POMΠEPT TΣEΣMΠPO «Eφηύρε» τη βαζελίνη και την έτρωγε!

Ο Ρόμπερτ Τσέσμπρο μετέτρεψε το γλοιώδες υλικό που κολλούσε στα γεωτρύπανα πετρελαίου σε θεραπευτική αλοιφή, στο εργαστήριό του στο Μπρούκλιν. Στη… θρεπτικότατη – κατά τον ίδιο – βαζελίνη (κατοχυρωμένο σήμα της Chesebrough Ponds, Inc.)!

Αυτή είναι η αγαπημένη ιστορία πολλών ανθρώπων. Ίσως επειδή η βαζελίνη
είναι… ιδιαίτερα γευστική και τους τρέχουν τα σάλια!

Καταρχήν, ας πούμε λίγα λόγια για την προέλευση αυτού του προϊόντος με τις
πολλαπλές χρήσεις.

Όλα ξεκίνησαν το 1859, στο Μπρούκλιν της Νέας Υόρκης. Φέρτε στο μυαλό σας έναν
νεαρό χημικό που τον έλεγαν Ρόμπερτ Τσέσμπρο (της γνωστής φίρμας Τσέσμπρο –
Ποντς) να εργάζεται στο γραφείο του. Ο νεαρός Ρόμπι αντιμετώπιζε ένα πρόβλημα
πολύ διαδεδομένο εκείνη την εποχή: Πουλούσε κηροζίνη για καύσιμο, όμως η
ανακάλυψη μεγάλων κοιτασμάτων πετρελαίου στην Πενσυλβάνια απειλούσε το ψωμί
του. Έβλεπε ξεκάθαρα πως το πετρέλαιο θα γινόταν η κύρια πηγή καυσίμων στο
μέλλον.

Πήδηξε λοιπόν πάνω στο φιλαράκι του, το άλογο, και τράβηξε για την κοιτίδα των
πετρελαιοπηγών, το Τίτουσβιλ στην Πενσυλβάνια. Σκόπευε να κάνει την τύχη του
στη βιομηχανία πετρελαιοειδών. Ωστόσο, τράβηξε την προσοχή του μια γλοιώδης,
παραφινοειδής ουσία, που κολλούσε στα γεωτρύπανα. Οι εργάτες το μισούσαν αυτό
το πράγμα επειδή ακινητοποιούσε τα τρυπάνια. Όμως, μέσα στα δεινά που
προξενούσε αυτή η ουσία, είχε κι ένα καλό. Με μια επάλειψη σε κόψιμο ή σε
μώλωπα επιτάχυνε την ίαση.

Ο Ρόμπι εμφιάλωσε αυτό το πράγμα και το πήγε στο εργαστήριό του, στο
Μπρούκλιν. Δεν κουράστηκε ιδιαίτερα για να εξαγάγει το βασικό κολλώδες
συστατικό, το γυαλιστερό υλικό που γνωρίζουμε σήμερα ως πετρελαϊκό ζελέ.
Κατοχύρωσε την ευρεσιτεχνία για το μαγικό ζελέ το 1870.

Χρειαζόταν όμως κι ένα πειραματόζωο για να το ελέγξει. Δεν υπήρχε καμία
περίπτωση να… σφαγιάσει τη γυναίκα και τα παιδιά του για το χατίρι της
επιστήμης. Προτίμησε να προκαλέσει στον εαυτό του κάθε είδους κόψιμο και
κάψιμο. Όλα τα τραύματα έδειχναν να θεραπεύονται σύντομα δίχως κανένα ίχνος
μόλυνσης, όταν έκανε επίστρωση με την αλοιφή.

Έπειτα προέκυψε νέο πρόβλημα: Τι όνομα να του δώσει; Με τη φαντασία μας
μπορούμε να μαντέψουμε μερικές από τις ονομασίες που πέρασαν από το μυαλό του:
«Κίτρινο γλιστερό υλικό», ή «Γλίστρημα», ή «Γλιστερό γυαλιστικό». Όλα θα ήταν
πιασάρικα στη σύγχρονη κοινωνία, όμως τότε ο κόσμος ήταν συντηρητικός. Διάλεξε
ένα υπέροχο όνομα: Βαζελίνη.

Γιατί Βαζελίνη; Κανείς δεν ξέρει με σιγουριά. Μου αρέσει να πιστεύω την εκδοχή
ότι αποθήκευσε το υλικό σε βάζα της γυναίκας του στο εργαστήριο. Καθώς όλα τα
ιατρικά προϊόντα εκείνη την εποχή τελείωναν σε -ίνη (Λιστερίνη, Μουρίνη κ.λπ.)
κατέληξε στο «Βαζελίνη».

Ο Τσέσμπρο δεν δυσκολεύτηκε να την πουλήσει. Απλώς φόρτωσε το φιλαράκι του και
μοίραζε δωρεάν δείγματα σε διάφορα σημεία της Πολιτείας της Νέας Υόρκης.
Ύστερα από έξι μήνες είχε μετατρέψει δώδεκα φορτωμένα φιλαράκια σε διανομείς
τού προϊόντος.

Ο κόσμος χρησιμοποιούσε την αλοιφή για τα πάντα: για κοψίματα και μώλωπες, για
να απορροφά λεκέδες από τα έπιπλα, για να γυαλίζει ξύλινες επιφάνειες, για να
ανανεώνει ταλαιπωρημένα δερμάτινα είδη, για να προστατεύει από τη σκουριά, και
ως σεξουαλικό βοήθημα (εδώ δεν χρειάζονται πολλές επεξηγήσεις). Οι
φαρμακοποιοί χρησιμοποίησαν τη βαζελίνη ως βάση και για άλλα φάρμακα και
αλοιφές.

Δικαιούμαστε να υποθέσουμε ότι ο κ. Τσέσμπρο (δεν μπορούμε πια να τον
αποκαλούμε Ρόμπι) είχε γίνει πάμπλουτος. Το 1881 η εταιρεία πέρασε στον έλεγχο
της Στάνταρντ Όιλ. Τον Μάιο του 1909, σε ηλικία εβδομήντα δύο ετών, ο Τσέσμπρο
υποχρεώθηκε να παραδώσει την προεδρία της εταιρείας, με βάση τον απαράβατο
κανονισμό συνταξιοδότησης της Στάνταρντ.

H καλύτερη χρήση της βαζελίνης ανακαλύφθηκε από τον ίδιο τον Τσέσμπρο. Πίστευε
πως ο καθένας έπρεπε να τρώει μια κουταλιά την ημέρα για να έχει καλή υγεία.
Έζησε έως τα 96 και δεν παρέλειψε τη γευστικότατη κουταλιά του ούτε ένα
πρωινό…

INFO

Στιβ Σίλβερμαν, «Το ψυγείο του Αϊνστάιν και άλλα παράδοξα από την αθέατη
πλευρά της ιστορίας», μτφ Γιάννης Παπαδάτος, Εκδόσεις «Νάρκισσος» 2003, σελ.
205.

Επιμέλεια: Μανώλης Πιμπλής