Ξεχαρβαλωμένη μηχανή του χρόνου

Σάτιρα πρωταγωνιστών μιας άλλης εποχής που οι επαναλήψεις της εκπομπής «Μήτσι-Χώστα» μας την ξαναθυμίζει σαν να έχει περάσει κιόλας καιρός από τότε

Πίσω στον χρόνο. Σαν ταξιδιώτες μιας φανταστικής μηχανής που μας πηγαινοφέρνει
από το παρελθόν στο σήμερα και τούμπαλιν, οι τηλεθεατές των θερινών
προγραμμάτων χάνουμε την αίσθηση της αλλαγής. Οι επαναλήψεις μοιάζουν να έχουν
παγώσει τις στιγμές ή μάλλον να έχουν χαλάσει το μοτέρ του χρόνου και αυτός
ταξιδεύει μπρος-πίσω σαν ξεχαρβαλωμένο παιδικό παιχνιδάκι.

Με την κοιλιά της εγκυμοσύνης φουσκωμένη η Ελένη Μενεγάκη στον Ant1, με τα
παχάκια της γέννας η Μαρία Μπακοδήμου στο Mega, με τα χειμωνιάτικα κασκόλ οι
πρωταγωνιστές των σειρών, να ιδρώνουμε μόνο που τους βλέπουμε μέσα στο
κατακαλόκαιρο, με το μπαγλαμαδάκι σατίριζε τον Χριστόδουλο Ξηρό ο Μητσικώστας
σε ένα επεισόδιο από εποχές αλήστου μνήμης, όταν είχε καταλάβει βλέμμα και
ψυχή το τρομο-θέαμα – αλήθεια, τι έζησε το έθνος των τηλεθεατών εκείνες τις
εποχές, πώς αξιοποιήθηκε από τις συνειδήσεις εκείνη η φαντασμαγορία των
αποκαλύψεων; – όλη η τηλεόραση μια μηχανή του χρόνου που τον μετατρέπει από
αξία της ζωής σε ουδέτερη, κενή νοήματος, λέξη.

Και το χειρότερο είναι πως αυτό το προς-τα-πίσω στις εποχές δεν έχει
τίποτε νοσταλγικό και ηρωικό, έχει απλώς κάτι μάταιο. Σαν μια έκλαμψη άχρηστης
μνήμης. «A! ο τάδε, κοίτα πώς ήταν με μακριά μαλλιά». Αυτό μένει σαν αίσθηση
ακόμη και από τις στιγμές που προβλήθηκαν ως σπουδαίες, που έγιναν μέσα από το
τηλεοπτικό υπερθέαμα οι σημαντικότερες της καθημερινότητάς μας εκείνη την
εποχή, όπως η υπόθεση της 17N. Εισήλθε στο προσκήνιο με εκρήξεις και λάμψεις,
ήταν το καθημερινό σόου πυροτεχνημάτων στα δελτία ειδήσεων, προκάλεσε σεισμούς
και αποκάλυψε ρωγμές στο μιντιακό σύστημα, στη δεοντολογία, διασύρθηκαν
πρόσωπα και μαζί η δημοσιογραφική μέθοδος και έπειτα από όλη αυτή τη
φαντασμαγορία ο θίασος απομακρύνθηκε διακριτικά, χωρίς φινάλε, σχεδόν χωρίς να
το αντιληφθούμε.

Να, που η σάτιρα του Μητσικώστα επανέφερε εκείνες τις εικόνες, εκείνες τις
στιγμές της εθνικής απορίας και του αναβρασμού, αδύναμες πλέον, σαν ενσταντανέ
από εκδρομή μιας μεγάλης παρέας, που κοιτάς τα πρόσωπα και αναρωτιέσαι τι να
έγιναν. Κι όμως, όλο αυτό δεν είναι μακρινό. Μερικούς μήνες πίσω μας.

Αλλά εκεί στο τηλεοπτικό θέαμα η δίνη των συγκλονιστικών γεγονότων και
των χαζοχαρούμενων στιγμών διαλύει κάθε έννοια χρόνου που κουβαλάει σκέψη,
αξιολόγηση, κρίση, εμπειρία, επιλογή. Δεν υπάρχει χρόνος, υπάρχει μόνο θέαμα,
που μπορεί να επαναλαμβάνεται ανοήτως ή μάλλον με μοναδικό νόημα το
παραγέμισμα του τηλεοπτικού χρόνου, άλλη έννοια αυτή, που της την δίνει το
χρήμα: τόσα λεπτά, τόσο κόστος. Λογιστική έννοια.

Μπορούμε να είμαστε ανόητοι, ξεχαρβαλωμένοι, ευχάριστα και ανώδυνα,
α-συνείδητοι θεατές των περασμένων στιγμών του θεάματος, χωρίς οι εικόνες να
ανταποκρίνονται ούτε σε συναίσθημα ούτε σε σκέψη, γιατί το τηλεοπτικό θέαμα
δεν διαθέτει ούτε προσφέρει τίποτε απ’ αυτά. Είναι απλώς η αντανάκλαση μιας
στιγμής περασμένης πραγματικότητας, αποδυναμωμένη πλέον από την ένταση της
επικαιρότητας, μια σκηνοθεσία και αυτή στην εποχή της, άλλωστε. Γι’ αυτό η
τηλεόραση δεν είναι τέχνη, άλλο αν υπάρχουν στιγμές της που την θυμίζουν,
ωραία σίριαλ, με ωραία σενάρια και ερμηνείες, που αντέχουν στον χρόνο για την
απόλαυση της ψυχαγωγίας που προσφέρουν. Αλλά κι αυτή την εξοντώνει η
επανάληψη.

Τα τηλεοπτικά καλοκαίρια είναι η απόδειξη της κενότητας του θεάματος,
που ωστόσο είναι και η ανακουφιστική του δύναμη. Και η μεγαλύτερη ανακούφιση
είναι αυτός ο χρόνος που παγωμένος, αφυδατωμένος, δεν περνά, κάνει κύκλους,
τίποτε δεν χάνεται, μπρος-πίσω το ρολόι μαζί με τις εικόνες, μια έγκυος
παρουσιάστρια που δεν είναι πια έγκυος, είναι μητέρα, αλλά εμάς, τους
τηλεθεατές, δεν μας αφορά η εξέλιξη της ζωής, χαζεύουμε την παγωμένη, γυάλινη
σήραγγα των εικόνων, μήπως και ανακαλύψουμε μια στιγμή χαμένης συγκίνησης και
την αναπληρώσουμε, όχι στιγμή ζωής, στιγμή της τηλεόρασης.