«Κατεχόμενες» μνήμες

Από τη Μόρφου στην Καρπασία και από την κατεχόμενη Λευκωσία ώς την
Κερύνεια, οι ιστορίες των ανθρώπων της Κύπρου γράφουν Ιστορία. Ένας κόσμος που
ψάχνει δίκιο, αναμνήσεις, πορτοκάλια από την αυλή του και το δικαίωμα να
αφήνει λίγα λουλούδια στους τάφους των αγαπημένων του.

Κάποιες φωτογραφίες που απέμειναν στα σπίτια των γονιών τους, επέστρεψαν επιτέλους στα χέρια τους…

Σπαθαρικό. Ένα χωριό κοντά στην Αμμόχωστο. Στεκόμαστε έξω από την εκκλησία που
έχει μετατραπεί σε τζαμί. Ο Μεχμέτ, που μένει απέναντι, μας καλεί στο σπίτι
του. Ο 27χρονος Γιάννης από τη Λεμεσό στέκεται έξω από την πόρτα. Ο Μεχμέτ μάς
προσφέρει σπιτική λεμονάδα για να δροσιστούμε. Ο Γιάννης αρνείται. Διαβάζω τη
σκέψη του, θα ήθελε να πιει μόνο από τα χέρια τού πραγματικού ιδιοκτήτη του
σπιτιού. Αφουγκράζομαι τα συναισθήματά του να βράζουν.

Το οδοιπορικό στο κατεχόμενο βόρειο τμήμα της Κύπρου είναι ένα ταξίδι σε όλο
το φάσμα των συναισθημάτων. Στα χωριά του Πενταδάκτυλου, στην Κερύνεια, στη
Μόρφου, στη Αμμόχωστο, στη Λάπηθο, τα παιδιά των Τουρκοκυπρίων χαιρετούν με
χαρά τ’ αυτοκίνητα και τους επισκέπτες, φωνάζοντας «Γεια σας, welcome». Εδώ
στα ίδια χώματα, απ’ όπου μάνες με παιδιά έφυγαν κυνηγημένες από τον τουρκικό
στρατό, μια άλλη γενιά έχει μεγαλώσει με διαφορετική ιστορία και παραδόσεις.

«Σ’ αυτά τα τουρκοχώρια δεν θα βρω την ιστορία μου», μονολογεί ο Κύπριος
φίλος. «Θα βρω μόνο φαντάσματα». Και όμως αναζητά στον Καραβά το σπίτι των
παππούδων του, κοιτά τους τοίχους, ψάχνει την αυλή, προσπαθεί να ενθέσει μέσα
στο άγνωστο τοπίο οικεία πρόσωπα. Δύσκολη δουλειά. «Πολλά παράξενον το
συναίσθημα».

Η αυλή της εκκλησίας του Αποστόλου Βαρνάβα, έξω από την Αμμόχωστο, είναι
γεμάτη ελληνοκυπριακά αυτοκίνητα. Είναι μια από τις λίγες εκκλησίες όπου
στέκονται ακόμα τα σύμβολα – ο σταυρός και η καμπάνα. Πολλά τα παιδιά που
κοιτούν εκστατικά γύρω τους, καθώς οι διηγήσεις τόσων ετών πήραν σάρκα και
οστά.

Η Ελένη Μυλωνά διηγείται την ιστορία που της έλεγε η γιαγιά της στο
Κεφαλόβρυσο. Κάποτε περνούσαν ξένοι και τη ρώτησαν: «Πεθαίνουν οι άνθρωποι
εδώ»; «Ε, φυσικά», τους είχε απαντήσει εκείνη. «Τι λες, βρε γιαγιά»,
παρατήρησαν. «Αφήνουν αυτόν τον παράδεισο και ψάχνουν γι’ άλλο»; «Πώς θα
αφήσει αυτό τον παράδεισο ο Ντενκτάς;», αναρωτιέται η Ελένη και τα μάτια της
γεμίζουν δάκρυα.