Ορθοστασίες

Η γενιά μου, η γενιά των τριάντα και κάτι, δεν πολυπηγαίνει στην εκκλησία, για
να το διατυπώσουμε κομψά. Οι γονείς μας πήγαιναν. Εμείς δεν επαναστατήσαμε,
όπως οι επανανήψαντες στα θεοσοφικά σαραντάρηδες. Αναγνωρίζουμε το θεολογικό
φολκλόρ, ορεγόμαστε μεταφυσικές αγωνίες, αλλά, οι περισσότεροι από μας,
σπαρασσόμαστε από πιο βιοποριστικές έγνοιες ή πιο λάιφ στάιλ ερωτηματικά.
Αφήνουμε, λοιπόν, τα σκούρα για την επόμενη δεκαετία. Και βλέπουμε.

Γνωρίζουμε, βέβαια, την εκκλησιαστική αλφάβητο. Γνωρίζουμε, για παράδειγμα,
ότι στην ανάγνωση των ευαγγελίων οι πιστοί σηκώνονται όρθιοι, σε ένδειξη
σεβασμού για τον θείο λόγο. Γι’ αυτό η Μεγάλη Πέμπτη, οπόταν διαβάζονται τα
«δώδεκα ευαγγέλια», είναι η πιο ορθοστατική ημέρα της Μεγάλης Εβδομάδας που
πέρασε.

Σε ποιες άλλες περιπτώσεις το κοινωνικό πρωτόκολλο απαιτεί να στεκόμαστε
όρθιοι; Στον εθνικό ύμνο, βέβαια. Όρθια στάση, χέρια κολλημένα στο πλάι. Στις
μονόλεπτες σιωπές που τηρούνται με αφορμές πολέμους, καταστροφές, αθώα θύματα.
Σηκωνόμαστε όρθιοι, για να χαιρετίσουμε κάποιον σεβαστικά.

Τι δηλώνει, άραγε, η όρθια στάση; Σίγουρα σεβασμό, που εκκινεί είτε από τη
φόρα της αδράνειας, γιατί «έτσι πρέπει να γίνεται» είτε από εσωτερική ανάγκη,
γιατί έτσι θέλουμε εκείνη τη στιγμή να γίνει. Η δεύτερη περίπτωση ελέγχεται ως
η πλέον σπάνια. Οι κοινωνικές συμβάσεις έχουν τη φόρα τους και υποβάλλουν τη
στάση του σώματος. Στεκόμαστε όρθιοι σε συγκεκριμένες περιστάσεις σχεδόν
ανακλαστικά. Ακόμα κι όταν από μέσα μας μετρούμε τα δευτερόλεπτα, ώσπου να
τελειώσει η επιβεβλημένη ορθοστασία και να επιστρέψουμε σε μια πιο βολική
στάση.

Ο κύριος Περατικός κατέθετε τρεις συναπτές ώρες για τον φόνο του γιου του.
Όρθιος. Ο πρόεδρος τού πρότεινε να καθίσει, ο μάρτυρας αρνήθηκε. «Όσο μιλάω
για το παιδί μου θα στέκομαι όρθιος», απάντησε.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η όρθια στάση δεν επιβλήθηκε από το κοινωνικό
πρωτόκολλο. Υπήρξε επιλογή. Μια επιλογή που δηλώνει, με τον πιο έκτυπο τρόπο,
αισθήματα.

Η Σοφία Νικολαΐδου είναι συγγραφέας