Ένας θησαυρός «μιλά» για το δρόμο του μεταξιού

Ένας από τους μεγαλύτερους πολιτιστικούς θησαυρούς που ήρθαν ποτέ στο φως στην
Κίνα, ένα εμπορικό πλοίο γεμάτο πορσελάνες και θησαυρούς, που ναυάγησε πριν
από 1.000 χρόνια κοντά στις ακτές της Νότιας Κίνας, ρίχνει φως στον άγνωστο
θαλάσσιο δρόμο του μεταξιού προς τη Μεσόγειο.

Γεμάτο από 80.000 πορσελάνινα, χρυσά, ασημένια, χάλκινα και σιδερένια
αντικείμενα, το πλοίο θεωρείται από τους ειδικούς ως πολιτιστικός θησαυρός
«σημαντικότερος και από τον εντυπωσιακό Πήλινο Στρατό του 3ου αιώνα π.Χ.», που
αποκαλύφθηκε το 1970 βορείως της πόλης Χσιάν. Το πολύτιμο φορτίο, που
εκτιμάται πως αξίζει ολόκληρη περιουσία, ίσως δείξει τον (θαλάσσιο) δρόμο του
μεταξιού που ακολουθούσαν τα πλοία, προτού ο πρώτος αυτοκράτορας της
δυναστείας των Μινγκ, ο Χονγκ Βου, τον 14ο αιώνα, απομονώσει την Κίνα και
σταματήσει το εμπόριο που ανθούσε από την Κορέα, την Ιαπωνία, τη Σρι Λάνκα,
τον Κόλπο και την Ανατολική Αφρική έως τη Μεσοποταμία και τη Μεσόγειο.

Το πλοίο, που έχει πάρει το όνομα «Νανχάι 1», ανήκει στην εποχή της
δυναστείας των Σουνγκ (960-1279 μ.Χ.) και είναι το μεγαλύτερο της
συγκεκριμένης περιόδου που εντοπίζεται. Πιστεύεται, δε, πως ήταν ένα από
εκείνα που αντικατέστησαν τα καραβάνια, τα οποία ακολουθούσαν τους δρόμους του
μεταξιού διά ξηράς και σταμάτησαν όταν ανέλαβε την εξουσία η δυναστεία των
Τανγκ, οπότε και το βάρος του εμπορίου μετατέθηκε στη θάλασσα, όπως αναφέρει ο
Μάικλ Σέρινταν σε δημοσίευμά του στους «Sunday Times».

Το ξύλινο σκαρί είχε μήκος 27,5 μ. και πλάτος 9 μ. και ανάμεσα στο φορτίο του
οι αρχαιολόγοι εντόπισαν στολίδια και πόρπες με σχέδια από τη Μέση Ανατολή,
σημάδι ότι ανάμεσα στο πλήρωμα βρίσκονταν Άραβες ή Ιρανοί.

Το «Νανχάι 1» φαίνεται πως σάλπαρε από το λιμάνι Κουανζού, εκεί που κάποτε
βρισκόταν το λιμάνι Ζαϊτόν, για το οποίο ο Μάρκο Πόλο είχε περιγράψει ως
«υπέροχο να το βλέπεις», καθώς ήταν γεμάτο με πλοία «φορτωμένα με πανάκριβες
πραμάτειες, πολύτιμες πέτρες και πορσελάνινα σκεύη ανυπέρβλητης ομορφιάς».
Βυθίστηκε έξω από το Γκουάνγκντονγκ, πιθανόν από κάποιον τυφώνα που έπληξε την
περιοχή, και θεωρείται πως είναι ένα από τα 3.000 ναυαγισμένα πλοία που
βρίσκονται στην περιοχή όπου εκβάλλει ο ποταμός Περλ.

Τα πρώτα ίχνη του ναυαγίου είχαν εντοπίσει οι ψαράδες καθώς, συχνά, τα
δίχτυα τους μπλέκονταν στα κατάλοιπα του σκαριού, που είχε καλυφθεί εν μέρει
από λάσπη σε βάθος 22 μ., ενώ το στίγμα του είχε βρεθεί ήδη από το 1987 κατά
τύχη, στη διάρκεια βρετανικής και κινεζικής αποστολής εξερεύνησης ναυαγίου –
ενός εμπορικού πλοίου που ανήκε σε μεγάλη εταιρεία. Δύο χρόνια αργότερα, το
Κέντρο Υποθαλάσσιων Αρχαιολογικών Ερευνών της Κίνας οργάνωσε αποστολή για να
διαπιστωθεί η κατάσταση διατήρησής του και το μέγεθος του φορτίου του.

Το επόμενο βήμα είναι η σωτηρία του σκάφους κατά την ανέλκυσή του. Μια πιθανή
λύση είναι να δημιουργηθεί ένα προστατευτικό πλαίσιο που θα «αγκαλιάσει» το
ξύλινο σκαρί, για να μεταφερθεί στο ναυτικό μουσείο του νησιού Χάιλινγκ, όπου
θα αποτελέσει το κεντρικό έκθεμα μέσα σε μία γυάλινη δεξαμενή γεμάτη νερό.