Τον λογαριασμό του πολέμου πληρώνει η οικονομία

Το τέλος του πολέμου δεν είναι αρκετό για να σβήσει τις πληγές που έχουν
ανοίξει στην ελληνική οικονομία. Πληγές τις οποίες προκάλεσε η αβεβαιότητα
μηνών στη διεθνή οικονομία, η πτώση της καταναλωτικής ζήτησης σε αγορές της
Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής, η υποχώρηση της τουριστικής κίνησης, η άνοδος
της τιμής του πετρελαίου, η αστάθεια στις χρηματαγορές.

Μετά την πτώση της Βαγδάτης, η ελληνική οικονομία παραμένει αντιμέτωπη με το
«σοκ και δέος» των βασικών της μεγεθών. Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης
ευελπιστεί ότι θα έρθουν καλύτερες ημέρες, καθώς βλέπει το πετρέλαιο να
υποχωρεί, αλλά παράλληλα διατηρεί τις επιφυλάξεις του, αφού η «ανάταξη» της
οικονομίας από το «σοκ» θα χρειασθεί χρόνο και δεν είναι ακόμη βέβαιη.
Άλλωστε, η ευρωπαϊκή οικονομία, από την πορεία τής οποίας εξαρτάται άμεσα και
η ελληνική, εξακολουθεί να βρίσκεται σε φάση στασιμότητας, ενώ δεν έχει ακόμη
αποκλεισθεί και ο κίνδυνος της ύφεσης, σύμφωνα με τις ανοιξιάτικες προβλέψεις
της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, την περασμένη εβδομάδα.

Αλλά και οι επιμέρους κλάδοι της οικονομίας διαπιστώνουν ότι έχασαν πολύτιμο
έδαφος και ότι πρέπει να κάνουν αγώνα δρόμου για να ανακτήσουν ένα μέρος του.
Ο τουριστικός κλάδος, για παράδειγμα, που είναι, όπως φαίνεται, το μεγαλύτερο
θύμα, ζητεί να ξεκινήσει επειγόντως η διαφημιστική καμπάνια που έχει υποσχεθεί
η κυβέρνηση, ενώ οι επιχειρήσεις του προχωρούν σε δελεαστικές προσφορές για να
καλύψουν τις απώλειες του Απριλίου.

Σε έναν πρώτο απολογισμό των μέχρι σήμερα ζημιών, όχι μόνο από τον ίδιο τον
πόλεμο αλλά και από το κλίμα που είχε προκαλέσει η προσμονή του κατά τους
μήνες που προηγήθηκαν, η ελληνική οικονομία καταγράφει τα εξής:

Χαμηλότερη ανάπτυξη

Ο ρυθμός ανάπτυξής της αναμένεται να είναι χαμηλότερος από το 3,8% που
προέβλεπε ο προϋπολογισμός. Το μέγεθος τής υποχώρησης θα εξαρτηθεί, σε μεγάλο
βαθμό, από τα αποτελέσματα της τουριστικής σεζόν, αλλά και από τις εξαγωγικές
επιδόσεις. Άρα, εξακολουθεί να υπάρχει αβεβαιότητα.

Πάντως, είναι χαρακτηριστικό ότι τον Φεβρουάριο σημειώθηκε μεγάλη κάμψη της
βιομηχανικής παραγωγής κατά 5%, σύμφωνα με στοιχεία που έδωσε χθες στη
δημοσιότητα η ΕΣΥΕ. Έτσι, συνολικά, το πρώτο δίμηνο του χρόνου σημειώθηκε
υποχώρηση κατά 0,8%.

Πηγές του υπουργείου Οικονομίας θεωρούν ότι μία ρεαλιστική πρόβλεψη για τον
ρυθμό ανάπτυξης του 2003 θα ήταν το 3,5%. Η απώλεια του 0,3% του ΑΕΠ, που
συνεπάγεται αυτή η πρόβλεψη, αντιστοιχεί σε 450 εκατ. ευρώ, δηλαδή 150 δισ.
δραχμές.

Υψηλότερος πληθωρισμός

Ο πληθωρισμός θα είναι υψηλότερος από την πρόβλεψη του προϋπολογισμού για
περιορισμό του στο 3%, σε μέσα επίπεδα, το 2003.

Οι προβλέψεις που διατυπώνονται αυτή τη στιγμή συγκλίνουν στο ότι το μέσο
επίπεδο θα διαμορφωθεί στο 3,8% (Ευρωπαϊκή Επιτροπή ) ή στο 3,9% (Τράπεζα της
Ελλάδος). Στην εξέλιξη αυτή συνέβαλε, σε μεγάλο βαθμό, η αύξηση της τιμής του
πετρελαίου τους προηγούμενους μήνες, αλλά και άλλες δυσμενείς συγκυρίες, όπως
η κακοκαιρία, η οποία οδήγησε στα ύψη τις τιμές των οπωροκηπευτικών.

Πάντως, η κυβέρνηση ευελπιστεί ότι η τιμή του πετρελαίου θα συνεχίσει τώρα την
καθοδική της πορεία. Αυτή την άποψη διατύπωσε χθες ο υπουργός Ανάπτυξης κ.
Άκης Τσοχατζόπουλος. Μάλιστα, ο κ. Τσοχατζόπουλος τόλμησε να προβλέψει ότι
«εισερχόμαστε σε μια περίοδο που θα ισοφαριστούν οι απώλειες, οι οποίες
παρατηρήθηκαν το προηγούμενο διάστημα».

Αύξηση του ελλείμματος

Το δημοσιονομικό έλλειμμα αναμένεται να κλείσει στο 1,6% του ΑΕΠ, αντί του
0,9% που προβλέπει η κυβέρνηση. Η εξέλιξη αυτή έχει σχέση με την αύξηση των
δαπανών που προκαλούν οι αποζημιώσεις στους αγρότες, τις υπερβάσεις δαπανών
για τα έργα της Ολυμπιάδας, αλλά και μια σειρά από έκτακτες δαπάνες, που
αποφασίσθηκαν λόγω πολέμου, όπως η διαφημιστική εκστρατεία του τουρισμού και η
ενίσχυση της επιδότησης του κοινωνικού τουρισμού.

Επίσης, έχει σχέση με την υποχώρηση των φορολογικών εσόδων που αναμένεται να
προκαλέσει η επιβράδυνση της ανάπτυξης. Η κατά 0,7% του ΑΕΠ αναμενόμενη αύξηση
του ελλείμματος σε σύγκριση με τον προϋπολογισμό αντιστοιχεί σε 1 δισ. ευρώ
περίπου (340 δισ. δραχμές).

Το Χρηματιστήριο κατρακύλησε από το ήδη χαμηλό επίπεδο στο οποίο βρισκόταν, με
αποτέλεσμα η κεφαλαιοποίησή του να υποχωρήσει κατά 7,2 δισ. ευρώ (2,5 τρισ.
δραχμές) από τις αρχές του χρόνου.

Οι επιχειρήσεις

Αντίθετα με ό,τι υποτίθεται ότι συνέβη στη Βαγδάτη, μετά το «σοκ και δέος»,
στην ελληνική οικονομία δεν υπάρχουν θριαμβολογούντες.

Οι εκπρόσωποι των παραγωγικών κλάδων διατηρούν σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό
τις ανησυχίες τους. Οι εξαγωγές στις χώρες της Μέσης Ανατολής αλλά και στην
Ευρώπη κατέγραψαν ήδη απώλειες, όπως αναφέρουν εκπρόσωποι των κλάδων
πλαστικού, τσιμέντου και έτοιμου ενδύματος. Οι λιανοπωλητές βρίσκονται
αντιμέτωποι με την καταναλωτική επιφύλαξη.

Οι κλάδοι των τροφίμων και ποτών, των μεταφορών και της ακτοπλοΐας, που
συνδέονται με τον τουρισμό, σημειώνουν ότι οι πληγές θα αργήσουν να
επουλωθούν. Άλλωστε, ο πόλεμος ουσιαστικά ανέδειξε προβλήματα που ήδη υπήρχαν
σε πολλούς από τους κλάδους και, κυρίως, στις εξαγωγές και τον τουρισμό.

Προσφορές για να καλυφθούν οι ζημιές στον τουρισμό

ΓΙΩΡΓΟΣ ΒΕΡΝΙΚΟΣ, πρόεδρος της Βερνίκος Κόττερα: Η μείωση του τζίρου των εταιρειών σκαφών αναψυχής θα κυμανθεί μεταξύ 25% και 30%

Με συγκρατημένη αισιοδοξία υποδέχθηκαν οι Έλληνες επιχειρηματίες που
δραστηριοποιούνται στην τουριστική βιομηχανία τον τερματισμό των πολεμικών
επιχειρήσεων στο Ιράκ. Με χαμένο τον Απρίλιο, οι ξενοδόχοι είναι έτοιμοι για
«επιθετική πολιτική», με στόχο να κερδίσουν τη μάχη του ανταγωνισμού στη
μεσογειακή τουριστική αγορά.

Ανάλογη πολιτική ζητεί και από το κράτος ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης
Ξενοδόχων κ. Βασίλης Μηναΐδης, ο οποίος εκτιμά ότι «πρέπει να ενεργοποιηθεί
άμεσα η διαφημιστική καμπάνια του ΕΟΤ». Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η λήξη του
πολέμου απλώς προστατεύει τον ελληνικό τουρισμό από το φάσμα μιας
καταστροφικής τουριστικής σεζόν.

Η ασθενική ανάπτυξη των οικονομιών των περισσότερων ευρωπαϊκών χωρών, αλλά και
το δυσμενές επενδυτικό περιβάλλον, οδηγεί τις επιχειρήσεις που εμπλέκονται
στην ελληνική τουριστική βιομηχανία στην εφαρμογή προγραμμάτων εσωτερικής
λιτότητας.

Προς το παρόν, μία πρώτης τάξεως ευκαιρία για να περιοριστούν οι απώλειες του
Απριλίου είναι οι πασχαλινές διακοπές, για τις οποίες οι προσφορές φαίνεται να
είναι ιδιαίτερα δελεαστικές: Δωρεάν διαμονή για τα μικρά παιδιά της
οικογένειας ή ακόμη και μια εβδομάδα δωρεάν για κρατήσεις τριών εβδομάδων.

Όπως επισημαίνει ο γενικός διευθυντής του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών
Επιχειρήσεων κ. Γιώργος Δρακόπουλος, «για τον Απρίλιο τουλάχιστον, μόνο η
εσωτερική αγορά μπορεί να αποτελέσει σανίδα σωτηρίας για τον τουριστικό κλάδο».

Φρένο στις επενδύσεις τους (ανανέωση στόλου, επενδύσεις σε μαρίνες) φαίνεται
ότι βάζουν και οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον θαλάσσιο τουρισμό. Ο
κ. Γιώργος Βερνίκος, πρόεδρος της Βερνίκος Κόττερα, παραδέχεται ότι «ο
θαλάσσιος τουρισμός διέρχεται κρίση και, στην καλύτερη περίπτωση, η μείωση του
τζίρου των εταιρειών σκαφών αναψυχής θα κυμανθεί μεταξύ 25% και 30%».

Οι παράπλευρες απώλειες από τα πλήγματα του πολέμου που δέχθηκε η ελληνική
τουριστική βιομηχανία αφορούν τόσο τις ακτοπλοϊκές όσο και τις αεροπορικές
εταιρείες. Ο πρόεδρος της Ένωσης Εφοπλιστών Επιβατηγών Πλοίων, κ. Περικλής
Παναγόπουλος, επισημαίνει ότι τα ελληνικά πλοία που δραστηριοποιούνται στις
θαλάσσιες μεταφορές της Αδριατικής θα χάσουν φέτος έναν καλό τους πελάτη:
Πρόκειται για τον μαθητόκοσμο της Ευρώπης, που μέσω Αδριατικής και στο πλαίσιο
των καθιερωμένων μαθητικών εκδρομών επισκέπτεται κάθε χρόνο την Ελλάδα, κυρίως
τον Απρίλιο.

Απώλειες στη βιομηχανία και τις εξαγωγές

ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΚΚΑΣ, πρόεδρος της Ελληνικής Υφαντουργίας: Οι βιομηχανίες που δεν παράγουν προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας αντιμετωπίζουν προβλήματα

Τα μεγάλα έργα του Γ’ ΚΠΣ φαίνεται να διασώζουν τις εταιρείες μεταλλουργικών
προϊόντων και άλλων βασικών οικοδομικών υλικών, όπως είναι τα τσιμέντα. Δεν
συμβαίνει, όμως, το ίδιο και με τους άλλους κλάδους της μεταποίησης και κυρίως
με αυτούς που σχετίζονται με την κατανάλωση και έχουν παράλληλα έντονο
εξαγωγικό προσανατολισμό. Ο κλάδος των πλαστικών, για παράδειγμα, κατέγραψε
απώλειες στις εξαγωγικές του επιδόσεις στις χώρες της Μέσης Ανατολής, αλλά
τώρα ελπίζει ότι σταδιακά θα επιστρέψει στους προηγούμενους ρυθμούς.

Ωστόσο, το πρόβλημα που βάλλει ευθέως κατά της ανταγωνιστικότητας των
ελληνικών εξαγωγών στον κλάδο των πλαστικών εξακολουθεί να υπάρχει. Ο πρόεδρος
και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Πλαστικά Κρήτης, κ. Μιχάλης Λεμπιδάκης,
επισημαίνει ότι το ισχυρό ευρώ «καθιστά τα ελληνικά προϊόντα λιγότερο
ανταγωνιστικά σε σχέση με τα προερχόμενα από τρίτες χώρες». Ας σημειωθεί ότι
στα πλαστικά έχουν ήδη γίνει αυξήσεις 4% – 10%, λόγω της ανόδου των τιμών των
πρώτων υλών, ενώ για τον ίδιο λόγο αυξήσεις 6% έχουν γίνει στα χρώματα, όπως
και στα χημικά.

Η συνεχιζόμενη για πάνω από ένα χρόνο μείωση της αγοραστικής δύναμης των
καταναλωτών έχει σαν αποτέλεσμα την πτώση της ζήτησης για ρούχα διεθνώς, με
αλυσιδωτές επιπτώσεις στο ύφασμα και στο νήμα. Την άποψη αυτή διατυπώνει ο
πρόεδρος της Ελληνικής Υφαντουργίας, κ. Χρήστος Ακκάς, προσθέτοντας ότι η
μείωση της ζήτησης διεθνώς έχει πλήξει τις πωλήσεις των ελληνικών
κλωστοϋφαντουργιών.

«Οι βιομηχανίες που δεν παράγουν προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας
αντιμετωπίζουν προβλήματα που οφείλονται στον οξυμμένο ανταγωνισμό από χώρες
χαμηλού κόστους», λέει χαρακτηριστικά. Αντίθετα, εκτιμά ότι οι σύγχρονες και
καλά οργανωμένες μονάδες που απευθύνονται σε εξειδικευμένες αγορές
παρουσιάζουν θετικές προοπτικές.

Το έπιπλο είναι ένας από τους πρώτους κλάδους που πλήττει η κρίση. Πέρυσι,
πολλές από τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην παραγωγή και εμπορία
επίπλων είδαν τις πωλήσεις τους να μειώνονται έως και πάνω από 10% ή να μένουν
στάσιμες. Έτσι, η αγορά οικιακού επίπλου «δουλεύει» σήμερα με εκπτώσεις που
φτάνουν από 10% έως και 20% και έως 18 άτοκες δόσεις.

Πέφτει η κατανάλωση στο λιανεμπόριο

ΠΑΝΑΓΗΣ ΚΑΡΕΛΑΣ, πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου της Αθήνας: Το πρόβλημα της κρίσης αντιμετωπίζουν κυρίως οι μικρές επιχειρήσεις

Ελαφρύτερα φαίνεται να είναι τα πλήγματα που προκάλεσε ο πόλεμος στο σύνολο
του κλάδου του λιανικού εμπορίου, αν και οι επιχειρηματίες δεν κρύβουν ότι το
τελευταίο διάστημα – και πάντως πριν από την έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων
– εμφανίστηκε ένα αρνητικό κλίμα, το οποίο προσπαθούν να ανατρέψουν
ακολουθώντας την πολιτική των προσφορών.

«Οι καταναλωτές δείχνουν αμηχανία και έχουν περιορίσει τις αγορές τους», λέει
ο πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Λιανικού Εμπορίου κ. Αντώνης Μακρής.
Πολλοί επιχειρηματίες πιστεύουν ότι το 2003 θα είναι μια δύσκολη χρονιά για το
λιανεμπόριο, καθώς υπάρχει μια τάση περιορισμού της κατανάλωσης σε όλες τις
αγορές πλην των τροφίμων.

Η ένταση του ανταγωνισμού στην αγορά πλήττει κυρίως τις πιο μικρές και
λιγότερο οργανωμένες επιχειρήσεις. «Προσπαθούμε να είμαστε αισιόδοξοι», λέει ο
πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου της Αθήνας κ. Παναγής Καρέλας, ο οποίος
επισημαίνει ότι, για μια ακόμη φορά, το πρόβλημα της κρίσης αντιμετωπίζουν
κυρίως οι μικρές λιανεμπορικές επιχειρήσεις.

«Οι μικρές επιχειρήσεις δεν είναι σε θέση να διαχειριστούν την κρίση που
υπάρχει στην αγορά, σε αντίθεση με τις μεγάλες επιχειρήσεις. Δεν είναι λίγες
εκείνες που κάνουν περικοπές στο προσωπικό τους, ενώ πολλές επιχειρήσεις,
αντιμετωπίζοντας τη γενικότερη ύφεση, βρίσκονται σε πολύ δύσκολη θέση», προσθέτει.

Λιγότερες πωλήσεις Ι.Χ.

ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΔΟΡΙΖΑΣ, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Fiat Auto Hellas: Μέχρι πότε μπορούν να συνεχιστούν αυτές οι προσφορές;

Μειωμένες κατά 2,2% είναι οι πωλήσεις αυτοκινήτων στο πρώτο τρίμηνο του 2003.
Στελέχη της αγοράς τονίζουν ότι η μείωση θα ήταν ακόμη μεγαλύτερη, αν πολλοί
εισαγωγείς δεν «φόρτωναν» τις πωλήσεις τους με εικονικές ταξινομήσεις, ώστε να
εκπληρώσουν τους στόχους που έχουν θέσει τα εργοστάσια του εξωτερικού και να
εισπράξουν τα σχετικά μπόνους, καθώς και αν δεν υπήρχαν οι μεγάλες προσφορές
(με χρηματοδοτικά προγράμματα και δώρα) των εταιρειών.

« Ώς πότε, όμως, αυτές οι προσφορές μπορούν να συνεχιστούν», διερωτάται ο κ.
Γεράσιμος Δόριζας, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Fiat Auto Hellas,
«εφόσον, ακόμη κι αν οι εταιρείες συνεχίσουν να προσφέρουν ανάλογα πακέτα, ο
υπερδανεισμός των Ελλήνων και η έλλειψη ρευστότητας λειτουργούν ήδη
αποτρεπτικά για την απόκτηση αυτοκινήτου;». Και εκτιμά ότι πολλές
αντιπροσωπείες αρχίζουν να αναθεωρούν την πολιτική των πολύ ελκυστικών
προσφορών, οι οποίες αποβαίνουν εις βάρος των κερδών τους ενώ παράλληλα οι
τράπεζες έχουν γίνει πολύ πιο αυστηρές στη χρηματοδότηση για αγορά αυτοκινήτου.