Διαστάσεις H πτώση της γαλλικής

Άραγε, ήρθε η ώρα να αποχαιρετήσουμε οριστικά τη γαλλική ως παγκόσμια
γλώσσα; Οι Γάλλοι διανοούμενοι ανησυχούν – και όχι αδικαιολόγητα.

Franglais: η γλώσσα του Βολταίρου υπονομεύεται από την αγγλική

Πρόσφατα, ένας Αμερικανός βουλευτής είχε αποκαλέσει τα γαλλικά «μία σχεδόν
λησμονημένη γλώσσα», πλήττοντας μία από τις πιο ευαίσθητες χορδές της
γαλατικής υπερηφάνειας. Σήμερα, πολλοί Γάλλοι διανοούμενοι ενδοσκοπούν και
εκφράζουν τους φόβους τους για πλήρη απαξίωση και εξοβελισμό της γαλλικής από
τον παγκόσμιο ορίζοντα. Για μια χώρα η οποία στο παρελθόν προήγαγε τη γλώσσα
της ως το κατεξοχήν εκφραστικό όχημα του έρωτα, της διπλωματίας και των
οικουμενικών δικαιωμάτων του ανθρώπου, η εξέλιξη αυτή είναι πρωτοφανής.
«Εκείνο που διακυβεύεται είναι η επιβίωση του πολιτισμού μας. Πρόκειται για
ένα θέμα ζωής και θανάτου», υποστήριξε σε δημόσια συζήτηση ο Ζακ Βιό,
επικεφαλής της υπηρεσίας Alliance Francaise, η οποία ασχολείται με την
προώθηση της γαλλικής γλώσσας στο εξωτερικό. Ενώ τα αγγλικά και τα γαλλικά
είναι οι μόνες γλώσσες με στέρεα βάση σε πέντε ηπείρους, η οικονομική και
πολιτική δύναμη των ΗΠΑ έχει εκτοξεύσει την αγγλική γλώσσα στην πρωτοκαθεδρία,
καθιστώντας την παντού πρώτη επιλογή ως δεύτερη ομιλούμενη γλώσσα. Ως μητρική
γλώσσα 80 εκατ. ανθρώπων, η γαλλική κατατάσσεται στην 11η θέση των πλέον
ομιλούμενων γλωσσών. Και με τα 180 εκατ. των ανθρώπων που την έχουν επιλέξει
ως δεύτερη γλώσσα έρχεται στην ένατη θέση. Συνολικά, περίπου 250 εκατ.
άνθρωποι έχουν κάποια συνάφεια με τη γλώσσα αυτή. Απεναντίας, τα αγγλικά
ομιλούνται ως μητρική γλώσσα από περίπου 375 εκατ. ανθρώπους και ως δεύτερη
γλώσσα από άλλους τόσους. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία της βρετανικής
κυβέρνησης, το ένα τέταρτο του παγκόσμιου πληθυσμού ομιλεί την αγγλική σε
ικανοποιητικό βαθμό. Τα αγγλικά έχουν καταστεί πλέον η γλώσσα του διεθνούς
εμπορίου και της επικοινωνίας. Την τάση αυτή ενισχύει το γεγονός ότι η γλώσσα
αυτή καταλαμβάνει το 80% του Ιντερνέτ. Αλλά ούτε στην Ευρώπη η εικόνα της
γαλλικής είναι καλύτερη. Ακόμη και οι Γάλλοι στρατηγοί που ηγούνται των
πολυεθνικών ειρηνευτικών δυνάμεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Λαϊκή Δημοκρατία
του Κονγκό δεν δίστασαν λεπτό να καθορίσουν ως γλώσσα εργασίας για το
επιτελείο τους την αγγλική. Παράλληλα, ήδη από χρόνια, η γαλλική κοινωνία
μαστίζεται από τη γλωσσική επιμειξία των franglais, αγγλικών λέξεων που
εμφιλοχωρούν στη γαλλική γλώσσα και συχνά προτιμώνται έναντι των αντίστοιχων
γαλλικών λέξεων. Και αυτό, μολονότι οι Γάλλοι δείχνουν μοναδική προσήλωση στην
προώθηση της κουλτούρας τους, με το κράτος να δίνει γενναίες χορηγίες στον
κινηματογράφο, τη λογοτεχνία, τη μουσική και το θέατρο.

H ευκολία της αγγλικής να δημιουργεί σύνθετες λέξεις και εκφράσεις έχει γείρει
την πλάστιγγα. Μετά την απειλή, ακόμη και με φυλάκιση, το 1994, όποιου
χρησιμοποιεί λέξεις όπως το weekend ή το parking στη διαφήμιση ή στα μέσα
ενημέρωσης, το γαλλικό κράτος φαίνεται πως έχει παραδώσει τα όπλα στην άνιση
μάχη κατά της μάστιγας των franglais.