Tετραπλή απειλή

Σοβαρή απειλή για το μέλλον της ελληνικής Οικονομίας φαίνεται να είναι: η
πτώση της κατανάλωσης, η υπερχρέωση των νοικοκυριών, ο πληθωρισμός και η
ανεργία που αντιστέκονται.

Τέσσερα καμπανάκια χτυπούν για την ελληνική οικονομία: οι πωλήσεις σε βασικούς
κλάδους, όπως στην αγορά ακινήτων και αυτοκινήτων, έχουν πάρει τον κατήφορο,
τα χρέη των νοικοκυριών από δάνεια κυμαίνονται σε επίπεδα ρεκόρ ενώ την ίδια
στιγμή ο πληθωρισμός και η ανεργία αντιστέκονται, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να
καταλαμβάνει μία από τις πρώτες θέσεις μεταξύ των χωρών-μελών της Ευρωπαϊκής
Ένωσης.

Πρόκειται για αγκάθια που τραυματίζουν τη θετική εικόνα των υψηλών ρυθμών
οικονομικής μεγέθυνσης που παρουσιάζει η χώρα (4,4% το β’ τρίμηνο του έτους)
και αποτελούν σοβαρή απειλή για το μέλλον.

Οι εξελίξεις αυτές προκαλούν πονοκέφαλο στο οικονομικό επιτελείο της
κυβέρνησης, καθώς στόχος είναι η οικονομία να αποτελέσει ισχυρό χαρτί στην
προεκλογική καμπάνια της κυβέρνησης, η οποία ουσιαστικά θα ξεκινήσει με την
ομιλία του Πρωθυπουργού κ. Κώστα Σημίτη στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης στις
αρχές Σεπτεμβρίου. Ο Πρωθυπουργός από το βήμα της ΔΕΘ αναμένεται να εξαγγείλει
πακέτο μέτρων για τη στήριξη αρκετών κατηγοριών χαμηλών εισοδημάτων (αυξήσεις
σε χαμηλοσυνταξιούχους, αγρότες, οικονομικά αδύνατους κ.ά.) αλλά και να
προδιαγράψει τις κινήσεις της κυβέρνησης για την τόνωση της οικονομικής
ανάπτυξης (κίνητρα για επενδύσεις – εξαγωγές, αποκρατικοποιήσεις κ.ά.)
επιδιώκοντας να φέρει στο πολιτικό προσκήνιο τα θετικά αποτελέσματα της
οικονομικής πολιτικής κατά την περίοδο των τελευταίων ετών.

Ωστόσο, τυχόν επιδείνωση ή μη βελτίωση των μεγεθών αυτών τους επόμενους
κρίσιμους μήνες αναμένεται να προκαλέσει, εκτός από επώδυνες παρενέργειες στην
κατάσταση της πραγματικής οικονομίας, και φαινόμενα δυσαρέσκειας από βασικές
κατηγορίες καταναλωτών, εργαζομένων, ανέργων με αποτέλεσμα να υπονομευθούν σε
μεγάλο βαθμό και οι ίδιες οι επιδιώξεις της κυβέρνησης. Αναλυτικότερα, τα
τέσσερα αγκάθια στην πορεία της οικονομίας αφορούν στα ακόλουθα:

1. Οι πωλήσεις σε βασικούς κλάδους στην αγορά όπως στα I.X. αυτοκίνητα
και στα ακίνητα, παρά την έκρηξη των δανείων, παρουσιάζουν σοβαρή πτώση,
γεγονός που προκαλεί ανησυχία για την εξέλιξη της κατανάλωσης τους επόμενους
μήνες. Οι εξελίξεις στους δύο αυτούς κλάδους επηρεάζουν σημαντικά το σύνολο
της καταναλωτικής δαπάνης στη χώρα και κατ’ επέκταση την κατάσταση στην αγορά.
Από την άλλη, αποτελούν τον καθρέφτη της οικονομικής κατάστασης των ελληνικών
νοικοκυριών.

Στην αγορά αυτοκινήτων το επτάμηνο Ιανουαρίου – Ιουλίου έκλεισε με μείωση των
πωλήσεων κατά 5,4% ενώ εκπρόσωποι μεγάλων αντιπροσωπειών αυτοκινήτων μιλώντας
στα «NEA» προβλέπουν ότι η πορεία αυτή, παρά την πολιτική των εκτεταμένων
προσφορών που ακολουθεί ο κλάδος, θα συνεχισθεί με τον ίδιο ρυθμό ώς το τέλος
του έτους.

Εκεί όμως που η πτώση στις πωλήσεις είναι μεγαλύτερη είναι στην αγορά νέων
κατοικιών. Οι υψηλές τιμές στην αγορά ακινήτων έχουν οδηγήσει σε μείωση της
ζήτησης, γεγονός που προκύπτει τόσο από τον διπλασιασμό του χρόνου πώλησης
ενός καινούργιου διαμερίσματος όσο και από τα στοιχεία για τις μεταβιβάσεις
ακινήτων στις εφορίες, καθώς και από τις χορηγήσεις στεγαστικών δανείων. Από
ένα δείγμα 9 μεγάλων εφοριών της Αττικής προκύπτει ότι από την αρχή του έτους
μέχρι και χθες οι μεταβιβάσεις ακινήτων είναι μειωμένες κατά μέσον όρο 15% (σε
μια εφορία η πτώση φτάνει στο 39%) σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι,
ενώ σε μεγάλες τράπεζες η ζήτηση για στεγαστικά δάνεια παρουσιάζει επιβράδυνση
κατά 9 ποσοστιαίες μονάδες (Τράπεζα της Ελλάδος, στοιχεία Μαΐου).

2. Τα καταναλωτικά και στεγαστικά δάνεια των νοικοκυριών αυξάνονται
σημαντικά, με αποτέλεσμα να μεγαλώνουν οι κίνδυνοι για την αποπληρωμή τους τα
επόμενα χρόνια. Ο ετήσιος ρυθμός αύξησης ανερχόταν τον Μάιο στο 29,6%, παρά
την μικρή υποχώρηση τους τελευταίους μήνες, που και αυτή είναι αποτέλεσμα
υπερδανεισμού πολλών νοικοκυριών τα τελευταία χρόνια. Το σύνολο των χρεών των
νοικοκυριών από στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια ανερχόταν τον Μάιο σε 34,4
δισ. ευρώ. H αύξηση υπονομεύει ουσιαστικά την καταναλωτική δαπάνη των
νοικοκυριών στο μέλλον, αφού μέρος του εισοδήματός τους θα πρέπει να διατεθεί
για την αποπληρωμή των δανείων.

3. Ο πληθωρισμός, παρά τη μικρή υποχώρησή του τον Ιούλιο, εξακολουθεί
να βρίσκεται στα ύψη τού 3,6%, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να κατέχει τη δεύτερη
χειρότερη επίδοση στην ευρωζώνη. Εκτός από τις επιπτώσεις που προκαλεί η
αύξηση του πληθωρισμού στο πορτοφόλι του καταναλωτή, ροκανίζει την
ανταγωνιστικότητα της οικονομίας σε σχέση με τις άλλες οικονομίες των άλλων
χωρών-μελών, με αποτέλεσμα να μειώνονται οι εξαγωγές και να πλήττεται η
εγχώρια παραγωγή. Σημειώνεται ότι ο μέσος πληθωρισμός στην Ευρωζώνη τρέχει με
2% και στην E.E. με 1,8% (στοιχεία Ιουνίου 2003).

4. H ανεργία αποκλιμακώνεται με εξαιρετικά αργούς ρυθμούς και έτσι
εξακολουθεί να βρίσκεται στα ύψη. Το 2002 έκλεισε στα επίπεδα του 9,6%, που
είναι το δεύτερο υψηλότερο επίπεδο μεταξύ των χωρών-μελών της E.E., ενώ το β’
τρίμηνο του 2003 διαμορφώθηκε στο 9,5%. Στο οικονομικό επιτελείο της
κυβέρνησης εκτιμούν ότι θα μειωθεί η ανεργία τους επόμενους μήνες. Ωστόσο στον
βαθμό που επιτευχθεί η πρόβλεψη αυτή, θα οφείλεται κυρίως στην εισαγωγή της
μερικής απασχόλησης στον δημόσιο τομέα.