Kλέφτες και αστυνόμοι

Κάθε αναγνώστης είναι ξεχωριστός. Δεν ψάχνουν όλοι τα ίδια πράγματα σ’ ένα
μυθιστόρημα. Άλλος λατρεύει την πλοκή. Άλλος απεχθάνεται την πλοκή. Ο παρακάτω
ψάχνει για συναισθήματα. Ο παραπέρα για ιδέες. Και όμως. Αν ζούσαμε υπό
μανιχαϊστικό δικτατορικό καθεστώς κι έπρεπε να διαχωρίσουμε τους ανθρώπους,
σώνει και καλά, σε δύο αρχετυπικές κατηγορίες, δεν θα δίσταζα ούτε στιγμή να
προτείνω τον υπέρτατο, τον θεμελιώδη διαχωρισμό. Εκείνοι που συμπαθούν τα
αστυνομικά κι εκείνοι που αντιπαθούν τα αστυνομικά. Μέση κατηγορία δεν
υπάρχει.

Ομολογώ ότι ανήκω σ’ εκείνους που αντιπαθούν τα αστυνομικά, μολονότι δεν
ντράπηκα κατά καιρούς – καθ’ ότι ξετσίπωτος – να οικειοποιηθώ ορισμένες από
τις τεχνικές τους, όπως την κλιμάκωση της αγωνίας, την ενσυνείδητη επιβράδυνση
ή επιτάχυνση των αποκαλύψεων και ούτω καθεξής. Το μεδούλι όμως κάθε
αστυνομικού μυθιστορήματος, το πρωταρχικό ερώτημα «ποιος το έκανε;» και η
εκάστοτε επιδέξια ή αδέξια απάντηση στο ερώτημα (ο πατερούλης Ρέιμοντ Τσάντλερ
ισχυριζόταν ορθώς πως η επιδέξια απάντηση δεν πρέπει ποτέ να υπερβαίνει μια
σύντομη παράγραφο) με άφηναν πάντοτε παγερά αδιάφορο. Ειλικρινά, δεν έδινα
δεκάρα για το ποιος ξέκανε τον κηπουρό ή το κανίς της κυρίας, ούτε καταλάβαινα
πώς κάποιοι συμπολίτες μου ανέχονται διακόσιες ή τριακόσιες – συνήθως
κακογραμμένες – σελίδες έως ότου πληροφορηθούν το μεγάλο μυστικό.

Εξάλλου επαναλάμβανα συχνά – και με όλο και πιο ισχυρή δόση κακεντρέχειας – το
πάθημα των Βρετανών κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι Βρετανοί, αυτοί οι
ψυχωτικοί κρυόκωλοι, που πρώτοι δίδαξαν στον κόσμο το έγκλημα ως άθλημα –
πουθενά αλλού δεν θα μπορούσε να γεννηθεί η Αγκάθα Κρίστι – ήταν φανατικά
πρεζόνια μυστηρίου ανάμεσα στο απογευματινό και στο βραδινό τους τσάι. Όταν τα
στούκας της Λουφτβάφε, το φθινόπωρο του 1940, άρχισαν να σκορπούν μαζικά τον
όλεθρο στο Λονδίνο, η εθιμοτυπία των τσαγιερί παραβιάστηκε κατάφωρα και η
πλάκα γύρω από το πώς ξεπαστρεύεις κάποιον – με στρυχνίνη ή με στιλέτο; –
έχασε μέρος από τη νοστιμιά της. Ωστόσο, ακόμη και στα καταφύγια,
καταπλακωμένοι από σωρούς τσιμέντου, εξακολούθησαν ν’ απολαμβάνουν τα
αστυνομικά τους. Μεγάλες ανωμαλάρες.

Δεν χωράει αμφιβολία πως ένα σημαντικό τμήμα της κοινής γνώμης, μέχρις ότου
πέσει οριστικά η αυλαία, θα βλέπει τη δίκη της 17 Νοέμβρη σαν μια καθαρά
ποινική δίκη και θα περιμένει, από στιγμή σε στιγμή, να εμφανισθεί ο αστυνόμος
Λαμπίρης με τα ακαταμάχητα τεκμήρια ενοχής. Ένα άλλο τμήμα, πιο μικρό αλλά και
πιο θορυβώδες – που, διόλου συμπτωματικά, σιχαίνεται την αστυνομική φιλολογία
– θα κρέμεται από τα χείλη του Γιώργου Βότση, του Δημήτρη Παπαχρήστου ή του
Περικλή Κοροβέση και θα περιφρονεί, ως δευτερεύον ή τριτεύον, το ερώτημα
«ποιος πάτησε τη σκανδάλη;».

Μη με ρωτήσετε ποια από τις δύο μερίδες της κοινής γνώμης έχει το δίκαιο με το
μέρος της, διότι θα σας απαντήσω δικολαβίστικα – όχι όμως και ανέντιμα – πως
δίκαιο έχουν και οι δύο. Προτιμώ να με ρωτήσετε, ως παλαίμαχο σύμβουλο
εκδόσεων, αν ένα πόνημα γύρω από τη δράση και την ιδεολογία της 17 Νοέμβρη –
όπως αυτό που εικάζεται ότι θέλει να γράψει ο Σάββας Ξηρός – θα πουλούσε τα
άντερά του. Δεν είμαι καθόλου μα καθόλου σίγουρος. Καθώς θα απευθυνόταν εκ των
πραγμάτων σε δύο αντιμαχόμενες αναγνωστικές ομάδες, μάλλον θα άφηνε στους
πάντες χλιαρές εντυπώσεις. Είπαμε. Ο αναγνώστης δύσκολα ξετρυπώνει από το
καβούκι του. Δώσε του τον Ζεράρ ντε Βιλιέ ή δώσε του τον Γιώργο Καραμπελιά.
Προς Θεού μονάχα. Μη διανοηθείς να τους παντρέψεις.

Ο Πέτρος Τατσόπουλος είναι συγγραφέας