«Βελούδινο» διαζύγιο Ε.Ε. – Αμερικανών

Ένα «βελούδινο διαζύγιο» επέλεξαν οι «μεγάλοι» της Ευρώπης για τη σχέση
τους με τις Ηνωμένες Πολιτείες, προϊόν του οποίου είναι η δήλωση περί Ιράκ.
Ήδη είχαν πάρει κάποια γεύση τού τι θα σήμαινε μια σύγκρουση στις εβδομάδες
πριν από τον πόλεμο αλλά και κατά τη διάρκειά του.

Αρχιτέκτονες της «βελούδινης» επιλογής δεν είναι άλλοι από τους μέχρι χθες
υπευθύνους του ευρωπαϊκού διχασμού: ο Τόνι Μπλερ, ο Γκέρχαρντ Σρέντερ κι ο Ζακ
Σιράκ, οι οποίοι με τις αλλεπάλληλες επαφές τους με τον Κόφι Ανάν κατέληξαν
στο μνημείο διπλωματικής γλώσσας, όπου δίδεται μεν ρόλος στον ΟΗΕ, αλλά
υποδεικνύονται κι οι ευθύνες των επιτιθεμένων (ΗΠΑ και Βρετανίας). Ο καθείς,
φυσικά, είχε τους λόγους του για να… μαζευτεί κάπως από τη μέχρι τώρα
άκαμπτη στάση του:

Ο Βρετανός πρωθυπουργός ποτέ δεν αποποιήθηκε τον ρόλο τού στενότερου συμμάχου
των Ηνωμένων Πολιτειών. Ταυτόχρονα δεν θέλησε να απαρνηθεί ούτε τον ρόλο του
γεφυροποιού μεταξύ των δύο πλευρών του Ατλαντικού ενώ δεν ένιωθε και πολύ
βολικά απομονωμένος πλήρως από τον γαλλογερμανικό άξονα. Ας μην ξεχνούμε ότι
έρχεται μια Διακυβερνητική Διάσκεψη, όπου νικητής θα είναι εντός Ευρώπης αυτός
που θα έχει τις περισσότερες συμμαχίες – κι όχι κάποιος που θα θεωρείται
«μαύρο πρόβατο».

Επιπτώσεις

Ο Γερμανός καγκελάριος, από την πλευρά του, δεν είχε κρύψει ποτέ ότι οι
διαφωνίες του με τις ΗΠΑ ήταν καθαρά για τον πόλεμο κατά του Ιράκ, και ότι δεν
είχε κατά νου καμία μόνιμη ρήξη. Γνωρίζει, άλλωστε, το τίμημα μιας τέτοιας
ρήξης. Ήδη η Ουάσιγκτον έχει αποφασίσει να μετακινήσει τις περισσότερες από
τις βάσεις που διαθέτει στη Γερμανία ανατολικότερα, κυρίως στην Πολωνία και
στη Βουλγαρία. Και μολονότι μπορεί να μην είναι μια «ευθεία» τιμωρία του
Βερολίνου, ασφαλώς μια τέτοια απόφαση έχει κάποιο κόστος, οικονομικό ως επί το
πλείστον.

Ο τρίτος «μεγάλος», ο Γάλλος πρόεδρος, αν και υπήρξε ο πλέον αντιαμερικανός
όλο αυτό το διάστημα, κατανοεί δύο πράγματα: το ένα είναι το οικονομικό κόστος
μιας σύγκρουσης με τις ΗΠΑ (ήδη, στον ΟΗΕ, του καθυστερούσαν ένα συμβόλαιο 40
δισεκατομμυρίων δολαρίων – της γαλλικής θυγατρικής της Ζίμενς με το Ιράκ). Το
άλλο είναι ότι κινδύνευε πλέον με απομόνωση εντός της Ένωσης – της οποίας το
Παρίσι θεωρεί πως παντού και πάντα πρέπει να ηγείται – καθώς πολλές μικρότερες
χώρες έπαιρναν αποστάσεις από τη Γαλλία διαισθανόμενες τις βλαβερές συνέπειες
ενός πολυτάραχου διαζυγίου.

Τίποτα… ίδιο

Παρά το συμβιβαστικό «βελούδινο διαζύγιο» που επέλεξαν οι Ευρωπαίοι, τίποτε
στις σχέσεις Ευρώπης – ΗΠΑ δεν είναι πλέον όπως πριν από τον πόλεμο στο Ιράκ.
Για παράδειγμα, η δυνατότητα της Ουάσιγκτον να προχωρά σε μονομερείς πολεμικές
ενέργειες, αγνοώντας τον ΟΗΕ και την Ευρώπη, είναι πλέον ένα πρώτο κεκτημένο
της υπερδύναμης.

Ένα δεύτερο δεδομένο που διαφοροποιεί πλήρως τα πράγματα από το παρελθόν είναι
το ζήτημα της άμυνας – καθώς είναι πλέον πασιφανές πως τα αμυντικά συμφέροντα
ΗΠΑ κι Ευρώπης δεν ταυτίζονται πλέον, για πρώτη φορά μετά την έναρξη και λήξη
του Ψυχρού Πολέμου. Ως εκ τούτου, το πιθανότερο είναι ότι η προσπάθεια που
ξεκίνησαν Γερμανία, Γαλλία, Βέλγιο και Λουξεμβούργο θα έχει συνέχεια, αλλά και
προσχωρήσεις και άλλων Ευρωπαίων.

Όπως και να έχει, οι σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης – Ηνωμένων Πολιτειών θα
απασχολήσουν και την Ουάσιγκτον και τις Βρυξέλλες το επόμενο διάστημα. Ήδη ο
πρόεδρος Μπους όρισε επικεφαλής μιας επιτροπής που θα ασχοληθεί με το ζήτημα
τον πάλαι ποτέ Μάγο της Διπλωματίας, Χένρι Κίσινγκερ. Αντιστοίχως, το θέμα
έχει ανατεθεί, από πλευράς του προεδρεύοντος Κώστα Σημίτη, στον αναπληρωτή
υπουργό Εξωτερικών Τάσο Γιαννίτση.