Ριανκούρ και Μυστηρίων γωνία

Η περίφημη ανά το πανελλήνιο «υπόθεση Ριανκούρ» μπορεί να μην παρουσιάζει,
όπως διαπίστωσε ο πρόεδρος, ιδιαίτερο ποινικό ενδιαφέρον (αφού ακριβώς
πρόκειται για ενέργειες που δεν έγιναν), δεν παύει όμως να αποτελεί μία από
τις χαρακτηριστικότερες στιγμές της δράσης της 17Ν και ιδίως της αρχικής
«σχέσης» της με τις διωκτικές αρχές. Η μη εξιχνίαση, στις δύο τελευταίες
συνεδριάσεις, των πολλαπλών μυστηρίων που κρύβει αυτή η υπόθεση δεν είναι
συνεπώς χωρίς νόημα και χρησιμότητα: τα συγκεκριμένα μυστήρια είναι πολύ
εύγλωττα από αρκετές απόψεις.

Δεν φωτίστηκε ούτε στο ελάχιστο από πού προερχόταν, γιατί εμφανίστηκε, πού
όφειλε την ορθή πληροφόρησή της και τι απέγινε στη συνέχεια η γυναίκα που
τηλεφώνησε για να ειδοποιήσει τότε την Αστυνομία. Το πρόσωπο που υποδείχθηκε
προσήλθε και αρνήθηκε κατηγορηματικά τόσο την ανάμειξή του όσο και την
παραμικρή γνώση για την υπόθεση. Οι προερχόμενοι από την Αστυνομία μάρτυρες
δεν έκαναν επίσης κανένα λόγο για τη «συμπτωματική» ύπαρξη και άλλου συγγενούς
της πληροφοριοδότου που επίσης, σύμφωνα με τις πληροφορίες ενός βιβλίου για τη
17Ν (από το οποίο και δανειστήκαμε την ιδέα για τον σημερινό μας τίτλο),
συνεργάστηκε αυτοβούλως, αλλά όχι με το αζημίωτο, με τις διωκτικές αρχές της
εποχής. Όλα αυτά θα είχαν ίσως ανεκδοτολογικό κυρίως αντίκτυπο, αν δεν
παρεισέφρυε μια μικρή λεπτομέρεια, η μόνη εξάλλου που προέκυψε σαφώς στο
δικαστήριο: η ύπαρξη μυστικών κονδυλίων, διόλου ασήμαντων, αφιερωμένων στην
προσέλκυση πληροφοριοδοτών και των οποίων αγνοείται η τύχη, όχι όμως το ότι
εκταμιεύθηκαν και «ταξίδεψαν». Σε συνδυασμό με το επιχειρησιακό φιάσκο της
Ριανκούρ, υπό προϋποθέσεις που θα μπορούσαν κάλλιστα να είχαν σημάνει,
νωρίτερα από ό,τι τελικά συνέβη, την αρχή του τέλους της οργάνωσης, η δεύτερη
αυτή μαύρη τρύπα της συγκεκριμένης υπόθεσης αναδεικνύει τα προβλήματα
λειτουργικότητας και διαφάνειας της Αστυνομίας, την άλλη δηλαδή όψη του ίδιου
νομίσματος τής επί τόσα χρόνια απρόσκοπτης δράσης της 17Ν.

Άφαντοι πληροφοριοδότες με παράλογα κίνητρα, μυστικά κονδύλια με άδηλη
διαχείριση και κατάληξη, ακραίος ερασιτεχνισμός (με ή χωρίς, άραγε,
εισαγωγικά;) «επίλεκτων» και προϊδεασμένων αστυνομικών, αλλά και μια ακόμα
έμμεση αλλά αναμφίβολη απόδειξη ότι πολλά πρόσωπα-κλειδιά της οργάνωσης
βρίσκονται στο εδώλιο των κατηγορουμένων. Η «υπόθεση Ριανκούρ» είναι κατ’
εικόνα και ομοίωση της ευρύτερης υπόθεσης που ξετυλίγεται μπροστά στα μάτια
μας. Η Αστυνομία κάθε άλλο παρά άσπιλη υπήρξε και κάθε άλλο παρά χρησιμοποίησε
παραδεκτά – κυρίως – μέσα σε έναν αγώνα κατά της τρομοκρατίας που, μέχρι πριν
από έναν χρόνο, δεν ήταν μόνον αμήχανος, αλλά ίσως και ύποπτος. Οι
κατηγορούμενοι δικαίως, στη συγκεκριμένη περίπτωση, προβάλλουν αυτό το μείγμα
αναποτελεσματικότητας και διαβλητότητας της «άλλης πλευράς», πέφτοντας όμως
συγχρόνως στην παγίδα της ίδιας τους της χλεύης: γιατί οι αδυναμίες του διώκτη
κάθε άλλο παρά καθιστούν ηρωικότερο το διωκόμενο, ιδίως όταν και αυτός βαδίζει
από εκτροχιασμό σε δολοφονικό εκτροχιασμό. Και τέλος η ίδια η δίκη μπορεί να
μη λύνει τους γρίφους του σκοτεινού δράματος το οποίο διερευνά, όμως φέρνει
στην επιφάνεια αντιφάσεις και ερωτηματικά που αφορούν όλες τις πλευρές. Και
άρα, όπως ελπίζαμε, και τη δημοκρατία μας.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.