Aναλύοντας τις ανακλήσεις

Η υπερασπιστική γραμμή όσων κατηγορουμένων ομολόγησαν, σε πρώτη φάση, τη
συμμετοχή τους στη 17N, αρχίζει να γίνεται όλο και πιο εμφανής και κοινή:
ανακαλούν στο ακροατήριο τις ομολογίες τους, στηριζόμενοι στο ψυχολογικό
γεγονός της παρουσίας μαρτύρων που τους παρουσιάζουν ως θύματα (ή εγείρουν
ερωτηματικά περί αυτού) και στο πραγματικό, κατ’ αυτούς, γεγονός της αθέμιτης
απόσπασης των αρχικών τους καταθέσεων. Δύο βασικές διευκρινίσεις μάς βοηθούν
ίσως να δούμε καθαρότερα.

Πρώτον, είναι άλλο πράγμα η επιμονή στην άρνηση, ακόμα και αν τα στοιχεία την
αδυνατίζουν στην πράξη, και άλλο η κατόπιν εορτής αμφισβήτηση δοθείσας
ομολογίας, χωρίς μάλιστα αντίστοιχη αμφισβήτηση των κατ’ ιδίαν γεγονότων που
περιέχονται σε αυτήν. Από αυτήν την άποψη, θα πρέπει οπωσδήποτε να θεωρηθούν
ως ειδική κατηγορία – και να τύχουν από το δικαστήριο τής ανάλογα αυξημένης
προσοχής – ο φερόμενος ως αρχηγός της οργάνωσης και οι δύο, τρεις άλλοι
κατηγορούμενοι που αρνήθηκαν και συνεχίζουν να αρνούνται τη συμμετοχή τους.
Ειδικά πάντως για τον πρώτο, η άρνησή του πρέπει πάντα να κρίνεται σε
συνδυασμό με μία σειρά αν όχι αποδείξεων, πάντως ισχυρών ενδείξεων: τη –
γραφολογική και υφολογική – «σφραγίδα» του σε κείμενα της οργάνωσης, τη
βεβαιωμένη από μάρτυρες παρουσία του σε κρησφύγετα της 17N, την έστω και όψιμη
ανακάλυψη κλειδιών του που άνοιγαν πόρτες τέτοιων κρησφυγέτων, τη δήλωση
ενεχομένων ως συντρόφων του ότι η παρουσία του εκεί δεν θα μπορούσε να συμβεί
«για λόγους τεχνικούς» (τι άλλο θα πει αυτό, παρά το ότι την απέκλειε η θέση
του και όχι η πλήρης έλλειψη σύνδεσής του με τον χώρο και τα πρόσωπα;), τις
ίδιες ακόμα τις «υπέρ συντρόφων» παρεμβάσεις του με χρήση επιχειρημάτων που
μοιάζει ιδιαίτερα δύσκολο να εφεύρισκε ένας εξωτερικός τής οργάνωσης
παράγοντας.

Δεύτερον, ανάκληση από ανάκληση διαφέρει. Όσον αφορά τη δήλωση του Σ. Ξηρού,
την Τετάρτη, με την οποία αποποιείται μόνο τον ρόλο του «μοναδικού φυσικού
αυτουργού» και κρατά «την πολιτική ευθύνη», όντας μάλιστα «υπερήφανος» για τις
πράξεις στις οποίες συμμετείχε, οι εσωτερικές αντιφάσεις (φυσικός αυτουργός
είναι ακριβώς αυτός ο οποίος συμμετέχει σε πράξεις, ακόμα και αν δεν είναι
περήφανος), η χρονική στιγμή της αλλαγής στάσης, αλλά και το όλο πλέγμα τών
εις βάρος του στοιχείων δεν αφήνουν κανένα περιθώριο αμφιταλάντευσης.

H χθεσινή ανάκληση του Π. Σερίφη είναι διαφορετική, παρουσιάζει όμως άλλα
προβλήματα, κυρίως το ότι ο σκοπός της φαίνεται να είναι διπλός, ώστε
καταλήγει αντικρουόμενος. Είτε η φυσική αναπηρία του συγκεκριμένου προσώπου
οδήγησε σε αδυναμία εκτέλεσης των πράξεων του κατηγορητηρίου («τα όπλα θέλουν
δύο χέρια, ενώ εγώ έχω ένα και μουδιασμένο»), οπότε προβληματίζει η αρχική
ομολογία για αυτές τις πράξεις και παρέλκει η εκ των υστέρων καταγγελία του
τρόπου με τον οποίο αποσπάστηκε, είτε η αδυναμία αυτή χρησιμοποιήθηκε ως
μοχλός πίεσης για μια ομολογία που μπορεί υπό άλλες συνθήκες να μη δινόταν,
αλλά που, δοθείσα, δεν σημαίνει ότι είναι ψευδής. Με δυο καρπούζια κάτω από
την ίδια μασχάλη, η ανακλητική επιχειρηματολογία αποδυναμώνεται. Πόσο μάλλον
που, εκ φύσεως, η ανάκληση δεν στερεί την αποδεικτική αξία της αρχικής
ομολογίας και απαιτεί από τους ανακαλούντες διπλή πειστικότητα: όχι μόνο γιατί
ομολόγησαν κάτι που τώρα χαρακτηρίζουν ψέμα, αλλά και γιατί αυτό το ψέμα,
συνδυαζόμενο με άλλα, έχει τόσα πολλά στοιχεία αληθοφάνειας.

Ο δικηγόρος Κώστας B. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.