση του ανοικτού δανείου, που
είναι μια μορφή ανακυκλούμενης πίστωσης. Στην περίπτωση αυτή, ο δανειολήπτης
πληρώνει τόκους μόνο για το ποσό που χρησιμοποιεί. Επιπλέον, το δάνειο αυτό,
εφόσον εξυπηρετείται σωστά, βρίσκεται στη διάθεσή του για απεριόριστο χρονικό
διάστημα.

5. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ: H επιλογή του δανείου πρέπει να γίνεται με βάση τα
κύρια χαρακτηριστικά του, δηλαδή το επιτόκιο, τα έξοδα και τα σημεία πώλησης
που διαθέτει η τράπεζα – και λιγότερο με βάση τις προσφορές που ενδεχομένως το
συνοδεύουν. Επισημαίνεται ότι, στις περιπτώσεις μεταφοράς υπολοίπου δανείου
από μια τράπεζα σε άλλη, πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπ’ όψιν το χρονικό
διάστημα για το οποίο προσφέρονται κάποια προνόμια.

6. ΝΟΜΙΣΜΑ: Μολονότι τα επιτόκια σε ευρώ είναι πλέον χαμηλά, καλό είναι
να γνωρίζουμε τους συναλλαγματικούς κινδύνους. Υπάρχει, βεβαίως, η δυνατότητα
λήψης δανείου σε συνάλλαγμα – και σε δεδομένη στιγμή μπορεί κάτι τέτοιο να
είναι συμφέρον για τον δανειολήπτη, αλλά μπορεί αργότερα να γυρίσει εις βάρος
του. Άρα, ο δανειολήπτης θα πρέπει να είναι σε θέση να σταθμίσει τις συνέπειες
από τη μεταβολή της ισοτιμίας, όπως είχε γίνει παλαιότερα με τα δάνεια σε γιεν
για την αγορά αυτοκινήτου.

7. ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΧΑΡΙΤΟΣ: H περίοδος αυτή διακρίνεται σε έντοκη και άτοκη.
Σε περίπτωση που ο δανειολήπτης θέλει να καρπωθεί τα οφέλη της περιόδου
χάριτος, θα πρέπει να γνωρίζει ακριβώς με τι επιβαρύνεται και να εξετάζει κάθε
φορά αν τον συμφέρει να πληρώσει μετρητοίς ή με δόσεις.

8. H ΠΡΩΤΗ ΔΟΣΗ: Όταν η πρώτη δόση πρέπει να καταβληθεί πολύ μετά την
ημερομηνία λήψης του δανείου, ο δανειολήπτης δεν πρέπει να σκέφτεται «δεν
πειράζει, θα δούμε μέχρι τότε». Διότι, «τότε», η οικονομική του κατάσταση δεν
είναι βέβαιο ότι θα μπορεί να καλύψει τις απαιτήσεις εξυπηρέτησης του δανείου.
Πόσο μάλλον αν υπάρχουν συγχρόνως δόσεις και άλλων δανείων.

9. ΕΞΟΔΑ: Ο δανειολήπτης πρέπει να προσέχει, όχι μόνο το ποσό των
εξόδων φακέλου που καταβάλλει αρχικά στην τράπεζα, αλλά και τυχόν πρόσθετα
έξοδα που χρεώνονται στο δάνειο, όπως ταχυδρομικά και έξοδα αποστολής
ειδοποιητηρίων κ.ά.

10. ΠΟΙΝΗ: Πρόκειται για το λεγόμενο πέναλτι πρόωρης εξόφλησης. Είναι
σημαντικό να γνωρίζει ο δανειολήπτης την πρόσθετη επιβάρυνση που θα υπάρξει σε
περίπτωση που θελήσει να εξοφλήσει πρόωρα το δάνειό του.

Με προσοχή

«Τα καταναλωτικά δάνεια», επισημαίνει ο κ. Παυλάκης, «είναι πολύ χρήσιμα και
επωφελή ως χρηματοδοτικά εργαλεία. Όπως, λοιπόν, χρησιμοποιούμε ένα εργαλείο,
με τον ίδιο τρόπο θα πρέπει να αντιμετωπίζουμε το ενδεχόμενο λήψης ενός
δανείου: διαβάζοντας προηγουμένως και έχοντας κατανοήσει πλήρως τις οδηγίες
χρήσεως και καλής λειτουργίας. Όσον αφορά το δάνειο, σημαντικό ρόλο στην
ενημέρωση του δανειολήπτη διαδραματίζει το στέλεχος της τράπεζας. Το ερώτημα
είναι κατά πόσον θα λειτουργήσει σωστά ως σύμβουλος του δανειολήπτη».