Ο κύκλος έκλεισε (2)

Το άλμα: Οι Ερυθρές Ταξιαρχίες και η Πρώτη Γραμμή στην Ιταλία, η RAF στη
Γερμανία, η Action Direct στη Γαλλία, η GRAPO στην Ισπανία, η 17Ν και ο ΕΛΑ
στην Ελλάδα είναι οι γνωστότερες και πλέον δραστήριες οργανώσεις ένοπλης
προπαγάνδας που δημιουργούνται κατά τη δεκαετία του ’70 στη Γηραιά Ήπειρο,
αλλά επ’ ουδενί οι μοναδικές. Δεκάδες ένοπλες οργανώσεις και ομάδες
σχηματίζονται εκείνη την περίοδο, από την Πορτογαλία ως τη Σουηδία, έχοντας
συνήθως βραχύβια δράση. Ωστόσο, υπάρχει ένα κοινό ιδεολογικοπολιτικό πλαίσιο
ως προς τις αιτίες δημιουργίας τους.

Νομίζω ότι οι κύριες πλευρές αυτού του πλαισίου είναι οι εξής: Πρώτον, η
κορύφωση και η παράλληλη εμφάνιση των πρώτων στοιχείων οικονομικής κρίσης και
πολιτικής παρακμής ­ του «μεταπολεμικού θαύματος». Η πλήρης απασχόληση, η
σχεδόν καθολικής εφαρμογής κοινωνικοπρονοιακή πολιτική, η εμπέδωση σε ευρύτατα
τμήματα του πληθυσμού του λεγόμενου καταναλωτικού μοντέλου, σε συνδυασμό με τη
δημιουργία νέων εργατικών στρωμάτων και την ανάπτυξη νέων μετώπων και
θεματικών ταξικής και κοινωνικής αντιπαράθεσης, όλα αυτά και πολλά άλλα
διαμορφώνουν τους όρους όχι για μια συνολική άνοδο του εργατικού κινήματος
αλλά για την ανάπτυξη μιας σχετικά μαζικής «κοινωνικής υποκειμενικότητας», η
οποία ωθεί τμήματα όχι μόνο των διανοουμένων και της νεολαίας, αλλά και των
νέων εργατικών στρωμάτων σε μια σύγκρουση με το κράτος της χειραγώγησης.

Δεύτερον, η υποχώρηση της πρωτοφανούς για τα μεταπολεμικά δεδομένα
ιδεολογικής, πολιτικής, κοινωνικής και πολιτισμικής ανάτασης του παγκόσμιου
’68, με προεξάρχοντα το Γαλλικό Μάη. Υποχώρηση, όμως, και όχι ήττα ή συντριβή
με όρους «λευκής αντεπανάστασης», όπου το κοινωνικό κίνημα, οι πρωτοπορίες και
οι οργανώσεις του θα διαλύονταν υπό καθεστώς γενικευμένης καταστολής. Στις
αρχές της δεκαετίας του ’70 ο Γαλλικός Μάης αποτελεί παρελθόν, αλλά η Ιταλία
«βράζει» ενώ η Γερμανία γνωρίζει την πρώτη της κοινωνική άνοιξη από τη
δεκαετία του ’20.

Αυτό το κλίμα διαψεύσεων και ελπίδων, αυταπατών αλλά και απολύτως ρεαλιστικών
πολιτικών κριτικών και στοχεύσεων, σε συνδυασμό με τη μεγαλειώδη αντεπίθεση
της επανάστασης στην Ινδοκίνα και την πτώση των δικτατοριών στην Ελλάδα, την
Πορτογαλία και την Ισπανία, διαμορφώνει τους κατάλληλους όρους
ριζοσπαστικοποίησης, προσμονής και ανυπομονησίας στις οποίες γονιμοποιήθηκαν
οι αντιλήψεις για την «επίθεση στην καρδιά του κράτους».

Τρίτον, η, ανοιχτή πλέον, εκδήλωση της κρίσης της Αριστεράς, είτε λόγω
της ταύτισης των φιλοσοβιετικών Κ.Κ. με την μπρεζνιεφική γραφειοκρατία και την
αμέριστη συμπαράστασή τους στη στυγνή καταστολή των ανατολικοευρωπαϊκών
εξεγέρσεων είτε λόγω της εμφανώς συντηρητικής φιλοκαπιταλιστικής πολιτικής των
ευρωκομμουνιστικών κομμάτων (Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Ελλάδα) είτε λόγω της
καθήλωσης της παραδοσιακής άκρας Αριστεράς σε αντιλήψεις και πρακτικές
«αγωνιστικής πλειοδοσίας» και «αριστερής αντιπολίτευσης» απέναντι στα Κ.Κ.

Η κρίση της Αριστεράς καθώς εκδηλώνεται σε μια περίοδο μεταβατική και
αντιφατική, πριμοδοτεί την απογείωση των μορφών πάλης (άρνηση των κοινωνικών
συμβολαίων, των συμβιβασμών και του κοινοβουλευτικού κρετινισμού), χωρίς όμως
να έχει παράξει και νέα περιεχόμενα (για ποια κοινωνία, ποιον κομμουνισμό,
ποιον «τύπο» ανθρώπου, εντέλει, αγωνιζόμαστε;).

Τέταρτον, η κυριαρχία σε όλη την Αριστερά της αντίληψης της
πρωτοπορίας. Έτσι, αν η αντίληψη της πρωτοπορίας των παραδοσιακών Κ.Κ. έχει
φθαρεί εξαιτίας της ασφυκτικής ηγεμονίας τους στο κίνημα και των αλλεπάλληλων
προδοσιών τους, μια νέα αντίληψη πρωτοπορίας, επαναστατική, ηθικά άφθαρτη και
ηρωική, αλλά εξίσου υποκαταστασιακή, έρχεται από τη Λατινική Αμερική να
εμπνεύσει τους «διαψευσμένους από το παλιό» και τους «ανυπόμονους για το νέο»:
ο γκεβαρισμός και, ειδικότερα, ο φοκισμός. Αλλά για αυτά αύριο…

Ο Νίκος Γιαννόπουλος είναι μέλος του Δικτύου για τα Πολιτικά και
Κοινωνικά Δικαιώματα.