Στην πραγματικότητα έχει ήδη μιλήσει…

Έγινε λοιπόν δεκτό το αίτημα-απόφαση του Σάββα Ξηρού να μην απολογηθεί ενώπιον
των δικαστών του και της ελληνικής κοινωνίας. Και καλώς έγινε δεκτό: η σιωπή
αποτελεί δικαίωμα κάθε κατηγορουμένου που δεν μπορεί βεβαίως, στο μέτρο που
αποτελεί προσωπική επιλογή του, να θεωρηθεί ότι παραβιάζει το αντίστοιχο
δικαίωμα υποβολής ερωτήσεων προς αυτόν. Όμως η τωρινή σιωπή του Σάββα Ξηρού
έρχεται στη συνέχεια μιας πλήρους σειράς λόγων, για όλα τα θέματα και σε όλα
τα επίπεδα. Σωπαίνει επομένως, αλλά στην πραγματικότητα έχει ήδη μιλήσει.

«Μίλησε» ο Σάββας Ξηρός για την οργάνωση στην οποία μετείχε όταν συνελήφθη επ’
αυτοφώρω για ακόμα μία ενέργεια που θα γινόταν στο όνομά της. Μίλησε στους
διώκτες του, υπό συνθήκες που δεν είναι καθαρές αλλά και που δεν θα μπορούσαν
ποτέ, στη συγκεκριμένη περίπτωση, να είναι «κανονικές» (αν αναλογισθούμε τη
σημασία των πράξεων που αποκαλύπτονταν, την προεργασία των διωκτικών αρχών και
τη σωματική του κατάσταση). Μίλησε για πράξεις και ονόμασε πρόσωπα, πράξεις
που είχαν γίνει και πρόσωπα τα οποία, όσο και αν αργότερα ισχυρίσθηκε ότι του
«υποδείχθηκαν», αναφέρθηκαν και από άλλους ομολογήσαντες και δημιούργησαν μια
αρκετά συνεκτική εικόνα. Μίλησε εκείνες τις ημέρες που βρισκόταν ανάμεσα στη
ζωή και στον θάνατο, ανάμεσα στο σκοτάδι των αμφιβολιών και στο φως μιας
κάποιας κάθαρσης, για τα κίνητρα των πράξεών του και τα αίτια της συνεργασίας
με τους «αντιπάλους» του. Για τα ίδια πράγματα ξαναμίλησε και αργότερα, από
άλλη σκοπιά, όταν αναίρεσε τις αρχικές ομολογίες του, όχι όμως τον ρόλο και τη
συμμετοχή του στην οργάνωση. Μίλησε για τις συνθήκες της κράτησης, της αρχικής
περίθαλψης και των ομολογιών του, εξήγησε – αλλά δεν κατόρθωσε, στα μάτια του
δικαστηρίου, να θεμελιώσει – τους λόγους για τους οποίους οι ομολογίες του
έπρεπε να θεωρηθούν παράνομες και να μη ληφθούν υπόψη. Μίλησε στον ίδιο τον
πρόεδρο, στην ανοιχτή επιστολή-απολογία του, την οποία δημοσίευσε στο
τελευταίο τεύχος του το «Ποντίκι», του δόθηκε η ευκαιρία εκεί να αναπτύξει τα
επιχειρήματά του τόσο για τον τρόπο που του αποσπάστηκαν οι ομολογίες όσο και
υπέρ της γενικευμένης αυτοδικίας που θα επιθυμούσε να αντικαταστήσει το ισχύον
δικαιικό μας σύστημα («απέναντί σας βρίσκεται το άλλο, το φυσικό δίκαιο, αυτό
που υπερασπιζόμαστε εμείς»). Μίλησε και την ίδια στιγμή που αρνιόταν να
μιλήσει, καθώς και στην απόφαση του δικαστηρίου που απέρριψε την ένστασή του
άσκησε, όπως είχε κάθε δικαίωμα, κριτική και για τους συγκατηγορουμένους του
που ήθελε να βοηθήσει βρήκε τον τρόπο να πει τα πράγματα που κατά τη γνώμη του
θα τους βοηθούσαν.

Ο Σάββας Ξηρός δεν δικαιούται να πει ότι δεν αφέθηκε να μιλήσει και πως το
δικαστήριο και η κοινωνία δεν τον άκουσαν. Δεν δικαιούται, συνεπώς, να
ισχυρισθεί ότι θα κριθεί χωρίς στοιχεία. Δικαιούται βεβαίως να θεωρεί ότι
αδικήθηκε και, γι’ αυτό, εφεξής να σιωπά. Μόνο που η σιωπή στο δικαστήριο έχει
αξία όταν κερδίζεται μέσα από μια συνεπή στάση, όχι όταν κατασκευάζεται σαν
τελευταίο οχυρό εντυπώσεων.

Ο δικηγόρος Κώστας B. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου