Μικρόκοσμος και μεγάκοσμος

Δεν βρίσκεις ελληνικές εφημερίδες στην Πράγα. Δεν μπορείς να πάρεις τζούρα από
την πατρίδα – εκτός και αν έχεις, φυσικά, πρόσβαση στο Διαδίκτυο. Αποκομμένος
εδώ και πέντε εικοσιτετράωρα από την καθημερινή μου συνήθεια, παρουσιάζω ήδη
συμπτώματα στερητικού συνδρόμου. Αναγκάζομαι να περιοριστώ στις αγγλόφωνες
πηγές πληροφοριών. Πρωτίστως στο BBC World, δευτερευόντως στο CNN. Όπως
καταλαβαίνετε, η δίκη της 17 Νοέμβρη δεν περνάει ούτε στην κυλιόμενη κορδέλα,
στο κάτω μέρος της τηλεοπτικής οθόνης – κι έχω αρχίσει ν’ αναρωτιέμαι μήπως
κάτι ανάλογο συμβαίνει και στην Ελλάδα. Ο θεός της ενημέρωσης στάθηκε
ιδιαίτερα σκληρός – ασύμμετρα σκληρός, κατά την ορολογία του συρμού – με τα
δικά μας παλικάρια. Πρώτα εμπόδισε τις κάμερες να μπουν στη δικαστική αίθουσα.
Έπειτα σκαρφίστηκε τη χολιγουντιανή εισβολή στο Ιράκ. Τείνω να πιστέψω ότι
αυτός ο πόλεμος σχεδιάστηκε εξαρχής ως ο υπέρτατος αντιπερισπασμός στη δίκη.
Έως εκεί έφθασε η μνησικακία του Πενταγώνου για τη βόμβα που έβαλε ο
Γιωτόπολος στην αμερικανική πρεσβεία προ τριακονταετίας. Σατανικό, και όμως
αληθινό.

Καλεσμένος στο ετήσιο διεθνές φεστιβάλ συγγραφέων της Πράγας, καθισμένος
αναπαυτικά στην πολυθρόνα μου, παρακολουθώ τις λεηλασίες και τους
πανηγυρισμούς στους δρόμους της Βαγδάτης, που μεταδίδουν από το πρωί – με
κάποια χαιρεκακία, διαισθάνομαι – τα κανάλια των εισβολέων. Ξημέρωσε λοιπόν η
ημέρα της δικαίωσης, το καθαρτήριο αφρόλουτρο από το αίμα χιλιάδων θυμάτων;
Καθώς παρατηρώ αυτούς τους φτωχοδιαβόλους, που πλιατσικολογούν πλαστικά
λουλούδια και χαστουκίζουν τις αφίσες του Σαντάμ με τις παντόφλες, μπαίνω στον
πειρασμό να συγκρίνω τη διαφαινόμενη κατάρρευση του ιρακινού καθεστώτος με την
κατάρρευση του κομμουνιστικού, εδώ, στην πόλη που μας φιλοξενεί – ίσως την πιο
όμορφη πόλη της Ευρώπης -, δεκατέσσερα χρόνια νωρίτερα. Ονομάστηκε «βελούδινη
επανάσταση» και το εξίσου βελούδινό της υστερόγραφο, λίγο καιρόν κατόπιν – το
συναινετικό διαζύγιο Τσεχίας και Σλοβακίας – απέδειξε ότι δεν ήταν κενό σχήμα
λόγου. Τι θα συνέβαινε, αλήθεια – διερωτήθηκα στη χθεσινή συνέντευξη Τύπου –
αν μια αντίστοιχη υπερδύναμη, εκείνη την εποχή, αποφάσιζε να επιταχύνει διά
της βίας τη διαδικασία του διαζυγίου; Σε πόσες δεκαετίες θα έκλειναν οι
λογαριασμοί της οδύνης;

Λένε πως οι συγγραφείς είναι αυτιστικοί νάρκισσοι – κι εν πολλοίς έχουν δίκιο.
Εν τούτοις, από τα χείλη συγγραφέων, κατά τη διάρκεια του φεστιβάλ, άκουσα
πικρές αλήθειες, πέραν και πάνω από τις εγωιστικές τους εμμονές. Η γλυκύτατη
Αρουντάτι Ρόι, η Ινδή συγγραφέας του «Θεού των Μικρών Πραγμάτων», μας
υπενθύμισε πόσο ευάλωτοι – στη φυλάκιση, στα βασανιστήρια, στον θάνατο –
παραμένουν εκατομμύρια μουσουλμάνοι στην πατρίδα της (σημειωτέον ότι η δική
της σκούφια κρατάει από ινδουιστική οικογένεια). Ο Ισραηλινός Άμος Οζ
περιέγραψε τις ακαταπόνητες προσπάθειές του εναντίον της βάρβαρης κυβέρνησης
του Αριέλ Σαρόν και κάλεσε τους Παλαιστινίους να εντείνουν τις δικές τους
προσπάθειες κόντρα στον αυταρχισμό της Παλαιστινιακής Αρχής. Ο προσεκτικός
Τζέφρι Ευγενίδης, βραβευμένος μόλις πριν από τρεις ημέρες με το βραβείο
Πούλιτζερ – το γιόρτασε εδώ με σαμπάνια – νοστάλγησε τον «πρώιμο» Μπους, προ
της 11ης Σεπτεμβρίου, που μιλούσε ακόμη για μια «ταπεινή» Αμερική. Ο Σκωτσέζος
Ίρβιν Γουέλς, ο δημιουργός του «Trainspotting», μίλησε για σφαγείο, για
«κυνήγι γαλοπούλας» και για πλήρη περιφρόνηση της βρετανικής κοινής γνώμης
στους ζοφερούς μετα-δημοκρατικούς καιρούς μας. Ο συμπατριώτης μας Νίκος
Παναγιωτόπουλος επισήμανε τις «στημένες» σκηνές του πολέμου – πώς τα
τηλεοπτικά συνεργεία κατορθώνουν, ταυτοχρόνως, να προηγούνται και να έπονται
των στρατευμάτων. «Ήξερα ότι είναι γρήγοροι», χλεύασε, «αλλά όχι και τόσο».
Φορτωμένος με τις εφιαλτικές παραστάσεις του μεγακόσμου, νιώθω ξανά έτοιμος να
επιστρέψω στον αθηναϊκό μικρόκοσμο. Φλέγομαι να μάθω ποιος μπήκε και ποιος
βγήκε στο «The Wall».

Ο Πέτρος Τατσόπουλος είναι συγγραφέας