Είδη συμπαράστασης

Την επόμενη ακριβώς ημέρα από την «απαγόρευση» από συνήγορο της υπεράσπισης
στη χήρα ενός από τα θύματα της οργάνωσης να μιλά και να δρα στη μνήμη του
συζύγου της, η ίδια, ψυχική περισσότερο, ανάγκη εκδηλώθηκε από έναν
κατηγορούμενο. Ο, κατά τη δική του έκφραση-παραδοχή, «επιτελικός νους της
οργάνωσης» υπερασπίσθηκε στο ακροατήριο τη συγκατηγορούμενη γυναίκα του και
αμφισβήτησε τον ρόλο που της αποδίδεται. Επειδή, στον χώρο της απόδοσης
δικαιοσύνης, το να σου αρνούνται ένα ηθικό δικαίωμα δεν σημαίνει αυτόματα ότι
δεν δικαιούνται να το προβάλλουν, όταν έρθει η ώρα τους, και οι ίδιοι οι
αρνητές πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι αυτό το είδος ενδο-οικογενειακής
συμπαράστασης είναι απόλυτα θεμιτό. Κι όχι μόνο αυτό: στην προκειμένη
περίπτωση φωτίζει ένα πραγματικό πρόβλημα της δίκης.

Ο ακριβής ρόλος της μοναδικής γυναίκας που κάθεται στο εδώλιο ως μέλος της 17Ν
παραμένει ως σήμερα αρκετά ανεξιχνίαστος. Ενώ λίγες αμφιβολίες καταλείπονται
ως προς τη γνώση και ψυχική αλληλεγγύη του συγκεκριμένου προσώπου με τη δράση
της οργάνωσης, κι ενώ υφίστανται και κάποιες αποδείξεις (το δικαστήριο θα μας
πει πόσο πειστικές) για φυσική παρουσία της σε χώρους που σχετίζονται με αυτή
τη δράση, είναι ασαφής η συμμετοχή της σε δραστηριότητες που σχετίζονται άμεσα
με τα ίδια τα «χτυπήματα» της οργάνωσης.

Η ταύτιση του προσώπου της με την ελαφρώς μυθοποιημένη «πρώτη κυρία» της 17Ν
δεν έχει αποδώσει κανένα καρπό. Οι δε μαρτυρίες που της αποδίδουν έναν σχεδόν
μόνιμο ρόλο «ανιχνευτή» των χτυπημάτων (ζευγάρι μάλιστα τις περισσότερες φορές
με τον άντρα της) σκοντάφτουν, περισσότερο από όλες τις αντίστοιχες
περιπτώσεις, σε εγγενή ή αναδεικνυόμενα στο ακροατήριο ζητήματα αξιοπιστίας:
όχι μόνο τα χρόνια που πέρασαν και οι αντιφάσεις σε περιγραφές και
αναγνωρίσεις (μόνο ξανθή δεν την έχουν πει ακόμη), αλλά και το γεγονός ότι μία
μόνο γυναίκα κατηγορείται κι έτσι οι μάρτυρες έχουν σε κάποιο βαθμό τη
συνειδητή ή ασυνείδητη τάση όταν θυμούνται μία γυναίκα να θεωρούν ότι
θυμούνται τη συγκεκριμένη γυναίκα. Αυτά είναι, το επαναλαμβάνω, υπαρκτά
προβλήματα, γιατί το δικαστήριο δεν δικάζει συλλήβδην, αλλά μεμονωμένα
πρόσωπα, και οφείλει να αποδώσει στο καθένα από αυτά τεκμηριωμένες
συμπεριφορές και πράξεις και όχι γενικούς «ρόλους».

Όλα αυτά δεν κάνουν βέβαια, ούτε στο ελάχιστο, το συγκεκριμένο πρόσωπο
περισσότερο συμπαθές. Η απειλή της ότι θα δείρει μια ενοχλητική γι’αυτήν (και
γενικά αρκούντως α-τυπική) μάρτυρα δεν ήταν παρά η πιο ακραία εκδήλωση μιας
συμπεριφοράς που μονίμως ταλαντεύεται ανάμεσα στην επιθετικότητα και την
προκλητικότητα. Όμως το δικαστήριο δεν κρίνει με βάση το πόσο συμπαθή είναι τα
πρόσωπα – ιδίως σε μια τέτοια δίκη, όπου, εξ αντικειμένου, η λέξη χάνει το
νόημά της όσον αφορά τους κατηγορουμένους. Γι’ αυτό, μέχρις στιγμής, το
επιχείρημα ότι η γυναίκα αυτή χρησιμοποιείται κυρίως ως «μέσο πίεσης» απέναντι
σε άλλους κατηγορουμένους διατηρεί κάποια εγκυρότητα (και πάλι αυτή δεν πρέπει
εκ των προτέρων να αποκλεισθεί λόγω των δεκάδων άλλων δηλώσεων του ίδιου
«επιτελικού νου» που στερούνται την ίδια ιδιότητα). Το βάρος ανήκει στην άλλη
πλευρά να αποδείξει ότι αυτό που διαισθανόμαστε οι περισσότεροι συνιστά και
αλήθεια που μπορεί να σταθεί στο δικαστήριο.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.