«Προπόνηση» για τον Kόκκινο Πλανήτη

H NASA δεν σκοπεύει να εκτοξεύσει διαστημόπλοιο για τον Άρη στο άμεσο
μέλλον, γι’ αυτό και ο Πασκάλ Λι αποφάσισε να πάει με το αυτοκίνητο.

Στην αρχή πέρασε ατελείωτα χιλιόμετρα με παγωμένες οροσειρές και εκτάσεις με
κιτρινωπά βράχια. Μετά, διάπλατα φαράγγια και στο βάθος ξεχώρισε το άκρο ενός
τεράστιου κρατήρα από μετεωρίτη. Σ’ όλη τη διαδρομή είχε τον νου του στους
κινδύνους που έκρυβε το εξωγήινο τοπίο: λόφοι από χιόνι που μπορούσαν να
καταπιούν το τζιπ του, ένα λεπτό στρώμα πάγου στον παγωμένο ωκεανό και
πεινασμένες πολικές αρκούδες.

Δεν είναι ακριβώς ο Άρης, αλλά για τους «τρελαμένους» με τον πλανήτη είναι η
δεύτερη καλύτερη λύση: ο Καναδάς. Και συγκεκριμένα η Νήσος Ντέβον, η
μεγαλύτερη ακατοίκητη έκταση γης του κόσμου και ένα μέρος τόσο άγονο που ακόμα
και οι σκληραγωγημένοι Εσκιμώοι το αποφεύγουν. Ο Λι όμως, ειδικός στον Άρη στο
Ινστιτούτο SETI της Καλιφόρνιας, το λάτρεψε από την πρώτη στιγμή που το
αντίκρυσε πριν από έξι χρόνια. «Αυτός είναι ο Άρης της Γης».

Κάθε καλοκαίρι, δύο ομάδες επιστημόνων κι εξερευνητών που ονειρεύονται να πάνε
στον Άρη ταξιδεύουν σε αυτό το παγωμένο κομμάτι γης νότια του Βόρειου Πόλου.
Εδώ, μιμούνται, όσο πειστικότερα μπορούν, τις άγριες συνθήκες απομόνωσης μιας
επιστημονικής ομάδας που προσπαθεί να εγκατασταθεί σε έναν εξωγήινο πλανήτη.

Το τοπίο. H πρώτη κατασκήνωση, με μικρές και μεγάλες σκηνές, βρίσκεται
σε ένα σκονισμένο υψίπεδο, κοντά στον κρατήρα διαμέτρου 20 χλμ., που διέλυσε
το κέντρο του νησιού. H δεύτερη έχει τη μορφή ενός διώροφου μεταλλικού
κτιρίου, στο άκρο του κρατήρα. Τα σημεία αυτά συχνά μαστιγώνονται από
παγωμένους ανέμους. Κιτρινοκόκκινη σκόνη καλύπτει τους επισκέπτες και τον
εξοπλισμό τους χωρίς σταματημό. Δεν υπάρχει ίχνος πολιτισμού. Στον ορίζοντα,
οι προσωρινοί κάτοικοι βλέπουν τεράστιους όγκους βράχων, που εκτινάχθηκαν από
τον κρατήρα πριν από 23 εκατομμύρια χρόνια και χιονισμένα κομμάτια γης, που
δεν λειώνουν ούτε το καλοκαίρι.

Μέρη με συνθήκες παρόμοιες με του Άρη έχουν γίνει πολύ δημοφιλή για τους
επιστήμονες της NASA που χρησιμοποιούν αφιλόξενες τοποθεσίες σε όλη την υφήλιο
– τα ηφαίστεια της Ανταρκτικής, τα νησιά Σβάλμπαρντ της Νορβηγίας και την
Έρημο Μοχάβε στην Καλιφόρνια – για να δοκιμάσουν τηλεκατευθυνόμενα οχήματα,
ρομπότ και άλλη τεχνολογία σε συνθήκες πάγου, ερήμου και κακοκαιρίας όπως στον
Κόκκινο Πλανήτη.

«Θέλουμε να δοκιμάσουμε τον εξοπλισμό στις χειρότερες δυνατές συνθήκες που
επικρατούν στη Γη για να καταλάβουμε πώς αντιδρά», εξηγεί ο Σκοτ Άντερσον,
γεωφυσικός στο Πανεπιστήμιο της Χαβάης. Ο επιστήμονας επισκέφτηκε πρόσφατα
τους παγετώνες της Νορβηγίας με θερμοκρασίες υπό του μηδενός ελέγχοντας ένα
τρυπάνι της NASA, το οποίο κάποια μέρα μπορεί να τρυπήσει το παγωμένο έδαφος
του Άρη.

Εδώ στο Ντέβον, περίπου 60 επιστήμονες, ειδικοί στον Άρη και Εσκιμώοι οδηγοί,
δοκιμάζουν τις αντοχές διαστημικών στολών με ενσωματωμένους υπολογιστές, που
ζυγίζουν 150 κιλά, και οχημάτων που μπορεί να χρησιμοποιηθούν για πολυήμερα
ταξίδια μακριά από τη βάση.

H κατασκήνωση. H κατασκήνωση του Λι άνοιξε στις αρχές Ιουλίου όταν δύο
αεροπλάνα έριξαν στο νησί 11 ανθρώπους – γεωλόγους, βιολόγους, ειδικούς σε
κομπιούτερ και ένα μάγειρα. Άλλοι 25 προστέθηκαν αργότερα και θα παραμείνουν
μέχρι τις αρχές Αυγούστου, όταν ενταθούν πάλι οι άνεμοι.

H κατασκήνωση είναι υψηλής τεχνολογίας με τον τελευταίο εξοπλισμό. Κάποιοι δεν
βγαίνουν σχεδόν ποτέ από τις σκηνές των εργαστηρίων, όπου καλλιεργούν δείγματα
βακτηρίων ή κατασκευάζουν ηλεκτρονικούς αισθητήρες. Άλλοι στέλνουν
τηλεκατευθυνόμενα αεροπλάνα στον ουρανό ή οδηγούν οχήματα παντός εδάφους
εξερευνώντας μακρινές κοιλάδες. Μαζί τους έχουν πάντα όπλα για να
προστατευθούν από τις μεγάλες λευκές αρκούδες, το μόνο άλλο θηλαστικό που ζει
στο νησί.

Οι ερευνητές είναι αφοσιωμένοι στην αναζήτησή τους παρά τις δυσκολίες: Το
απίστευτο κρύο, το παγωμένο φαγητό, τα βαρέλια με ούρα που πρέπει να
επιστρέψουν στον πολιτισμό ή το ελάχιστο νερό που έχουν στη διάθεσή τους.

Το νησί που θυμίζει εξωγήινο κόσμο

Πλανήτης Άρης. Φωτογραφία από διαστημόπλοιο της NASA

H Νήσος Ντέβον μοιάζει πολύ με τον Άρη. Το τοπίο του είναι διάσπαρτο με
πεδιάδες γεμάτες βράχια, κρατήρες από μετεωρίτες και δίκτυα ποταμών που
ξεραίνονται το καλοκαίρι. Θυμίζει εξωγήινο κόσμο. Οι θερμοκρασίες κυμαίνονται
από -45 μέχρι 10 το καλοκαίρι. Το νησί έκτασης 40.000 τετραγωνικών χλμ. απέχει
160 χλμ. από τον κοντινότερο οικισμό Εσκιμώων και 1.600 χλμ. από τον Βόρειο
Πόλο. Οι δύο τοποθεσίες μοιάζουν τόσο πολύ, που ακόμα και ειδικοί δεν μπορούν
να τις ξεχωρίσουν κοιτώντας δορυφορικές φωτογραφίες.

Στην πραγματικότητα, οι συνθήκες στον Άρη είναι πολύ χειρότερες. Οι άνεμοι
φυσούν με ταχύτητα 180 χλμ., μεταφέροντας παντού πυκνή σκόνη, οι θερμοκρασίες
πέφτουν στους 130 κάτω από το μηδέν, η έντονη ηλιακή ακτινοβολία θα έψηνε το
ανθρώπινο DNA, εξαιτίας της μειωμένης βαρύτητας του πλανήτη οι μυς θα ήταν
ανίσχυροι, ενώ η ατμόσφαιρα από διοξείδιο του άνθρακα θα σκότωνε αυτόματα
οποιονδήποτε κυκλοφορούσε χωρίς οξυγόνο.

Παρ’ όλ’ αυτά, ο Λι και πολλοί ακόμα ανυπομονούν να τον επισκεφτούν. Βέβαια,
ξέρουν ότι μάλλον δεν πρόκειται να συμβεί όσο ζουν, μια που τα σχέδια της NASA
για επανδρωμένη πτήση αναβάλλονται συνέχεια. Εξακολουθούν όμως να πηγαίνουν
στο Ντέβον για να πάρουν μία γεύση από Άρη, συνεισφέροντας μάλιστα οικονομικά
στη μελλοντική αποστολή, καθώς πληρώνουν 200 δολάρια το άτομο για ένα βράδυ παραμονής.

Επιμέλεια: Εύη Ελευθεριάδου, Στέφανος Κρίκκης