Όχι στο μονοπώλιο της υπεράσπισης

Αυτή τη βδομάδα η δίκη εισέρχεται στην τρίτη και προτελευταία φάση της: την
εξέταση των λεγόμενων «μαρτύρων υπεράσπισης». Την ίδια στιγμή μαίνεται μια
«αντεπίθεση» εκ μέρους όσων, συμμετεχόντων ή όχι στην διαδικασία,
υπερασπίζονται το δικαίωμα υπεράσπισης των κατηγορουμένων και προτάσσουν ως
έννομο αγαθό της δίκης τη δικαιότητά της. Και αυτός ο διαχωρισμός, όπως και
των μαρτύρων, σε «φυτεμένους» και «δημοκράτες», είναι τεχνητός: γιατί σε
τέτοιες αρχές πιστεύουμε – και το δηλώνουμε – πολλοί, χωρίς ωστόσο να
συμμεριζόμαστε το κύμα επιθετικής αγανάκτησης κατά της «αστικής» πολιτείας και
του τρόπου που μέχρι στιγμής διεξάγει τη συγκεκριμένη δίκη. Οι σκέψεις που
ακολουθούν εκφράζονται στο όνομα αυτής της κατηγορίας πολιτών, που
ενδιαφέρονται όχι μόνο για το αποτέλεσμα αλλά και για τις ευρύτερες συνέπειες
της δίκης, που αγωνιούν για την όσο το δυνατόν ορθότερη απονομή δικαιοσύνης,
αλλά και που αρνούνται να παραχωρήσουν το μονοπώλιο της υπεράσπισης ηθικών
αρχών σε εκείνους που φέρνουν την ηθική στα δικά τους μέτρα. Έχουμε λοιπόν και
λέμε:

1. Ο πολιτικός χαρακτήρας της δίκης είναι δεδομένος και κάθε μέρα
παρών, τόσο στο ακροατήριο όσο και στα μέσα ενημέρωσης. Ο πολιτικός
χαρακτήρας, όμως, των συγκεκριμένων εγκλημάτων με τα οποία βαρύνονται οι
κατηγορούμενοι είναι άλλο ζήτημα, που κρίθηκε από το δικαστήριο σύμφωνα με τα
διδάγματα της επιστήμης και της κοινής πείρας και με τρόπο που δεν αφήνει
περιθώρια αμφισβήτησης -τουλάχιστον σε επίπεδο προθέσεων. Συντήρηση της
«πολιτικολογίας» με αγνόηση αυτής της κρίσιμης διάκρισης δείχνει συγγνωστή
προκατάληψη και όχι «κατασταλτική αντίληψη» εκ μέρους του δικαστηρίου (εξάλλου
ποιο δικαστήριο δεν έχει κατασταλτική αντίληψη προκειμένου περί εγκλημάτων;).

2. Τόσο η προανάκριση όσο και η μέχρι στιγμής ακροαματική διαδικασία
δεν είναι εντελώς άμεμπτες, τόσο διαδικαστικά όσο και ουσιαστικά. Το να
λέγεται, όμως, ότι κανείς δεν μιλά για τα όποια επιμέρους προβλήματα και,
κυρίως, ότι αυτά έχουν δώσει τον τόνο στη δίκη και την έχουν καταστήσει «πρόβα
τζενεράλε» μιας γενικής παραβίασης δημοκρατικών κανόνων και αρχών είναι, το
πιστεύω ειλικρινά, έξω από κάθε λογική. Η δίκη ούτε «κατασκεύασε» αθώα θύματα
ούτε αφαίρεσε από τους κατηγορουμένους το υπερασπιστικό τους δικαίωμα. Κι αν
τα φρονήματα παίζουν (κακώς) κάποιο ρόλο για τη δίωξη, η περίπτωση Αβραμίδη
έδειξε ότι δεν αρκούν για να αποτελέσουν βάση κατηγορίας.

3. Η δημοσιότητα της δίκης και η προβολή των υπερασπιστικών θέσεων
είναι επαρκής. Δεν υπάρχει αδιαφάνεια στους κανόνες (αυτό είναι σίγουρο), ούτε
στην εκτύλιξη των ενεργειών (η προανάκριση είναι εξ ορισμού μυστική). Ούτε
μπορεί να θρηνείται η έλλειψη απευθείας τηλεοπτικής κάλυψης την ίδια στιγμή
που καταγγέλλεται η τηλεοπτική «τρομοϋστερία» (που υπάρχει ασφαλώς αλλά δεν
φαίνεται να επηρεάζει ούτε τους δικαστές ούτε την κοινή γνώμη).

4. Οι όποιες ενδείξεις για «προαποφασισμένη έκβαση» της δίκης
δεν αποτελούν αναγκαστικά κόλαφο για την αμερόληπτη διεξαγωγή της. Στο μέτρο
που τα στοιχεία και οι παραδοχές των ίδιων των κατηγορουμένων στηρίζουν και
δικαιολογούν αυτή την πρόβλεψη, η άρνησή τους συνιστά άρνηση της
πραγματικότητας και όχι της αδικίας. Την ενδεχόμενη αδικία πολλοί είμαστε
έτοιμοι να τη στηλιτεύσουμε. Αλλά το ίδιο και τη μετατροπή της δίκης σε
ιδεολογικό πόλεμο στο όνομα μιας δικαιοσύνης που αντιμετωπίζεται με κάτι
περισσότερο από καχυποψία. Γιατί δημόσια αντίδραση δεν πρέπει να αφεθεί να
σημάνει ομαδική τύφλωση.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.