Mετά τα Mάρμαρα, η… Pοζέτα

Επιθετική στρατηγική για την επιστροφή της στήλης της Ροζέτας υπόσχεται να ακολουθήσει ο διευθυντής του Ανώτατου Συμβουλίου Αρχαιοτήτων της Αιγύπτου Ζαχί Χάουας (δεξιά)

Τον επαναπατρισμό της στήλης της Ροζέτας, της ενεπίγραφης πλάκας που συνέβαλε
αποφασιστικά στην αποκρυπτογράφηση της ιερογλυφικής γραφής και που εκτίθεται
στο Βρετανικό Μουσείο, ζητούν οι Αιγύπτιοι, παραδειγματιζόμενοι από την
ελληνική εκστρατεία για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα. Και απειλούν
πως σε περίπτωση που η Βρετανία δεν συμφωνήσει να επιστρέψει το σημαντικό αυτό
αρχαιολογικό εύρημα εθελουσίως, θα συνεχίσουν την προσπάθειά τους περισσότερο
«επιθετικά».

Οι διαπραγματεύσεις έχουν ήδη αρχίσει ανάμεσα στις δύο πλευρές, αναφέρει
δημοσίευμα της «Sunday Telegraph», και ο διευθυντής του Ανώτατου Συμβουλίου
Αρχαιοτήτων της Αιγύπτου Ζαχί Χάουας επιβεβαιώνει πως έχει ξεκινήσει κύκλο
επαφών με αρχαιολόγους και συντηρητές του Βρετανικού Μουσείου. Εξέφρασε δε την
ελπίδα πως η βρετανική πλευρά θα συμφωνήσει αβίαστα.

Προς το παρόν, η πρόταση που κυριαρχεί στο «τραπέζι» των
διαπραγματεύσεων είναι ο πιθανός δανεισμός της στήλης στο αρχαιολογικό μουσείο
του Καΐρου για τρεις μήνες. «Είμαστε προετοιμασμένοι να το δεχτούμε ειρηνικά
ως προσωρινό δάνειο και αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε συζητήσεις. Πρόκειται
για μία βραχυπρόθεσμη λύση, ωστόσο. Το ιδανικό είναι να επιστραφεί η στήλη για
πάντα», λέει ο διευθυντής του Ανώτατου Συμβουλίου Αρχαιοτήτων της Αιγύπτου.

Προτείνει δε στο Βρετανικό Μουσείο να δεχτεί ως αντάλλαγμα για την επιστροφή
της περίφημης στήλης ένα αντίγραφό της, που αυτή τη στιγμή εκτίθεται στο
αρχαιολογικό μουσείο του Καΐρου.

H συγκεκριμένη κίνηση των Αιγυπτίων έρχεται να προστεθεί στα ήδη διατυπωμένα
αιτήματα για την επιστροφή του πορτρέτου της βασίλισσας Νεφερτίτης από το
μουσείο του Βερολίνου, τα αγάλματα της βασίλισσας Χατσεψούτ από το
Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης και τον οβελίσκο που κοσμεί την Πλας ντε
λα Κονκόρντ, ένα από τα ορόσημα του Παρισιού, στο πλαίσιο μιας πολιτικής που
έχει ως στόχο την επιστροφή κλεμμένων αιγυπτιακών αρχαιοτήτων, που βρίσκονται
διάσπαρτα σε όλο τον κόσμο.

«Εάν οι Βρετανοί θέλουν να διατηρήσουν το κύρος τους, πρέπει εθελουσίως να
επιστρέψουν τη στήλη της Ροζέτας, διότι αποτελεί την εικόνα της αιγυπτιακής
μας ταυτότητας», συνεχίζει ο κ. Χάουας. «Διαφορετικά θα τους προσεγγίσω
χρησιμοποιώντας διαφορετική στρατηγική. Υπάρχουν πολλά στάδια στις
διαπραγματεύσεις μας. Δεν θέλω να πολεμήσω με κανέναν την παρούσα στιγμή, αλλά
στην περίπτωση που το Βρετανικό Μουσείο δεν ενεργήσει, θα εφαρμόσουμε μία
περισσότερο επιθετική πολιτική προς την κυβέρνηση. Τα κλεμμένα έργα τέχνης από
την Αίγυπτο πρέπει να επιστραφούν στη χώρα τους».

Σε χαμηλότερους τόνους αλλά σταθερά αρνητικοί παραμένουν οι Βρετανοί,
που βλέπουν ακόμη ένα από τα πιο ελκυστικά εκθέματα του Βρετανικού Μουσείου,
όπως και τα Γλυπτά του Παρθενώνα, να διεκδικούνται από τις χώρες στις οποίες
ανήκουν.

«Είναι άλλες οι προτεραιότητές μας προς το παρόν», υποστηρίζει η Βίβιαν
Ντέιβις, επιμελήτρια του Τμήματος Αρχαιοτήτων από την Αρχαία Αίγυπτο και το
Σουδάν του Βρετανικού Μουσείου, που φέρεται να αντιμετωπίζει με συμπάθεια το
αιγυπτιακό αίτημα, αλλά επισημαίνει πως η νομοθεσία περί επαναπατρισμού έργων
τέχνης δεν επιτρέπει τη μόνιμη επιστροφή της στήλης στο Κάιρο.

«Συνεργαζόμαστε με τους Αιγυπτίους συναδέλφους μας για να διασώσουμε
την κληρονομιά τού σήμερα, παρά για να αφοσιωθούμε σε προβλήματα ή θέματα, που
θα έλεγα ότι είναι πολύ παλιά. Θα θέλαμε να συνεργαστούμε στο πλαίσιο που μας
επιτρέπει ο νόμος. Είναι ο ίδιος που καθοδηγεί τις κινήσεις μας και σχετικά με
το θέμα των Ελγινείων και που καθιστά αδύνατο τον επαναπατρισμό οποιουδήποτε
έργου τέχνης χωρίς την άδεια των επιτρόπων του Μουσείου», λέει η κ. Ντέιβις,
ενώ η βρετανική πλευρά υποστηρίζει πως σήμερα στο Βρετανικό Μουσείο έχουν την
ευκαιρία να δουν τη στήλη της Ροζέτας περίπου 5,5 εκατ. επισκέπτες ετησίως,
ενώ στο μουσείο του Καΐρου μόλις 2,5 εκατ.

H διάσημη στήλη

Είναι φτιαγμένη από μαύρο βασάλτη και έχει διαστάσεις 1,14X 0,72 μ.
Ανακαλύφθηκε τον Ιούλιο του 1799 από τους στρατιώτες του Ναπολέοντα στο μικρό
χωριό Ροζέτα (Ραχσίντ), στις δυτικές όχθες του Νείλου και παραχωρήθηκε στους
Βρετανούς με τη συνθήκη της Αλεξάνδρειας του 1801. Εκτίθεται στο Βρετανικό
Μουσείο από το 1802. Στην επιφάνειά της είναι χαραγμένο ψήφισμα των ιερέων της
Μέμφιδας προς τιμήν του Πτολεμαίου E’ και χρονολογείται περί το 196 π.X. Το
ίδιο κείμενο, που αναγράφεται στην επίσημη ιερατική ιερογλυφική, στην
απλούστερη δημοτική και την ελληνική, επέτρεψε την αποκρυπτογράφηση των
ιερογλυφικών το 1822 από τον Ζαν Φρανσουά Σαμπολιόν.

Επιμέλεια: Μαίρη Αδαμοπούλου