Η Αριστερά σε κρίση

Το 1990, οι σοσιαλιστές ήταν σίγουροι ότι τους ανήκε το μέλλον. Το 2003 η
αυτοπεποίθηση έχει δώσει τη θέση της σε έναν έντονο προβληματισμό. Μήπως ο
σοσιαλισμός φθίνει;

Πάνω από μία δεκαετία μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, ο σοσιαλισμός
μοιάζει να βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι χωρίς να μπορεί να αποφασίσει για το
επόμενο βήμα. Η πρωτοβουλία μοιάζει να έχει περάσει σε μια σκληρή πολιτική
δεξιά, όπως την αντιπροσωπεύει π.χ. ο Τζορτζ Μπους. Ιδεολογική επικυριαρχία
στην κοινωνία ασκεί ο φιλελευθερισμός, η ιδεολογία της αγοράς. Η παραδοσιακή
σοσιαλδημοκρατία βρίσκεται παντού σε υποχώρηση. Στη Γαλλία, οι σοσιαλιστές
υπέστησαν πανωλεθρία στις εκλογές, στη Γερμανία ο Γκέρχαρντ Σρέντερ πιέζεται
για μεταρρυθμίσεις που ξεσηκώνουν την κομματική του βάση.

Τη δεκαετία του ’90 εναλλακτική λύση έδειχνε να είναι ο περίφημος «τρίτος
δρόμος» του Τόνι Μπλερ. Και αυτό το μοντέλο όμως σήμερα έχει φτάσει στα όριά
του. «Η Αριστερά της διακυβέρνησης», σε αντιδιαστολή με την «Αριστερά της
επανάστασης», δεν συγκινεί πλέον, πολλοί μάλιστα την χαρακτηρίζουν δεξιά
απόκλιση, εφόσον συμβιβάζεται με την αποδόμηση του κοινωνικού κράτους.

Για τους σοσιαλιστές συσσωρεύονται ερωτήματα, που πιεστικά ζητούν μια
απάντηση. Τι είναι ο σοσιαλισμός σήμερα; Έχει μέλλον; Πόσο μπορεί να
συμβιβαστεί με τον οικονομικό φιλελευθερισμό; Σε ποιο βαθμό μπορεί να
αποδεχθεί τις μεταρρυθμίσεις που ζητάει η αγορά; Μπορεί να ελέγξει την αγορά;
Μπορεί να βρει λύσεις, ώστε να αποτρέψει την υποχώρηση του βιοτικού επιπέδου
των εργαζομένων σε μια παγκοσμιοποιημένη κοινωνία; Μπορεί να διατυπώσει ένα
όραμα για τις κοινωνίες και τον κόσμο του αύριο;

Αυτή η συζήτηση δεν σταμάτησε ποτέ στην Ευρώπη μετά το 1989, εξελίξεις όμως
όπως η παγκόσμια οικονομική κρίση που ακολούθησε τη μεταβατική δεκαετία του
’90, η ευρωπαϊκή διεύρυνση και ολοκλήρωση, η μονομερής και ηγεμονική
συμπεριφορά των ΗΠΑ στην κρίση του Ιράκ την επανέφεραν με επιτακτικό τρόπο στο
προσκήνιο. Στις μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες με ισχυρή σοσιαλιστική παράδοση όπως
η Γαλλία, η Ιταλία και η Γερμανία αυτή η συζήτηση έχει ανοίξει από καιρό και
διευρύνεται συνεχώς.

Η Ελλάδα, που διαθέτει ένα από τα ισχυρότερα σοσιαλιστικά κινήματα της
Ευρώπης, δεν μπορούσε να λείπει από αυτή τη συζήτηση. Θέλοντας να συμβάλουν
στη δημιουργία ενός προβληματισμού που μας αφορά όλους, «ΤΑ ΝΕΑ» άνοιξαν τις
σελίδες τους σε προσωπικότητες του χώρου, της πολιτικής και της διανόησης από
την Ελλάδα και το εξωτερικό και τους κάλεσαν να καταθέσουν τις απόψεις τους
για τον σοσιαλισμό και το μέλλον του. Οι απόψεις αυτές αφορούν τρεις ενότητες
προβληματισμού: Τον σοσιαλισμό στην Ελλάδα, την ενοποίηση της Ευρώπης και τις
σχέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις ΗΠΑ.

Το άρθρο του Πρωθυπουργού κ. Κώστα Σημίτη που δημοσιεύεται στη διπλανή σελίδα
ανοίγει τη συζήτηση, στην οποία θα συμβάλουν με κείμενα και συνεντεύξεις τους
κορυφαία στελέχη του ΠΑΣΟΚ, προσωπικότητες της Αριστεράς, καθώς και γνωστοί
διανοούμενοι και προσωπικότητες από το εξωτερικό.