Ο χάρτης των καταναλωτικών δανείων

Προσπαθώντας να κερδίσουν μερίδια στην αγορά, οι τράπεζες έχουν δημιουργήσει
πλήθος προϊόντων οικονομικών διευκολύνσεων. Ανάλογα με τα βασικά τους
χαρακτηριστικά, τα προϊόντα αυτά χωρίζονται γενικώς σε τρεις μεγάλες
κατηγορίες:

* Τα καταναλωτικά δάνεια, τα οποία μπορούν να χρηματοδοτήσουν την αγορά
καταναλωτικών αγαθών μέχρι του ποσού των 25.000 ευρώ. Το όριο αυτό πρόκειται
να καταργηθεί μετά την απελευθέρωση των ορίων στην καταναλωτική πίστη. H
διάρκεια των δανείων μπορεί να φτάσει τους 72 μήνες και τα επιτόκια
κυμαίνονται μεταξύ 9% και 12%. Το βασικό χαρακτηριστικό των δανείων αυτών
είναι ότι το ποσό χορηγείται με την προϋπόθεση ότι ο πελάτης θα προσκομίσει
στην τράπεζα τα τιμολόγια αγοράς των αγαθών, για τα οποία πήρε το δάνειο. Τα
δικαιολογητικά που χρειάζεται ο ενδιαφερόμενος για να κάνει αίτηση για
καταναλωτικό δάνειο είναι, συνήθως, τα εξής: αντίγραφο αστυνομικής ταυτότητας,
απόδειξη μισθοδοσίας (ή βεβαίωση αποδοχών), δήλωση για τη μη λήψη όμοιου
δανείου, εκκαθαριστικό Εφορίας (και E9, αν υπάρχει) και – οπωσδήποτε – τα
τιμολόγια αγοράς των αγαθών επί πιστώσει ή προτιμολόγιο ή προσφορά από τα
κατάστημα για το είδος που θα αγοραστεί.

* Τα προσωπικά δάνεια, τα οποία αφορούν σε ποσά μέχρι 3.000 ευρώ. Το
όριο αυτό αναμένεται επίσης να καταργηθεί μετά την απελευθέρωση της
καταναλωτικής πίστης. Σε αντίθεση με τα καταναλωτικά δάνεια, τα προσωπικά
χορηγούνται χωρίς δικαιολογητικά. Δηλαδή, ο πελάτης δεν είναι υποχρεωμένος να
πει στην τράπεζα γιατί χρειάζεται τα χρήματα και, κατά συνέπεια, δεν
υποχρεούται να προσκομίσει τιμολόγια αγοράς. H διάρκεια των δανείων αυτών
φτάνει τους 48 μήνες και τα επιτόκια κυμαίνονται μεταξύ 9,25% και 12,50%. Για
να κάνει κανείς αίτηση για προσωπικό δάνειο χρειάζεται η αστυνομική του
ταυτότητα, το τελευταίο εκκαθαριστικό της Εφορίας και μία υπεύθυνη δήλωση ότι
δεν έχει λάβει παρόμοιο δάνειο από άλλη τράπεζα.

* Τα ανοικτά δάνεια ή ανοικτή πίστωση. Πρόκειται για μία ανακυκλούμενη
ανοικτή πίστωση. Μοιάζουν με τα προσωπικά δάνεια και με τρεχούμενο καταθετικό
λογαριασμό. H τράπεζα καταθέτει στον λογαριασμό του πελάτη χρήματα (μέχρι
3.000 ευρώ). Ο πελάτης πληρώνει τόκο δανείου για το ποσό που κάνει ανάληψη.
Αυτό το κομμάτι (που κάνει ανάληψη) θεωρείται δάνειο. Αν ο πελάτης καταθέσει
πάλι ένα μέρος ή όλο το ποσό της ανάληψης, ο δανεισμός μειώνεται και το αρχικό
ποσό της χορήγησης μπορεί να ξαναχρησιμοποιηθεί. Είναι κάτι σαν… δανεική
κατάθεση και γι’ αυτό τα δάνεια αυτά δεν έχουν διάρκεια. Τα επιτόκια
κυμαίνονται μεταξύ 11% και 14%.

Διάφορες παραλλαγές

Πέρα από αυτές τις γενικές κατηγορίες, οι τράπεζες έχουν δημιουργήσει και
διάφορες άλλες παραλλαγές. Για παράδειγμα, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να διαλέξει
μεταξύ κυμαινόμενου ή σταθερού επιτοκίου (π.χ. Εθνική Τράπεζα, Εμπορική
Τράπεζα, Τράπεζα Κύπρου). Σε άλλες τράπεζες, αλλάζει το επιτόκιο ανάλογα με
την ανάληψη του ποσού που κάνει ο πελάτης από τα ανοικτά δάνεια. Για
παράδειγμα, η EFG Eurobank Ergasias προσφέρει την «Ανοικτή Γραμμή» με επιτόκιο
14% για οφειλή μέχρι 1.500 ευρώ και με 13% για ποσά άνω των 1.500 και μέχρι
3.000 ευρώ. Κάτι αντίστοιχο ισχύει στην Τράπεζα Αττικής, η οποία προσφέρει
διαφορετικό επιτόκιο ανάλογα με τους μήνες (7,5% για τους πρώτους έξι μήνες
και 11,5% για τους υπόλοιπους). Σημειώνεται ότι τα προϊόντα αυτά προσφέρονται
από τις ίδιες τράπεζες ταυτόχρονα με άλλα «παραδοσιακά» προγράμματα (π.χ. η
Eurobank προσφέρει και ανοικτή πίστωση, χωρίς να αλλάζει το επιτόκιο ανάλογα
με το ποσό). Μερικές τράπεζες αντικαθιστούν το επιτόκιο με σταθερή δόση για
τον πρώτο χρόνο (π.χ. η Γενική Τράπεζα), ενώ άλλες καθορίζουν το ύψος του
επιτοκίου ανάλογα με τον αριθμό των δόσεων (π.χ. Citibank). Ο αριθμός των
δόσεων μπορεί να μεταβάλλεται και ανάλογα με το χορηγούμενο ποσό, όπως ισχύει,
για παράδειγμα, στην Αγροτική Τράπεζα (έως 12.000 ευρώ η εξόφληση γίνεται
μέχρι 48 δόσεις, ενώ άνω των 12.000 η εξόφληση γίνεται μέχρι 72 δόσεις). Το
επιτόκιο μπορεί να είναι συνδεδεμένο και με ξένες αγορές, όπως στην Ελληνική
Τράπεζα (με βάση το δανειστικό επιτόκιο του Λονδίνου – Libor συν περιθώριο
4%). Επιπλέον, το επιτόκιο μπορεί να μεταβάλλεται ανάλογα με τη διάρκεια του
δανείου (π.χ. Τράπεζα Πειραιώς).

Ο τρόπος πληρωμής

Υπάρχουν παραλλαγές και στον τρόπο πληρωμής. Το πιο συνηθισμένο είναι να
προσφέρουν οι τράπεζες περίοδο χάριτος, η οποία κυμαίνεται μεταξύ τριών και
έξι μηνών. Σε ορισμένα είδη δανείων μπορεί να φτάσει και τους δώδεκα μήνες.
Μερικές τράπεζες δίνουν τη δυνατότητα να επιλέξει ο πελάτης μεταξύ μηνιαίων,
διμηνιαίων ή τριμηνιαίων δόσεων (π.χ. Eurobank). Προσφέρονται και άλλες
δυνατότητες, όπως για παράδειγμα να γίνει παράλειψη μιας δόσης και να
αναπροσαρμοστούν οι άλλες αναλόγως ή να καταβάλλονται 13 δόσεις σε ένα έτος
(π.χ. Γενική Τράπεζα). Επίσης, δίνεται η δυνατότητα ελάχιστης καταβολής της
οφειλής, κυρίως στα ανοικτά δάνεια. Το ποσό της ελάχιστης καταβολής κυμαίνεται
μεταξύ 1,5% και 4,5% της οφειλής. Το ποσοστό αλλάζει από τράπεζα σε τράπεζα,
αλλά και από πρόγραμμα σε πρόγραμμα εντός της ίδιας τράπεζας.

Προσφορές και περιορισμοί

Οι προσφορές που συνδέονται με την καταναλωτική πίστη έχουν συνήθως σχέση με
την περίοδο χάριτος, την αυτόματη χορήγηση πιστωτικής κάρτας κ.λπ. Γίνονται
και άλλες προσφορές, όπως, για παράδειγμα, προνομιακό επιτόκιο για τη μεταφορά
υπολοίπου από προσωπικό δάνειο σε άλλη τράπεζα (π.χ. Novabank με επιτόκιο
6,9%). Μαζί με τα προνόμια και τις διευκολύνσεις υπάρχουν και περιορισμοί. Για
παράδειγμα, τα προσωπικά και ανοικτά δάνεια χορηγούνται για ποσά μέχρι 3.000
ευρώ και τα καταναλωτικά μέχρι 25.000 ευρώ. Δεν μπορεί, όμως, να ζητήσει
κάποιος προσωπικό δάνειο 100 ευρώ. Συνήθως το κατώτατο όριο είναι 1.000 ευρώ ή
1.450 ευρώ. Επίσης, υπάρχει περίπτωση να μην επιτρέπεται να κάνει ανάληψη 100
ευρώ από ανοικτή πίστωση. Συνήθως οι αναλήψεις γίνονται ανά 1.500 ευρώ.

Έξοδα και επιβαρύνσεις

Εκτός από τους περιορισμούς, υπάρχουν έξοδα και επιβαρύνσεις. Τα επιτόκια των
καταναλωτικών, προσωπικών και ανοικτών δανείων επιβαρύνονται με την εισφορά
του νόμου 128/75, που είναι 0,6%. Τα έξοδα συνήθως κυμαίνονται μεταξύ 60 και
120 ευρώ τον χρόνο. Αυτό σημαίνει ότι αν το κυμαινόμενο επιτόκιο είναι 11,25%
και τα έξοδα διαχείρισης από την τράπεζα 44 ευρώ τον χρόνο, τότε το τελικό
επιτόκιο αυξάνεται σε 13,85%. Επίσης, υπάρχει επιτόκιο το οποίο, από 10,75%
(ονομαστικό), αυξάνεται σε 14,34% (ετήσια πραγματική επιβάρυνση). H τελική
μηνιαία δόση για δάνειο 3.000 ευρώ, για 36 μήνες, με ονομαστικό επιτόκιο
9,75%, είναι 97,19 ευρώ.

Ζητήστε αναλυτική ενημέρωση

Ο ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να ζητούν από τις τράπεζες ενημέρωση για όλα τα
έξοδα με τα οποία επιβαρύνονται και το τελικό επιτόκιο, δηλαδή την ετήσια
πραγματική επιβάρυνση. Ακόμη, πρέπει να ζητούν διευκρινίσεις για το ύψος του
επιτοκίου υπερημερίας (π.χ. 2,5% από την Omega Bank), αλλά και για τυχόν
επιπλέον περιθώρια (π.χ. 1,5% από την Εγνατία). Τέλος, πρέπει να ζητούν το
κόστος σε περίπτωση πρόωρης αποπληρωμής του δανείου (συνήθως είναι 1% επί του υπολοίπου).