Aπαλλοτριωτής συνειδήσεων

Η πιο γραμμική, και γι’ αυτό και πιο επίφοβη, περιγραφή της 17N ήταν αυτή που
έκανε στην απολογία του ο Βασίλης Τζωρτζάτος. Άνθρωπος της δράσης, τού «λίγα
λόγια και καλά», ενήμερος και καίρια παρεμβατικός (έφτιαξε τη δική του
ιστοσελίδα στη φυλακή, κρατά σημειώσεις σε όλη τη διάρκεια της δίκης, δεν
δίσταζε να κοιτά τους μάρτυρες στα μάτια), άνθρωπος με γραμμή (συμμετείχα,
αλλά έφυγα νωρίς) και άποψη (η Ελλάδα πρέπει ν’ αλλάξει μέσα από τη λαϊκή και
την ένοπλη βία), αυτός ο ειδικός στην «απαλλοτρίωση αυτοκινήτων» (και στη
διεκπεραίωση ενεργειών που απαιτούσαν ατσάλινα νεύρα, σύμφωνα με αρκετούς
συναγωνιστές του, ανανήψαντες και μη), μας παρουσίασε μια οργάνωση που
γεννήθηκε για να μας «αποκαλύψει την αλήθεια», που δεν τα κατάφερε λόγω
«αντικειμενικών συνθηκών» και που, κλείνοντας τον κύκλο της, ο ελληνικός λαός
της οφείλει ευχαριστίες και πάντως της εκφράζει συμπάθεια. Το ίδιο λογική
παρουσιάστηκε και η προσωπική εμπλοκή του: παιδί από φτωχή αλλά με αρχές
οικογένεια (χαρακτηρίζει ακόμα την ελευθερία «πεμπτουσία της ανθρώπινης
ύπαρξης»), μπήκε σε μια οργάνωση που είχε ως μέσο την οργανωμένη βία,
συμμετείχε ενεργά (αν και «περιφερειακά», ισχυρίζεται ο ίδιος τώρα) στη βία
αυτή κι έφυγε σαν κύριος όταν αντιλήφθηκε όχι τα αδιέξοδα, αλλά την πρακτική
αναποτελεσματικότητά της.

Θα ‘θελα λίγο να σταθώ σε αυτή την, ασυνείδητη ίσως, αλλά πιστεύω βαθύτατα
τραυματική για ένα μεγάλο τμήμα της ελληνικής κοινωνίας, απλοποίηση της
πορείας από την κοινωνική ανησυχία στην ένοπλη αντικρατική δράση, τη μετάβαση
από την αίσθηση της αδικίας στην επιλογή της αυτοδικίας. Αντίθετα από αρκετούς
άλλους συγκατηγορουμένους του, ο Τζωρτζάτος έχει συγκρότηση, η δύναμη του
χαρακτήρα του είναι εμφανής. Το ότι ένας τέτοιος άνθρωπος πείστηκε χωρίς
δυσκολία να συμμετάσχει σε μια οργάνωση σαν τη 17N, το ότι ακόμα και σήμερα
έχει την αίσθηση ότι έπραξε ορθά, φανερώνει έναν ειδικό ψυχισμό ή μια στρεβλή
εικόνα της κοινωνίας και των δυνάμεών της. Πιθανότατα και τα δύο. Γιατί
χρειάζεται να ανήκεις σε ένα ειδικό είδος ανθρώπου για να πιστέψεις ότι η
ολοένα και πιο τυφλή βία μπορεί να αποκαλύψει στα μάτια πράγματι
μισοκοιμισμένων πολιτών-τηλεθεατών την πράγματι διαφορετική από αυτήν που τους
σερβίρεται αλήθεια των κοινωνικών αντιφάσεων και αδικιών. Και πρέπει συγχρόνως
να έχεις μια εντελώς ειδική εικόνα της ίδιας της κοινωνίας στο μυαλό ή την
ψυχή σου για να θεωρείς φυσιολογικό, ή έστω θεμιτό, για κάθε μη προνομιούχο ή
αδικημένο να «απαλλοτριώνει» περιουσίες, ζωές και συλλογικές κατακτήσεις –
ατελείς συχνά και ανεπαρκείς, αλλά καθόλου δεδομένες και αμελητέες.

O Τζωρτζάτος μπορεί να έχει τη συνείδησή του καθαρή, αλλά το να θέλει να
ενσταλλάξει στη δική μας την αμφιβολία για την ίδια την αξία της ζωής (γιατί
ποια «ελευθερία» υπάρχει άραγε χωρίς ζωή;), του προσδίδει ένα ρόλο που ίσως
ποτέ δεν διεκδίκησε. H ειρωνεία είναι ότι πρόκειται πιθανότατα για κάποιον που
αποχώρησε από την οργάνωση σχετικά νωρίς. Με την παρουσία και την απολογία του
μας έδειξε να καταλάβουμε γιατί αργήσαμε τόσο πολύ να αγγίξουμε τη 17N. Επειδή
μπορεί να μην οικοδομούσε, αλλά μετείχε ενός άλλου κόσμου. Μόνο που τίποτε δεν
μας απαγορεύει, ακόμα και σήμερα, να τον κρίνουμε, όπως εκείνος έκρινε τον
δικό μας για τόσο καιρό.

Ο δικηγόρος Κώστας B. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού
Δικαίου.