Πριν από μισό αιώνα έφτιαξε τη… «σούπα της ζωής»

Το 1953 είναι ένα μεγάλο ορόσημο για τις έρευνες σχετικά με τη ζωή. Σαν
σήμερα, στις 15 Μαΐου της χρονιάς εκείνης, δηλαδή είκοσι ημέρες μετά τη
δημοσίευση στην επιθεώρηση Nature του άρθρου των Φράνσις Κρικ και Τζέημς
Ουώτσον που περιέγραφε τη δομή του DNA με τη μορφή διπλού έλικα, η επιθεώρηση
Science δημοσίευε την εργασία ενός 23χρονου Αμερικανού, φοιτητή του
πανεπιστημίου του Σικάγου, η οποία κατέπληξε την επιστημονική κοινότητα. Στο
άρθρο, ο Στάνλεϊ Μίλερ εξηγούσε πώς κατάφερε να παρασκευάσει αμινοξέα, από τα
οποία αποτελούνται οι πρωτεΐνες, αναπαράγοντας τις συνθήκες της πρωτόγονης
ατμόσφαιρας, όπως τις φαντάζονταν πριν από πενήντα χρόνια. Ξεκινώντας από
αδρανή αέρια, ο φοιτητής είχε καταφέρει να κατασκευάσει στο εργαστήριο τούς
πλίνθους της ζωής!

Ο χυλός έμεινε στην Ιστορία

Έπειτα από μισό αιώνα, το πείραμα του Στάνλεϊ Μίλερ μοιάζει απλούστατο.
Υποβάλλοντας ένα αέριο διάλυμα υδρατμών, αμμωνίας, μεθανίου και υδρογόνου σε
ηλεκτρικές εκκενώσεις, κατάφερε να παραγάγει μέσα σε μία εβδομάδα ένα σκούρο
καφετί χυλό. Ο χυλός αυτός έμεινε στην Ιστορία με την ονομασία «πρωτόγονη
σούπα» εξαιτίας των οργανικών συστατικών που περιείχε, μεταξύ των οποίων
αμινοξέα, τα απαραίτητα συστατικά της ζωής.

Η ιδέα ότι η πρωτόγονη ατμόσφαιρα της Γης πιθανόν να ευνόησε την εμφάνιση
οργανικών συστατικών που αντέδρασαν χημικά και υπέστησαν ακόμη πιο πολύπλοκες
αλλαγές, φτάνοντας στο τέλος να σχηματίσουν τα πρώτα ζωντανά συστήματα, υπήρχε
ήδη από τη δεκαετία του 1920. «Αλλά το πείραμα ουδέποτε επιχειρήθηκε», εξηγεί
ο Αντρέ Μπρακ, διευθυντής ερευνών στο γαλλικό Κέντρο Μοριακής Βιοφυσικής, στην
Ορλεάνη. «Ευκολότερα διατυπώνεις ιδέες παρά τις εφαρμόζεις… Για να
κατασκευαστούν οργανικά μόρια από την απλούστερη μορφή του άνθρακα έπρεπε να
υπερπηδηθεί μια τεράστια πολιτισμική τάφρος».

Ο Στάνλεϊ Μίλερ τα κατάφερε με τον νεανικό ενθουσιασμό του, στο εργαστήριο και
υπό την καθοδήγηση του Χάρολντ Ούρεϊ (Νόμπελ Χημείας 1934). Πενήντα χρόνια
μετά, η προβιοτική χημεία (η χημεία που αναφέρεται στην εποχή πριν από την
εμφάνιση της ζωής στη Γη) έχει σημειώσει τεράστιες προόδους, αλλά τίποτε
ζωντανό δεν έχει βγει ακόμη από δοκιμαστικό σωλήνα. Εβδομήντα τριών χρόνων
σήμερα, ο Στάνλεϊ Μίλερ εργάζεται ως ερευνητής στο πανεπιστήμιο του Σαν
Ντιέγκο, στην Καλιφόρνια. Προσπαθεί να κατασκευάσει νουκλεϊνικά οξέα
απλούστερα από το RNA, αντικαθιστώντας τη ριβόζη είτε με ένα άλλο σάκχαρο,
όπως η πυρανόζη, είτε με άλλα συστατικά, όπως η γλυκερόλη ή κάποιο πεπτίδιο.