«MANTAM MAO» Aπό το θέατρο στην αγκαλιά του Mάο
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
9 λεπτά  |
 |
 |
|
Όταν απαγορεύτηκε το «Κουκλόσπιτο» του Ίψεν, η 23χρονη Λαν Πινγκ (έχει |
Είναι η δέκατη πέμπτη μέρα στη φυλακή. Είμαι βαριά άρρωστη, με υψηλό πυρετό.
Πιστή στο επάγγελμά μου, προσπαθώ, όσο πιο πειστικά γίνεται, να παίξω τον ρόλο
της αθώας. Τραγουδώ κλασικές όπερες. Ολόκληρες όπερες, απ’ την αρχή ώς το
τέλος· προσφορά στους φρουρούς.
Οι φρουροί αρχίζουν να με λυπούνται. «Μάλιστα» απαντώ στον ανακριτή, «μ’
έμπλεξαν κάποιοι παλιάνθρωποι».
H κοπέλα πληροφορείται ότι μπορεί να αφεθεί ελεύθερη υπό έναν όρο: Πρέπει να
υπογράψει ένα χαρτί που λέει ότι απαρνείται τον Κομμουνισμό.
«Ποτέ δεν έσκυψα το κεφάλι μου στον εχθρό», λέει αργότερα η Μαντάμ Μάο. «Ποτέ
δεν ντρόπιασα το Κομμουνιστικό Κόμμα». H αλήθεια είναι ότι δεν θα παραδεχτεί
ποτέ ότι υπέγραψε εκείνο το χαρτί. Κι επιμένει σ’ αυτόν τον ισχυρισμό σ’
ολόκληρη τη ζωή της. Όσοι το αμφισβητούν ρίχνονται στη φυλακή.
Αποφασίζω να αλλάξω όνομα. Ένα καινούργιο όνομα συμβολίζει μια καινούργια ζωή.
Θέλω ένα όνομα που να αντιπροσωπεύει τον χαρακτήρα μου. Εξάλλου, η αλλαγή
ονόματος είναι μόδα στη Σαγκάη. Βοηθά στο να τραβάς την προσοχή. Ορισμένοι
κόβουν το επίθετό τους ώστε το όνομά τους να αποτελείται από δύο συλλαβές αντί
για τρεις όπως απαιτεί η παράδοση. Αυτό θεωρείται πράξη ανταρσίας.
Για μένα διάλεξα το όνομα Λαν Πινγκ. Λαν σημαίνει Μπλε, που είναι το αγαπημένο
μου χρώμα και Πινγκ σημαίνει Μήλο και Γλύκα. Το μπλε συνδέεται με έννοιες όπως
ουρανός, μελάνι, μύθος, ενώ το μήλο γεννά την ιδέα της πλούσιας συγκομιδής,
της ωριμότητας, του γόνιμου μέλλοντος.
Τον Ιούνιο, η κοπέλα πληροφορείται ότι θα γίνει ακρόαση για την επιλογή
ηθοποιών που θα συμμετάσχουν σε μια παράσταση της διασκευής του έργου «Το
Κουκλόσπιτο» του Ίψεν. Σκηνοθέτης θα είναι ο κύριος Ζανγκ Μιν, σπουδαίος
θεατράνθρωπος που έχει σπουδάσει στη Ρωσία. H κοπέλα ενθουσιάζεται μόλις
μαθαίνει τα νέα. Έχει διαβάσει το έργο του Ίψεν πολλές φορές όσο φοιτούσε στη
σχολή και έχει αποστηθίσει πολλές από τις ατάκες της Νόρας.
Οι νεαρές γυναίκες που περιμένουν στη σειρά προσπαθούν με κάθε τρόπο να
ξεπεράσουν το τρακ. Παίρνουν βαθιές ανάσες ή κάνουν μασάζ στον λαιμό τους. H
Λαν Πινγκ περιμένει με τρεμάμενη καρδιά. Πάντως, έχει λιγότερο τρακ απ’ όσο
πίστευε. Θυμάται τις μέρες στη φυλακή. Τι θα μπορούσε να είναι πιο τρομακτικό;
Χαμογελά.
Ο κύριος Ζανγκ Μιν καταλαβαίνει αμέσως τη διαφορά. Στηρίζει το πιγούνι του
στον αντίχειρά του καθώς σκύβει προς τα εμπρός για να παρατηρήσει καλύτερα την
κοπέλα. Μένει στη στάση αυτή όσο διαρκεί η δοκιμή της Λαν Πινγκ. Όταν η κοπέλα
τελειώνει, εκείνος δεν λέει τίποτε. Όμως, από τον τρόπο που την κοιτάζει, η
Λαν Πινγκ ξέρει ότι τον έχει εντυπωσιάσει.
«Το Κουκλόσπιτο» γίνεται θέμα συζήτησης σε όλη τη Σαγκάη. Είναι η μεγάλη
επιτυχία του 1935. Το κοινό της αυξάνεται και η κυβέρνηση νιώθει να απειλείται
από τα πολιτικά μηνύματα του έργου. Ένα μήνα αργότερα, ο Ζανγκ Μιν παίρνει
εντολή απ’ το Υπουργείο Λογοκρισίας να αφαιρέσει τα πολιτικά στοιχεία της
παράστασης. Όταν σύσσωμος ο θίασος με επικεφαλής τον σκηνοθέτη διαμαρτύρεται,
η κυβέρνηση απαγορεύει τις παραστάσεις.
H τύχη μου σύντομα με εγκαταλείπει. Το καλοκαίρι του 1937 η Σαγκάη βρίσκεται
υπό κατοχή. H ιαπωνική σημαία κυματίζει στο ψηλότερο κτίριο μιας πόλης που
έχει εντελώς παραλύσει. Τα στούντιο κλείνουν το ένα μετά το άλλο. Έχω μείνει
χωρίς χρήματα και έχω μετακομίσει στο σπίτι του Ζανγκ Μιν. Μεταξύ μας έχει
αναπτυχθεί μεγάλη τρυφερότητα. H γυναίκα του τον εγκατέλειψε εξαιτίας μου. Δεν
θέλω όμως να παντρευτώ ξανά. H σχέση μου με τον Ζανγκ Μιν δεν είναι αυτού του
είδους. Ο Ζανγκ Μιν αποτελεί για μένα ένα λιμάνι όπου μπορώ να πηγαινοέρχομαι,
να μένω για λίγο μα όχι για πάντα.
 |
|
Τη στιγμή που η Μαντάμ Μάο ετοιμαζόταν να γευθεί την εξουσία, ο έμπιστος |
Πριν από την αναχώρησή της απ’ τη Σαγκάη, είχε γράψει ένα άρθρο στο περιοδικό
«Εβδομαδιαία Επιθεώρηση της Θεατρικής Τέχνης της Σαγκάης». Τίτλος του ήταν
«Μια Άποψη για τις Ζωές μας». Στο άρθρο ασκούσε έντονη κριτική γι’ αυτό που
αποκαλούσε «χλωμή τέχνη», δηλαδή την τέχνη που προάγει τον συναισθηματισμό των
μικροαστών. Τα έργα που εξυμνούν τις θυσίες που κάνουν οι γυναίκες. Τα έργα
που αποδέχονται την παραδοσιακή συνήθεια για το δέσιμο των ποδιών.
Το άρθρο ήταν σαν δυνατή κραυγή. Και, όπως λένε, απόχτησε πόδια, περπάτησε ώς
το Γιουνάν, μπήκε στη σπηλιά του Μάο και ανέβηκε στο κρεβάτι του.
Αύγουστος του 1937. Έχει γίνει φίλη με μια γυναίκα, την Ξου, που ταξιδεύει για
να συναντήσει τον άντρα της, τον Ουάνγκ. Ο Ουάνγκ είναι γραμματέας της
κομμουνιστικής οργάνωσης Ενωμένο Μέτωπο Ενάντια στην Ιαπωνική Κατοχή.
Βρίσκεται στην περιοχή για μια σημαντική συνεδρίαση.
H Λαν Πινγκ και η Ξου κουβαλούν τις τσάντες στο φορτηγό. Λίγο πιο πέρα
βρίσκονται άλλα τρία οχήματα ταλαιπωρημένα απ’ τις αμμοθύελλες. Σ’ ένα απ’
αυτά γράφει με ευδιάκριτους χαρακτήρες: Άμεση Ιατρική Φροντίδα – Υποστήριξη
Ζωής. Ένωση Κινέζων Εργατών Νέας Υόρκης. Είναι το αυτοκίνητο του Μάο Τσε
Τουνγκ.
Στο μέλλον, η επόμενη στιγμή θα θεωρηθεί ιστορικής σημασίας. Συνδέεται με
πολλές διαφορετικές απόψεις κι ερμηνείες. Ορισμένοι λένε ότι ο Μάο βγήκε απ’
το μικρό σπίτι όπου γινόταν η συνεδρίαση και μπήκε στο αυτοκίνητό του. Άλλοι
λένε ότι ο Μάο, λόγω του ύψους του, έπρεπε να σκύψει βγαίνοντας απ’ τη χαμηλή
πόρτα κι όταν σήκωσε ξανά το κεφάλι του μαγεύτηκε απ’ την ομορφιά της νεαρής
κοπέλας – κεραυνοβόλος έρωτας. Σύμφωνα με την εκδοχή της ίδιας της Μαντάμ Μάο,
όλοι οι άνδρες έσπευσαν να τη χαιρετήσουν θερμά καθώς έβγαιναν απ’ το σπίτι.
H αλήθεια είναι ότι κανείς δεν πήγε να τη χαιρετήσει. Κανείς δεν χαιρέτησε
κανέναν.
Στη σύγχρονη Κίνα όλοι γνωρίζουν ποιος ήταν ο Καν Σενγκ. Ο σύντροφος Καν Σενγκ
ήταν ο πιο έμπιστος άνθρωπος του Μάο και αρχηγός των Υπηρεσιών Ασφάλειας και
Πληροφοριών της Κίνας. Εκπαιδευμένος στη Ρωσία από πρωτοπαλίκαρα του Στάλιν, ο
Καν Σενγκ ήταν άνθρωπος μυστήριος, όλο συνωμοσίες. Κανείς δεν μπορούσε να
καταλάβει τι σκέφτεται κρίνοντας απ’ τις εκφράσεις του προσώπου του. Κανείς
δεν ήξερε ποια ήταν η σχέση του με τον Μάο, ούτε πώς συνεργάζονταν οι δυο
τους. Σε όλη του τη ζωή ο Καν Σενγκ φρόντισε να κινείται στο παρασκήνιο.
Κανείς δεν ένιωθε την παρουσία του μέχρι που έπεφτε πάνω του η σκιά του. Και
τότε ήταν πια αργά.
«Είχα μακρόχρονη σχέση με τον Καν Σενγκ», λέει αργότερα η Μαντάμ Μάο. Μια πολύ
ειδική σχέση που κράτησε πενήντα δύο χρόνια. Ήταν ταυτόχρονα ο καλύτερος φίλος
της κι ο χειρότερος εχθρός της. Τη βοήθησε και την πρόδωσε.
Όταν μαθαίνω για τον Καν Σενγκ, νιώθω πως η τύχη μου χαμογελά κι αποφασίζω να
τον επισκεφθώ. Έτσι, μια μέρα σ’ ένα διάλειμμα, απομακρύνομαι απ’ την ομάδα
εργασίας μου και πηγαίνω στο γραφείο του. Μπαίνω μέσα απροειδοποίητα και τον
παρακαλώ με ευθύτητα να με πάρει υπό την προστασία του. Το βλέμμα του με
εξετάζει. Ερευνητικά, εξονυχιστικά, χωρίς ίχνος διακριτικότητας. Σαν
αρχαιοπώλης που εξετάζει ένα σπάνιο κομμάτι – δίχως βιασύνη. Με κάνει να νιώθω
αμηχανία. Τελικά λέει ότι θα κάνει ό,τι μπορεί. «Θα τα καταφέρεις μια χαρά στο
Γιουνάν». Με προσκαλεί να καθήσω και με ρωτά για τη ζωή μου στη Σαγκάη. «Είσαι
παντρεμένη, αρραβωνιασμένη; Αν θέλεις να σε βοηθήσω, πρέπει να τα ξέρω κι
αυτά. Βλέπεις, εδώ στο Γιουνάν, ως Κομμουνίστρια, τα προσωπικά σου μυστικά
ανήκουν στο Κόμμα. Εξάλλου, σκοπεύω να σε βοηθήσω να πετύχεις. Δεν έχουν
πολλοί την ίδια ευκαιρία».
Από εκείνη τη στιγμή, ο Καν Σενγκ κι εγώ γίναμε φίλοι. Σύντομα θα γίνουμε και
συνεργάτες. Ίσως είναι ο μοναδικός άνθρωπος που έχω εμπιστευτεί απόλυτα σ’
ολόκληρη τη ζωή μου. Δεκαετίες αργότερα, αυτός που γνώριζε τα μυστικά μου
αποφασίζει να μου περάσει τη θηλιά στον λαιμό· όταν είμαι πια αφεντικό, έτοιμη
ν’ ανεβώ στον θρόνο, εκείνος μου ρίχνει πισώπλατα τη μοιραία σφαίρα.
Όμως, εκείνη τη στιγμή είναι ήδη ετοιμοθάνατος. Έχει καρκίνο στα έντερα, στο
τελικό στάδιο. Και θέλει να με πάρει μαζί του στον βυθό. Θέλει να μ’ εκδικηθεί
επειδή δεν του παραχωρώ το υψηλό αξίωμα που προσδοκούσε και πίστευε πως του
άξιζε.
Όπως αποκαλύπτεται στα επίσημα ιστορικά έγγραφα, ο Καν Σενγκ στη διαθήκη του
δεν έγραψε τίποτα άλλο εκτός από λίγες λέξεις: H Μαντάμ Μάο Ζιανγκ Τσινγκ
είναι προδότρια. Προτείνω την άμεση εξόντωσή της.
Αλλά στο Γιουνάν, όταν βρίσκονται ακόμη στην αρχή της συνεργασίας τους, ο Καν
Σενγκ βλέπει την όμορφη κοπέλα με μάτια μαστροπού – συνεργάζεται μαζί της για
μια καλή συμφωνία με στόχο ένα γερό κέρδος.
Ήρθε για να κλέψει την καρδιά του θεού τους
H νεαρή γυναίκα μαθαίνει τη ζωή στην ενδοχώρα της Κίνας, τον παγωμένο άνεμο
που σηκώνεται πάνω από την πεδιάδα του Σανγκ – Μπέι. Τοπίο άγονο, κρύο. Δίπλα
σ’ ένα ποτάμι που κυλά σαν φίδι μέσα στην πεδιάδα, βρίσκεται μια γκρίζα
πολίχνη με σπίτια από λάσπη που έχουν χαρτόνια αντί για τζάμια στα παράθυρα.
Μοναδικό μέσο μεταφοράς εδώ είναι τα γαϊδούρια και βασική τροφή τα ισχνά
σπαρτά. Στην κορυφή ενός λόφου στέκει η Παγόδα του Γιουνάν, χτισμένη την εποχή
της Δυναστείας των Σουνγκ, το 1100 μ.X.
Εδώ ζει ο Μάο Τσε Τουνγκ, ο μελλοντικός ηγέτης της Κίνας, σε μια σπηλιά, σαν
πρωτόγονος άνθρωπος. Κοιμάται σε κρεβάτι φτιαγμένο από μισοψημένα τούβλα και
σπασμένα κεραμικά ανακατεμένα με λάσπη. Αυτό το είδος κλίνης λέγεται kang.
Παρ’ όλο που οι μελαψοί στρατιώτες είναι λιπόσαρκοι σαν σπιρτόξυλα, είναι
σκληροτράχηλοι. H 23χρονη κοπέλα ήρθε για να κλέψει την καρδιά του θεού τους.
Με κατατάσσουν σε μια ομάδα εργασίας με άλλες έξι συντρόφισσες. Όταν ρωτώ τις
επαρχιώτισσες ποιος ήταν ο λόγος που κατατάχτηκαν στον στρατό, η Σέζαμι, η
λιγότερο ντροπαλή, λέει ότι το έκανε για ν’ αποφύγει έναν προσυμφωνημένο γάμο.
Σπηλιές, ψείρες, τσουχτεροί άνεμοι, πρόχειρο φαγητό, άνθρωποι με σάπια δόντια,
γκρίζες στολές και πηλήκια με έμβλημα το κόκκινο αστέρι, αυτά είναι οι πρώτες
εντυπώσεις μου από το Γιουνάν. H καινούργια μου ζωή είναι στην αρχή
βασανιστική. Για να τα βγάλω πέρα, απαγορεύω στον εαυτό μου να σκέφτεται ότι
πριν από ένα χρόνο σε τούτο το μέρος πέθαναν από λιμό τρία εκατομμύρια
άνθρωποι. Αρνούμαι να παραδεχτώ ότι οι ντόπιοι εδώ δεν έχουν δει ποτέ στη ζωή
τους τουαλέτα κι ότι ποτέ δεν κάνουν μπάνιο, παρά μονάχα όταν γεννιούνται,
όταν παντρεύονται κι όταν πεθαίνουν. Στο Γιουνάν οι κάτοικοι αποκαλούν τους
εαυτούς τους Κομμουνιστές. Γι’ αυτούς η ιδεολογία είναι ένα είδος θρησκείας. H
επιδίωξη πνευματικής αγνότητας τούς δικαιώνει.
INFO
 |
Άντσι Μιν, «Μαντάμ Μάο», μτφ. Γ. A. Γεωργίου, Εκδόσεις Γκοβόστη 2003, σελ. 434.
Επιμέλεια: Μανώλης Πιμπλής
Google news
