«Φύγαμε με άδεια χέρια»

Ο Αραφάτ δήλωσε πως το Ισραήλ δεν προσέφερε στην Άκαμπα τίποτε
«χειροπιαστό». Οι Παλαιστίνιοι εξτρεμιστές κατηγόρησαν τον Αμπάς ότι
«ξεπουλήθηκε». Οι Εβραίοι έποικοι κατηγόρησαν τον Σαρόν ότι τους «πρόδωσε». Τα
πρώτα βήματα ειρήνης θα γίνουν, ούτως ή άλλως, μετ’ εμποδίων. Το ρίσκο,
ωστόσο, μοιάζει σαφώς μεγαλύτερο για τον Παλαιστίνιο πρωθυπουργό.

H Χαμάς: «Όχι στην ειρήνη», επιμένουν οι παλαιστινιακές εξτρεμιστικές οργανώσεις

Μία ημέρα έπειτα από τη σύνοδο κορυφής της Άκαμπα και τις ελπιδοφόρες
δεσμεύσεις που ανέλαβαν ενώπιον του Μπους τόσο οι Ισραηλινοί όσο και οι
Παλαιστίνιοι, ο Γιασέρ Αραφάτ χαρακτήρισε «ανούσια» την υπόσχεση του Σαρόν να
απομακρύνει άμεσα κάποιους αυθαίρετους εβραϊκούς οικισμούς και υποστήριξε πως
η παλαιστινιακή πλευρά δεν κέρδισε ουσιαστικά τίποτα. «Ποια είναι η σημασία
τού να απομακρύνει κανείς ένα τροχόσπιτο και μετά να λέει “απομάκρυνα έναν
οικισμό”;», αναρωτήθηκε. Ήταν, για τους αναλυτές, μια ακόμη απόδειξη τού ότι ο
Παλαιστίνιος πρόεδρος δεν θα δεχθεί να «περιθωριοποιηθεί» τόσο εύκολα όσο θα
ήλπιζαν οι Ισραηλινοί και οι Αμερικανοί – και δεν θα διστάσει να υπονομεύσει
τον πρωθυπουργό του προκειμένου να αποδείξει πως παραμένει ηγέτης των
Παλαιστινίων.

Το παρασκήνιο

Την Τετάρτη, άλλωστε, στη διάρκεια της συνάντησης του Αμπάς με τον Σαρόν και
τον Μπους, ο Αραφάτ βρισκόταν σύμφωνα με παλαιστινιακές πηγές σε διαρκή
τηλεφωνική επικοινωνία με την παλαιστινιακή αντιπροσωπεία. Έκανε μάλιστα δύο
τροποποιήσεις στο τελικό ανακοινωθέν του Αμπάς και ενημερώθηκε από τον ίδιο 20
λεπτά μετά τη συνάντηση. Ο Παλαιστίνιος πρόεδρος παραμένει αποκλεισμένος στην
Ραμάλα. Διατηρεί, ωστόσο, μέσω της εκτελεστικής επιτροπής της PLO, το δικαίωμα
του «τελευταίου λόγου» όσον αφορά τα διαπραγματευτικά βήματα με το Ισραήλ. Και
εξακολουθεί να απολαμβάνει, μεταξύ των Παλαιστινίων, πολύ μεγαλύτερη
δημοτικότητα από ό,τι ο Αμπάς (35% έναντι 3%, σύμφωνα με μία πρόσφατη
δημοσκόπηση).

Τα αποτελέσματα της συνόδου της Άκαμπα, πάντως, χαιρετίστηκαν από όλη τη
διεθνή κοινότητα. Μόνον ο γ.γ. του Αραβικού Συνδέσμου, Αμρ Μούρα, εξέφρασε
κάποια ανησυχία, και αυτό για το γεγονός ότι ο Μπους αποκάλεσε το Ισραήλ
«εβραϊκό κράτος» – ενώ το 20% των Ισραηλινών πολιτών είναι Άραβες. H ελληνική
προεδρία της E.E. χαρακτήρισε τη συνάντηση «ένα σημαντικό βήμα που ανοίγει μια
ουσιαστική προοπτική για ειρήνευση». Πέρα από τους επαίνους, το μήνυμα ήταν
σαφές: αρκετά με τα λόγια, είναι ώρα για έργα.

Ισραηλινοί και Παλαιστίνιοι κάνουν πράγματι κάποια διστακτικά βήματα προς την
υλοποίηση των δεσμεύσεών τους. Ο Αμπάς ετοιμάζεται να συναντηθεί το
Σαββατοκύριακο στην Λωρίδα της Γάζας με εκπροσώπους των παλαιστινιακών
εξτρεμιστικών οργανώσεων και δηλώνει αισιόδοξος πως θα τους αποσπάσει σύντομα
μία συμφωνία κατάπαυσης του πυρός. Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας, Σαούλ Μοφάζ,
συναντήθηκε χθες με διοικητές του στρατού προκειμένου να δρομολογήσει την
απομάκρυνση 12 έως 15 αυθαίρετων εβραϊκών οικισμών. Προς το παρόν, ωστόσο, οι
Εβραίοι έποικοι δηλώνουν αποφασισμένοι να αντισταθούν: σαράντα χιλιάδες
συμμετείχαν το βράδυ της Τετάρτης σε διαδήλωση διαμαρτυρίας στην Ιερουσαλήμ.
Διαδήλωση εναντίον του «οδικού χάρτη» πραγματοποίησαν χθες στην Ναμπλούς και
πολλά μέλη της Χαμάς. Την ίδια ώρα, η ένοπλη πτέρυγα της Φατάχ απειλούσε το
Ισραήλ με μία «επώδυνη απάντηση» τις ερχόμενες ημέρες.

Ο Αμπάς, επισημαίνουν οι αναλυτές, είναι εκτεθειμένος σε πολλά μέτωπα. Ο Σαρόν
είναι ο αδιαφιλονίκητος κυρίαρχος της ισραηλινής πολιτικής σκηνής – και με το
παρελθόν που έχει, ουδείς μπορεί να τον κατηγορήσει σοβαρά ότι διακινδυνεύει
την ασφάλεια της χώρας του. Ο Παλαιστίνιος πρωθυπουργός, από την άλλη πλευρά,
χρειάζεται να κερδίσει ταχύτατα την υποστήριξη του λαού του στον τερματισμό
της βίας. «Ειδάλλως», επισημαίνει στους «Times» ο Ρίτσαρντ Μπίστον, «η
ακτινοβολούσα καριέρα του μπορεί να τελειώσει προτού καν ξεκινήσει».

ΑΜΟΣ ΟΖ

«Πιάστηκαν στα γρανάζια της ειρήνευσης»

Άμος Οζ: «Είναι ώρα για συμπόνια, όχι για ιστορικούς απολογισμούς και καταμερισμό ευθυνών»

«Ούτε ο Σαρόν ούτε ο Αμπάς πρόκειται να εξελιχθούν σε Νέλσονα Μαντέλα.
Είτε όμως τους αρέσει είτε όχι, τα μανίκια τους μοιάζει πλέον να έχουν πιαστεί
στα γρανάζια της ειρηνευτικής διαδικασίας. Σύρονται σε αυτή, κλωτσώντας και
φωνάζοντας και προσπαθώντας να εξευμενίσουν ο καθένας τους δικούς του
εξτρεμιστές. Και εντούτοις, θα είναι σχεδόν αδύνατο γι’ αυτούς τους δύο ηγέτες
να κάνουν πίσω»: αυτή, πραγματιστική και κατ’ ουσίαν αισιόδοξη, είναι η
εκτίμηση του Άμος Οζ, ενός από τους επιφανέστερους Ισραηλινούς συγγραφείς και
ιδρυτικού στελέχους της ειρηνευτικής οργάνωσης Peace Now.

«Για πρώτη φορά έπειτα από εκατό χρόνια διαμάχης», εξηγεί ο Οζ σε άρθρο του
που δημοσιεύεται σε ξένες εφημερίδες, «οι δύο λαοί, οι Ισραηλινοί και οι
Παλαιστίνιοι, προπορεύονται των ηγετών τους. Γνωρίζουν πως η διαφιλονικούμενη
γη πρέπει να χωριστεί σε δύο έθνη-κράτη. Έπειτα από τρία χρόνια αιματηρής
παλαιστινιακής ιντιφάντα και αιματηρής ισραηλινής καταστολής, η πλειοψηφία των
Ισραηλινών έχει συνειδητοποιήσει ότι οι περισσότεροι εβραϊκοί οικισμοί στην
Δυτική Όχθη και την Γάζα θα πρέπει να απομακρυνθούν, ειδάλλως δεν μπορεί να
υπάρξει βιώσιμο παλαιστινιακό κράτος. Ταυτόχρονα, ολοένα και περισσότεροι
Παλαιστίνιοι συνειδητοποιούν πλέον ότι οι πρόσφυγες του 1948 θα πρέπει να
μετεγκατασταθούν στην Παλαιστίνη και όχι στο Ισραήλ – ειδάλλως δεν θα υπάρξει
βιώσιμο ισραηλινό κράτος».

Ο διάσημος Ισραηλινός συγγραφέας αναγνωρίζει πως αυτή η διαδικασία
«εκλογίκευσης» είναι ιδιαίτερα επώδυνη. Διότι προϋποθέτει οδυνηρούς
συμβιβασμούς. «Και οι δύο πλευρές θα νιώσουν σαν να έχουν ακρωτηριαστεί όταν
εφαρμοστεί η λύση των δύο κρατών», υποστηρίζει. Γι’ αυτό και καλεί τον
υπόλοιπο κόσμο να τους προσφέρει όση περισσότερη βοήθεια και κατανόηση μπορεί:
ένα «μίνι Σχέδιο Μάρσαλ» για την μετεγκατάσταση των Παλαιστινίων προσφύγων
στην Παλαιστίνη, εγγυήσεις ασφαλείας στο Ισραήλ… «Είναι ώρα για συμπόνια,
όχι για ιστορικούς απολογισμούς και καταμερισμό ευθυνών».

«Ας μην περιμένουμε έναν ξαφνικό μήνα του μέλιτος ανάμεσα σε δύο θανάσιμους
εχθρούς», προειδοποιεί ο Άμος Οζ. «Ας προσδοκούμε και ας ενθαρρύνουμε ένα
επώδυνο διαζύγιο και τη διαίρεση ενός πολύ μικρού σπιτιού σε δύο ακόμη
μικρότερα διαμερίσματα. Οι συνθήκες έχουν πλέον ωριμάσει».