Οι χήρες των τίγρεων

Ήταν Απρίλιος, μοιραία ημέρα. H Μαντάλ, που περίμενε τον σύζυγό της να
επιστρέψει από το δάσος, όπου είχε πάει για να μαζέψει μέλι, έσκυψε να
προσευχηθεί στον ναό της Μπανομπίμπι, της θεότητας των Δασών.

Είναι η προστάτιδα των ανδρών που πηγαίνουν στο Σουνταρμπάνς, το μεγαλύτερο
δάσος του κόσμου σε μαγκρόβια (πυκνή, θαμνώδη) βλάστηση και φυσική κατοικία
των περισσότερων ινδικών τίγρεων. «Καθώς της προσέφερα ανθόφυλλα, το στέμμα
της θεότητας έπεσε κάτω. Ήταν κακός οιωνός. Ήξερα ότι κάτι δεν πήγαινε καλά»,
ψιθύρισε η Μαντάλ, 55 ετών, μια χήρα σήμερα, ντυμένη στα λευκά. H τίγρις
σκότωσε τρεις από τους έξι κυνηγούς εκείνη την ημέρα, ανάμεσα στους οποίους
και τον άνδρα της, γραπώνοντάς τον από τον λαιμό. «Είναι η μοίρα μου, όπως και
όλων των άλλων γυναικών που έχασαν τους συζύγους τους σε αυτό το χωριό».

Τουλάχιστον 30 γυναίκες με την ίδια τύχη ζουν στο Μπιγιοϊναγκάρ. Οι
δασοφύλακες λένε ότι και οι κυνηγοί που επισκέφθηκαν για μέλι ή ψάρια το
βαλτώδες καταφύγιο – το Καταφύγιο Τίγρεων Σουνταρμπάνς, στο ανατολικό ινδικό
κρατίδιο της Δυτικής Βεγγάλης – έχουν γυναίκες που κατέληξαν να ονομάζονται
«οι χήρες των τίγρεων».

H Μαντάλ Σιντχουμπάλα, ντυμένη στα λευκά, κάθεται έξω από το σπίτι της. H τίγρη σκότωσε τον άνδρα της όταν πήγε να μαζέψει μέλι

H απειλή. Εκατοντάδες χρόνια οι ψαράδες, οι ξυλοκόποι και οι συλλέκτες
μελιού από αυτά τα χωριά εξαρτώνται από τις πλουτοπαραγωγικές πηγές του
Σουνταρμπάνς, του τελευταίου μεγάλου υδροβιότοπου στα σύνορα μεταξύ Ινδίας και
Μπαγκλαντές. H απειλή επιθέσεων από τίγρεις ήταν πάντα γι’ αυτούς ένας από
τους κινδύνους του επαγγέλματος. Έτσι, όταν η Ινδία ονόμασε το δάσος αυτό
«οικολογικά προστατευόμενη περιοχή τίγρεων» το 1973, οι χωρικοί έδειξαν λίγη
υπομονή στους οικολόγους και τους δασοφύλακες που τους απαγόρευαν την είσοδο
στα δάση για την προστασία των τίγρεων.

«Ο κόσμος ήταν τόσο εχθρικός, που οι δασοφύλακες δεν μπορούσαν καν να μπουν
στα χωριά τους», λέει ο Πραντίπ Βιάς, διευθυντής του Πάρκου Τίγρεων
Σουνταρμπάνς, που φιλοξενεί περίπου 245 τίγρεις. Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας
του ’90 οι τίγρεις σκότωναν κάπου 30-40 άτομα ετησίως, απώλειες που μειώθηκαν
στους 15 πέρυσι, όταν ο Βιάς και οι αξιωματικοί του προσπάθησαν να
απασχολήσουν τους άνδρες στα χωριά τους, στη γεωργία και τις καλλιέργειες που
προορίζονταν για εμπορικούς σκοπούς.

Εκατομμύρια άνθρωποι ζουν εντός και γύρω από προστατευόμενες περιοχές και
οικολόγοι υποστηρίζουν ότι η συνεχής εξάρτησή τους από αυτές τις περιοχές
άγριων ζώων είναι ό,τι πιο απειλητικό για την προστασία των ινδικών τίγρεων.

Πατρίδα των μισών από τις 5.000 άγριες τίγρεις του κόσμου, η Ινδία μάχεται να
ισορροπήσει την περιβαλλοντική προστασία με την ευημερία των πολιτών της,
καθώς τα πάρκα και τα καταφύγιά της έχουν μετατραπεί σε θέατρα σκληρών μαχών
ανάμεσα σε δασοφύλακες και χωρικούς που αρνήθηκαν να αποσυρθούν από τα
«πάτρια» εδάφη τους ή επέμειναν στα δικαιώματά τους να βοσκούν εκεί τα βοοειδή
τους.

H φτώχεια. Σύμφωνα με μια πρόσφατη έρευνα του Ινδικού Ινστιτούτου
Δημόσιας Διοίκησης για τα πάρκα της Ινδίας και τα καταφύγια, οι θύλακες της
βαριάς φτώχειας στη χώρα εντοπίζονται στις κοινωνίες που πλαισιώνουν τις
προστατευόμενες δασικές περιοχές. Οι ειδικοί στη διατήρηση της άγριας φύσης
επισημαίνουν ότι επιβάλλεται να στρέψουν το ενδιαφέρον των ανθρώπων αυτών σε
άλλα βιοποριστικά μέσα.

Περνούν τα οικολογικά μηνύματα

Κρισιμότερη από οπουδήποτε αλλού είναι η κατάσταση στο Σουνταρμπάνς, ένα
εύθραυστο περιβάλλον που, περιβαλλόμενο από 400.000 κατοίκους, αποτελεί έναν
περίεργο φυσικό λαβύρινθο από κολπίσκους, ρυάκια, ποτάμια και μαγκρόβια
βλάστηση φυτών τα οποία έχουν ρίζες που ρουφούν το νερό της θάλασσας και το
διυλίζουν με μεμβράνες οι οποίες του αφαιρούν το αλάτι. Αποτελεί τμήμα του
μεγαλύτερου δέλτα του κόσμου και παίζει σημαντικό ρόλο στην προστασία της
πόλης της Καλκούτας από τους θυελλώδεις ανέμους που φέρνει ο Κόλπος της
Βεγγάλης. Οι τίγρεις του Σουνταρμπάνς μπορούν ακόμη και να κολυμπούν στα
αλμυρά νερά και κυριαρχούν στους μύθους, τους θρύλους και τις λαϊκές δοξασίες.

Οι χωρικοί συνεχίζουν να εξαρτώνται από τα δάση για την εκπλήρωση των βασικών
τους αναγκών, όμως είναι έντονη η αίσθηση ότι τα οικολογικά μηνύματα των
δασοφυλάκων βρίσκουν πρόσφορο έδαφος. Τους τελευταίους 15 μήνες οι χωρικοί δεν
σκότωσαν ούτε μία από τις 20 τίγρεις που εμφανίστηκαν – αν και 20 άνθρωποι
θανατώθηκαν από τίγρεις. Το αντίθετο μάλιστα. Ειδοποίησαν τους δασοφύλακες και
βοήθησαν στις προσπάθειες να ηρεμήσουν τα άγρια ζώα προτού τα μεταφέρουν στη ζούγκλα.

Επιμέλεια: Ρένα Δημητρίου