TPITH AΠOΨH Ο υδραυλικός… των εξετάσεων

Τι, αλήθεια, συνιστούν τα συγκεντρωτικά στοιχεία με τις βαθμολογικές επιδόσεις
των μαθητών των δύο τελευταίων τάξεων του Λυκείου που δόθηκαν την τελευταία
Παρασκευή του Ιουνίου στη δημοσιότητα; Τα συνοψίζουμε: H πλειονότητα των
μαθητών της B’ Λυκείου έπεσε κάτω από τη βάση στα 7 από τα 15 πανελλαδικώς
εξεταζόμενα μαθήματα. Το μεγαλύτερο «ναυάγιο» παρατηρήθηκε στην Ιστορία
γενικής παιδείας, όπου το 72% των μαθητών βαθμολογήθηκε κάτω από τη βάση.
Υψηλά ποσοστά αποτυχίας καταγράφονται και στα Μαθηματικά τεχνολογικής
κατεύθυνσης, στις Αρχές Φιλοσοφίας θεωρητικής κατεύθυνσης, στη Φυσική γενικής
παιδείας, στη Γεωμετρία γενικής παιδείας κ.λπ., όπου 5-6 στους 10 υποψηφίους
βρέθηκαν σε πολύ χαμηλές βαθμολογικές «πτήσεις».

Καθόλου καλύτερα τα πράγματα στη Γ’ Λυκείου: Ναυάγιο κι εδώ. Συνολικά το 41%
των μαθητών κάτω από τη βάση. Μιλάμε για παιδιά που τα τελευταία δύο χρόνια
έχουν «οικοδομήσει» τη γνώση τους στο τρίγωνο «σχολείο – φροντιστήριο –
ιδιαίτερο», έχουν «ροκανίσει» την εφηβεία τους με «γερμανικά ωράρια» ασκήσεων
και εξετάσεων, έχουν μπαζώσει τον οικογενειακό προϋπολογισμό με φροντιστηριακά
έξοδα της τάξεως των 3.000 ευρώ τον χρόνο…

Κι όμως. Το 73% πέφτει κάτω από τη βάση στα Μαθηματικά τεχνολογικής
κατεύθυνσης, το 58% στη Φυσική της ίδιας κατεύθυνσης, το 57% στα Αρχαία
Ελληνικά θεωρητικής κατεύθυνσης, το 53% στην Ιστορία, το 47% στη Νεοελληνική
Λογοτεχνία και πάει λέγοντας.

Τι δείχνουν όλα τα παραπάνω; Πώς αντιμετωπίζονται από την ηγεσία του
υπουργείου Παιδείας; Τι συμπεράσματα εξάγονται; Ιδού το σχόλιο του ΥΠΕΠΘ:
«Το κύριο συμπέρασμα από τη μελέτη των στοιχείων αυτών είναι ότι φέτος και
σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια οι επιδόσεις παρουσιάζουν πιο ορθολογική
κλιμάκωση στη διάκριση άριστα, πολύ καλά, καλά, μέτρια
κ.λπ. H κλιμάκωση αυτή θα βοηθήσει ώστε να γίνει πιο αντικειμενική η
επιλογή όσων θα εισαχθούν φέτος στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση».

Μάλιστα. Δηλαδή αυτό που βλέπουμε είναι το αποτέλεσμα μιας αθέατης
εντολής προς την Κεντρική Επιτροπή Εξετάσεων: «Το κύριο ζήτημα είναι τόσοι να
πάρουν 18-20, τόσοι 12-15 κ.τ.λ.». Με θέματα σωστά ή λάθος, σύμφωνα ή όχι με
τους διακηρυγμένους στόχους των αναλυτικών προγραμμάτων, θεωρητικά ή πρακτικά,
έξυπνα ή ηλίθια, πονηρά ή παπαγαλίστικα, ο πραγματικός στόχος των εξετάσεων
είναι «να παρουσιάζουν οι επιδόσεις των υποψηφίων ορθολογική κλιμάκωση στη
διάκριση άριστα, καλά, μέτρια έτσι ώστε η κλιμάκωση αυτή να βοηθήσει να γίνει
πιο αντικειμενική η επιλογή όσων θα εισαχθούν στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση».

Βεβαίως, αν αυτή η λογική, μέσα από την εξετασιομανία που διαπερνά όλο το
σχολικό πρόγραμμα, δεν αποτελεί παρά τη νεκρολογία της επαφής του μαθητή με
την ουσία της γνώσης, δεν φαίνεται να μας απασχολεί. Γιατί αν εξετάσει κανείς
τη σχέση του περιεχομένου των μαθημάτων (τι), της μεθόδου (πώς) και των
πρακτικών ελέγχου (εξεταστικές δοκιμασίες) θα διαπιστώσει εύκολα ότι η σύνθεσή
τους δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα που μπορεί και να αναστείλει ακόμη και
μορφές προσαρμοστικότητας στη μάθηση.

Aυτή η «γραμμή» καθορίζει και τη στάση που οφείλουν να τηρήσουν μαθητές
και καθηγητές στο σχολικό μάθημα. Αντί για προαγωγή της κρίσης, για εμβάθυνση,
για γενίκευση, οι εξετάσεις που αναμένονται οδηγούν στην απομνημόνευση τύπων
και μεθοδολογιών και στην προπόνηση για επίλυση γρίφων.

Να το πούμε καθαρά: Το πρόβλημα του μεγάλου ποσοστού γραπτών που
βαθμολογούνται κάτω από τη βάση δεν είναι πρόβλημα των μαθητών αλλά του
εξεταστικού συστήματος που λειτούργησε και φέτος σαν εκπαιδευτική ΥΠΕΔΑ. Με
άλλα λόγια, τα υψηλά ποσοστά αποτυχίας είναι τεχνητή κατασκευή των λεγόμενων
διαβαθμισμένων θεμάτων που λειτουργούν σαν «έξυπνες βόμβες» στην κατανομή της
αποτυχίας. Θυμίζουμε εδώ ότι στις εξετάσεις του 2000, σε μια επιχείρηση
υφαρπαγής της συναίνεσης της κοινής γνώμης και των υποψηφίων στον νέο
«εξεταστικό θεό» των διπλών πανελληνίων εξετάσεων, κατασκευάστηκαν μέσω των
πολύ εύκολων θεμάτων 11.500 αριστούχοι και ελάχιστοι «αποτυχόντες».

Το ΥΠΕΠΘ μοιάζει με τον υδραυλικό που κρατάει στο χέρι του τον διακόπτη και
κανονίζει, ανάλογα με τις επιλογές του, τη ροή του νερού. Πώς αλλιώς μπορεί να
ερμηνευθεί το γεγονός ότι ενώ το 2000 είχαμε 4,6% των υποψηφίων κάτω από τη
βάση, το 2003 έχουμε 41%;

Το ύψος της αποτυχίας συνδέεται με ένα νήμα με την ίδια τη λογική του
εξεταστικού συστήματος που απαιτεί όχι μόνο τον «εξοστρακισμό» ενός μεγάλου
τμήματος του μαθητικού πληθυσμού από την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, αλλά και τη
νομιμοποίηση, στη συνείδηση των αποτυχόντων, του αποκλεισμού τους μέσα από την
«κατασκευή» της αποτυχίας τους με όχημα τον «βαθμό» δυσκολίας των θεμάτων.