Διαστάσεις Τα ΜΜΕ ως όπλο πολέμου

Ο ρόλος των μέσων ενημέρωσης στις συγκρούσεις δημιουργεί πολλά ερωτηματικά,
όπως φάνηκε και πρόσφατα στον πόλεμο στο Ιράκ. Στη Χάγη εξετάζεται ο ρόλος
τους στους πολέμους της Σερβίας.

Σερβικός Τύπος. Ο Μιλόσεβιτς τον χρησιμοποίησε για τα φιλοπόλεμα σχέδιά του

Ένα επικίνδυνο παιχνίδι έπαιξαν επί Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς η τηλεόραση, το
ραδιόφωνο και ο Τύπος της πρώην Γιουγκοσλαβίας διαδίδοντας ψεύδη, επινοώντας
διαφορές και υπερβάλλοντας τις αντιθέσεις μεταξύ των κοινοτήτων. Οι αντίπαλοι
χρησιμοποίησαν όλοι τα ΜΜΕ για προπαγανδιστικούς λόγους, αλλά στη Σερβία η
εκστρατεία αυτή είχε τη μεγαλύτερη ένταση. Αυτό υπογραμμίζεται σε έκθεση με
τίτλο «Πολιτική προπαγάνδα και σχέδια για τη Μεγάλη Σερβία», την οποία
κατέθεσε ο Ρενό ντε λα Μπρος στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο που δικάζει στη
Χάγη τον Μιλόσεβιτς.

Στο κείμενο αυτό των 97 σελίδων, ο ντε λα Μπρος, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο
της Ρενς, περιγράφει με λεπτομέρειες πώς ο πρώην ισχυρός άνδρας του
Βελιγραδίου «χρησιμοποίησε όλα τα μέσα που είχε στην κατοχή του για να
εξασφαλίσει τον έλεγχο» του Τύπου. Το καθεστώς του διόρισε ανθρώπους
εμπιστοσύνης επικεφαλής της κρατικής τηλεόρασης και των μεγαλύτερων
εφημερίδων, συκοφαντούσε, απειλούσε με σωματική βία και παρενοχλούσε
ψυχολογικά τους ανεξάρτητους δημοσιογράφους με στόχο να φιμώσει την κριτική.
Με τον τρόπο αυτό τα ελεγχόμενα από το κράτος μέσα ενημέρωσης μεταμορφώθηκαν
σε απλά φερέφωνα του καθεστώτος.

«Σ’ εκείνους τους καιρούς του πολέμου η τηλεόραση είχε παραμερίσει εντελώς την
πρωταρχική αποστολή της να ενημερώνει (…). Οι δημοσιογράφοι είχαν άλλους
στόχους, να δημιουργήσουν μια ατμόσφαιρα που να ευνοεί τον πόλεμο και να
τονώσουν το μίσος μεταξύ των εθνοτήτων», δήλωσε στον ντε λα Μπρος η
δημοσιογράφος της σερβικής τηλεόρασης Μίλιτσα Λούτσιτς Τσάβιτς. Έτσι άνθησε η
παραπληροφόρηση, με αποτέλεσμα οι Σέρβοι να πληροφορούνται από την κρατική
τους τηλεόραση πως παιδιά Σέρβων στο Σαράγεβο ρίχτηκαν στα λιοντάρια του
ζωολογικού κήπου της πόλης από τους Μουσουλμάνους της Βοσνίας. Η τηλεόραση του
Βελιγραδίου παρουσίαζε επίσης το κροατικό καθεστώς του Φράνιο Τούτζμαν ως ένα
είδος μετάστασης του φασιστικού κροατικού καθεστώτος του Άντε Πάβελιτς, στον
Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο Πάβελιτς είχε οργανώσει μια εκστρατεία διωγμών των
Σέρβων η οποία είχε αιματοκυλήσει τον σερβικό πληθυσμό και η σύγκριση
διευκόλυνε την προσχώρηση του κόσμου στη φιλοπόλεμη πολιτική του Μιλόσεβιτς.

Η επίδραση που είχαν αυτά τα τηλεοπτικά ρεπορτάζ υπήρξε σημαντική, επισημαίνει
στην έκθεσή του ο Γάλλος καθηγητής, υπογραμμίζοντας πως την εποχή εκείνη η
μικρή οθόνη αποτελούσε τη μοναδική πηγή πληροφόρησης για το 90% των Σέρβων.
Ενορχηστρωτής αυτής της εκστρατείας, τόνισε ο ντε Λα Μπρος, ήταν ο Σλόμπονταν
Μιλόσεβιτς, ο οποίος «ήλεγχε πλήρως τι έπρεπε να γίνει γνωστό και τι όχι».

Οι περιπτώσεις της Σερβίας του Μιλόσεβιτς ή, πιο πρόσφατα, του Ιράκ, δεν είναι
βέβαια οι μόνες. Στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για τη Ρουάντα που συνεδριάζει
στην Αρούσα της Τανζανίας δικάζονται από τις 23 Οκτωβρίου του 2000 πολλοί
υπεύθυνοι μέσων ενημέρωσης της Ρουάντας που ζητούσαν το 1994 από τα ερτζιανά
και τις στήλες τους τη γενοκτονία των Τούτσι.