Οι τοίχοι (δεν) έχουν αυτιά

Κλείσαμε πέντε μήνες δίκης – και η ομίχλη, αντί να διαλύεται, όλο και
πυκνώνει. N’ αποτολμήσω μια δυσοίωνη πρόβλεψη; H ομίχλη θα διατηρηθεί και μετά
το πέρας της δίκης σε πρώτο βαθμό. Θα διατηρηθεί και στο Εφετείο, θα
διατηρηθεί – αν φθάσουμε ώς εκεί – και στον Άρειο Πάγο. H κοινή γνώμη, που
συνήθως εναλλάσσει σε χρόνο μηδέν την πλήρη αδιαφορία της για τη δίκη με την
επίμονη απαίτησή της για «καθαρό» αποτέλεσμα, μάλλον θα μείνει μέχρι τέλους
αξεδίψαστη. Παίζονται πολλά παιχνίδι κάτω από το τραπέζι – όπως μου
επισημαίνει συχνά ένας φίλος μου δικηγόρος, τον οποίον κωλύομαι να κατονομάσω
– και τα περισσότερα από αυτά δεν παίζονται καν μέσα στη δικαστική αίθουσα.
Παίζονται στα κελιά του Κορυδαλλού. Παίζονται στα δημοσιογραφικά γραφεία.
Παίζονται σε κατ’ ιδίαν γεύματα. Μακριά από το – μυωπικό, έτσι κι αλλιώς –
βλέμμα της Θέμιδας. Όχι, η δικαιοσύνη δεν είναι τυφλή. Πάσχει απλώς από
επιλεκτική όραση. Κατ’ ευφημισμόν, εθελοτυφλία.

H δίκη της 17 Νοέμβρη μάς υπενθυμίζει για ακόμη μια φορά πόσο μακρύ και
δύσβατο – κακοτράχαλο, που λένε οι παλιότεροι – είναι το μονοπάτι ανάμεσα στην
τέλεση ενός κακουργήματος και στην απόδειξη της τέλεσής του. Φαντάζομαι τη
βουβή οργή που θα κατακλύζει πολλούς από τους συγγενείς των θυμάτων – και
ορισμένα, δίχως άλλο, από τα αστυνομικά όργανα – καθώς οι μέρες, οι βδομάδες,
οι μήνες κυλούν και στον ορίζοντα δεν διαφαίνεται η αδιάσειστη απόδειξη. Από
την άλλη πλευρά, κατανοώ και την απόγνωση με την αντίθετη φορά. Την απόγνωση
του κατηγορουμένου που έχει συρθεί στο δικαστήριο με χαλκευμένες κατηγορίες.
Του ανθρώπου που έχει πιθανόν ξυλοκοπηθεί. Που έχουν πιθανόν ασκήσει πάνω του
αφόρητη ψυχολογική πίεση κι έχουν αποσπάσει την υπογραφή του πάνω σε μια λευκή
κόλλα χαρτί. Σήμερα γι’ αυτόν θα σας μιλήσω.

Τουλάχιστον στα δικά μου αυτιά – τα αυτιά κάποιου που εργάστηκε κάποτε ως
ασκούμενος κοινωνικός λειτουργός στις παρυφές του σωφρονιστικού μας συστήματος
– ηχεί κωμική η παρότρυνση του εισαγγελέα προς τον Βασίλη Τζωρτζάτο: «Αν
πραγματικά κακοποιήθηκες κατά την προανάκριση, γιατί δεν ζήτησες μια
ιατροδικαστική γνωμάτευση;». Εδώ ο κύριος εισαγγελέας, για πολλοστή φορά,
κάνει ότι δεν καταλαβαίνει, προσποιείται τον αφελή – διότι τόσο αφελής, με το
συμπάθιο, αποκλείεται να είναι. Πρώτα απ’ όλα, καμώνεται ότι αγνοεί πως
υπάρχουν μέθοδοι – και οι μπάτσοι, σας διαβεβαιώ, είναι «μανούλες» σε αυτές –
για να προκαλέσεις σε κάποιον οδύνη, ανείπωτη σωματική οδύνη, χωρίς ν’ αφήσεις
στο πέρασμά σου το παραμικρό ίχνος. Οι βασανιστές, κύριε εισαγγελέα, δεν είναι
πάντοτε ένας συρφετός μπουνταλάδων και τσαπατσούληδων σαδιστών.

Μπορεί να μαυρίζουν άτσαλα το μάτι ενός λαθρομετανάστη – ή να τον υποβάλλουν
ακόμη και σε φάλαγγα, σύμφωνα με επανειλημμένα ραπόρτα της Διεθνούς Αμνηστίας,
αλλά σ’ ένα πραγματικό ή υποτιθέμενο μέλος της 17 Νοέμβρη μάλλον θα κάνουν
επίδειξη της επαγγελματικής τους βιρτουοζιτέ. Το κυριότερο; Το θύμα τους
γνωρίζει – και οι βασανιστές γνωρίζουν ότι γνωρίζει – πως μετά την επίσκεψη
αβροφροσύνης στον ιατροδικαστή, που συνάδει και με τα φινλανδικά μας ήθη, πάλι
κοντά τους θα επιστρέψει. Και ο πόνος – ρωτήστε όποιον αθλητίατρο θέλετε –
είναι το μόνο άθλημα όπου δεν υφίσταται ρεκόρ ακτύπητο.

Δεν παραγνωρίζω πως πιθανή – όμως λιγότερο, ένεκα των συνεπειών της – είναι
και η ανάποδη τακτική: να επικαλεστεί ο κατηγορούμενος ανύπαρκτα βασανιστήρια
ώστε να κερδίσει, αν όχι την ευμενή μεταχείριση των δικαστών – χλωμό το βλέπω
-, τη συμπόνια έστω της κοινής γνώμης. Δεν ισχυρίζομαι πως έγιναν, σώνει και
καλά, βασανιστήρια. Δυστυχώς, όσο και αν μας έχουν παραμυθιάσει περί του
αντιθέτου, οι τοίχοι δεν έχουν αυτιά – και τους περιστασιακούς λεκέδες από
αίμα γρήγορα τούς σφουγγαρίζουν.

Δεδομένης της δημοσιότητας που θα έλουζε ασυζητητί τη συγκεκριμένη υπόθεση,
δεν νομίζω ότι έλαβαν χώρα γενικευμένα βασανιστήρια. Μάλλον επικράτησε ως
ακολουθητέα τακτική ο βασανισμός κατά περίπτωση. Ιδίως στους πιο αδύναμους
κρίκους. Τι απέγινε, αλήθεια – συλλογιέμαι καμιά φορά – εκείνος ο φουκαράς
Σουδανός, ο υποτιθέμενος συνεταίρος του Σάββα Ξηρού, που προλάβαμε και
τουλουμιάσαμε στο ξύλο – για ν’ αποδείξουμε, τα τζιμάνια, τις διεθνείς
διασυνδέσεις της 17 Νοέμβρη ακόμη και με την Αλ Κάιντα – προτού πληροφορηθούμε
ότι είναι γιος ενός ανώτερου κυβερνητικού στελέχους (υπουργού, αν δεν
απατώμαι) και τον στείλουμε πακέτο πίσω στην πατρίδα του; Να μας θυμάται άραγε
με νοσταλγία;

Ο Πέτρος Τατσόπουλος είναι συγγραφέας.