Σπουδάζουν… ανεργία

Οι 30 χιλιάδες φοιτητές του 1960 αυξάνονται σε 76 χιλιάδες το 1970, φτάνουν
τις 92 χιλιάδες το 1980, τις 120 χιλιάδες το 1990 και ξεπερνούν τις 320
χιλιάδες το 2002.

Πάνω από είκοσι έξι χιλιάδες νέοι θα αποφοιτήσουν τη νέα ακαδημαϊκή χρονιά από
τα AEI και με τον τίτλο σπουδών-πτυχίο στο χέρι θα επιδιώξουν την ένταξή τους
στην αγορά εργασίας. Τι έχουν σπουδάσει οι νέοι αυτοί;

Τέσσερα χρόνια πριν, την ακαδημαϊκή χρονιά 1999 – 2000, στα Τμήματα Νομικής
ήταν εγγεγραμμένοι περίπου 39 χιλιάδες φοιτητές. Στα Οικονομικά Τμήματα ήταν
εγγεγραμμένοι 35 χιλιάδες φοιτητές, ενώ από 11,5 χιλιάδες φοιτούσαν στις
Ιατρικές Σχολές, στα Ξενόγλωσσα Τμήματα, στα Παιδαγωγικά Τμήματα (δάσκαλοι,
νηπιαγωγοί), στα Μαθηματικά Τμήματα, στα Τμήματα Πληροφορικής και στα Τμήματα
Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων. Ακόμη, περίπου από 10 χιλιάδες φοιτητές
στα Τμήματα Φιλολογίας και Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ο ένας στους δύο φοιτητές AEI είναι εγγεγραμμένος σε
πανεπιστημιακά Τμήματα που παραπέμπουν στα επαγγέλματα του δικηγόρου, του
καθηγητή (φιλόλογος, μαθηματικός, φυσικός, θεολόγος, κοινωνιολόγος κ.λπ.) ή
του δασκάλου. Αντίθετα, μόνο ο ένας στους είκοσι είναι εγγεγραμμένος σε
Τμήματα νέων τεχνολογιών (Πληροφορικής και Επιστημών H/Y).

Κι όμως, το ισοζύγιο ζήτησης και προσφοράς των παραπάνω επαγγελμάτων είναι
ιδιαίτερα αρνητικό. Να σημειώσουμε εδώ ότι στη χώρα μας οι δικηγόροι είναι
περίπου 27 χιλιάδες και αντιστοιχεί ένας σε κάθε 376 Έλληνες. Σύμφωνα με
στοιχεία του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, σε σύνολο 15.834 δικηγόρων οι 1.000
ασκούν επαγγέλματα άσχετα με το δικηγορικό επάγγελμα ενώ 4.873, δηλαδή το 1/3
των Αθηναίων δικηγόρων, δεν κατόρθωσαν να κάνουν ούτε μία παράσταση στα
δικαστήρια μέσα στο έτος που έγινε η έρευνα· με λίγα λόγια, είναι, κατά μία
έννοια, άνεργοι.

Ποτέ πτυχιούχοι

Δύο αντίθετες τάσεις αναπτύσσονται στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

Από τη μια κατά μέσο όρο περίπου 15 χιλιάδες φοιτητές ετησίως δεν ολοκληρώνουν
ποτέ τις σπουδές τους, με λίγα λόγια δεν παρουσιάζονται ποτέ ως πτυχιούχοι
στον κατάλογο των αποφοιτησάντων των Σχολών τους.

Από την άλλη, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Τμήματος Επιχειρησιακών
Ερευνών και Στατιστικής του ΥΠΕΠΘ (2001 – 2002), 40 χιλιάδες πτυχιούχοι
βρίσκονται εγγεγραμμένοι σε Μεταπτυχιακά Τμήματα.

H εξέλιξη αυτή, με τα δύο αντιπαρατιθέμενα και αλληλοσυγκρουόμενα άκρα
(ανεργία πτυχιούχων – ζήτηση μεταπτυχιακών), ρυθμίζεται από τους ίδιους
«διακόπτες» που δεν είναι παρά «οι ανάγκες της αγοράς», αφού σύμφωνα με έρευνα
του εργατικού δυναμικού οι πλέον προνομιούχοι στην αγορά εργασίας είναι οι
κάτοχοι μεταπτυχιακών τίτλων. H υψηλή ζήτηση, από τη μεριά των υποψηφίων,
μεταπτυχιακών προγραμμάτων εξειδίκευσης τροφοδοτείται άμεσα και σαφώς από την
προοπτική επαγγελματικής αποκατάστασης . Ρυθμίζεται από στρατηγικές
αποδυνάμωσης και υπονόμευσης της προοπτικής απαξίωσης του τίτλου σπουδών, ένα
είδος συνταγής επιβίωσης σε μια αγορά εργασίας η οποία χαρακτηρίζεται από
οβιδιακές μεταμορφώσεις που απαιτούν ολοένα και μεγαλύτερη εξειδίκευση.

Στο πλαίσιο αυτό είναι φανερό ότι η άνθηση των Μεταπτυχιακών Προγραμμάτων
εντάσσεται στην προσπάθεια βελτίωσης – από τη μεριά των πτυχιούχων – των
προοπτικών απασχόλησης και σταδιοδρομίας.

TA ΠΡΩΤΑ 5 ΧΡΟΝΙΑ

Το 75% σε απασχόληση άσχετη με τις σπουδές

Στην «Έρευνα για την επαγγελματική σταδιοδρομία των αποφοίτων» που
πραγματοποιήθηκε από το Γραφείο Διασύνδεσης του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου
Θράκης (ΔΠΘ) και ολοκληρώθηκε τον Φεβρουάριο του 2000 επισημαίνεται ότι μόνο
το 17,7% των αποφοίτων Φιλολογίας απασχολείται σε σχετική με το αντικείμενο
του πτυχίου του εργασία, ενώ το μεγαλύτερο ποσοστό των αποφοίτων αυτού του
κλάδου είναι άνεργοι (42,9%)! Στην ίδια έρευνα τονίζεται ότι μόνο το 17,7% των
αποφοίτων Ιστορίας απασχολείται σε σχετική με το αντικείμενο του πτυχίου του
εργασία, ενώ το μεγαλύτερο ποσοστό των αποφοίτων αυτού του κλάδου είναι
άνεργοι (42,9%)!

Ένας στους πέντε πτυχιούχους κοινωνιολόγους είναι άνεργος ενώ από όσους
εργάζονται το 70% δήλωσαν ότι το επάγγελμά τους έχει από καμία έως ελάχιστη
σχέση με τις σπουδές τους.

Από τους πάνω από 9.500 αδιόριστους νηπιαγωγούς η πλειονότητα είναι πολύ
πιθανό να μην μπορέσει να εξασκήσει επαγγελματικά στο μέλλον ό,τι σπούδασε.

Σε πρόσφατη έρευνα, που πραγματοποιήθηκε από τον πανεπιστημιακό Δ. Ματθαίου
και τη σύμβουλο του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Ελένη Καρατζιά, σε πτυχιούχους
Παιδαγωγικών Τμημάτων της Αθήνας, της Πάτρας και της Θράκης που είχαν
αποφοιτήσει μεταξύ 1992 και 1997, προέκυψαν τα παρακάτω συμπεράσματα: Από τους
εργαζόμενους πτυχιούχους το 34,5% απασχολείται σε επαγγέλματα εντελώς άσχετα
με το πτυχίο τους. Μέχρι και τα πέντε χρόνια από την αποφοίτησή τους μόνο ένα
μικρό ποσοστό, περίπου 25%, επιτυγχάνει αμέσως απασχόληση σχετική με τις
σπουδές του. Το υπόλοιπο περίπου 75% παραμένει σε μη σχετικό επάγγελμα ή είναι
υποχρεωμένο να αλλάζει δύο, τρεις ή και περισσότερες απασχολήσεις.