ΧΟΥΑΝ ΧΟΣΕ ΜΟΖΑΛΙΝΙ «Ποιος είπε ότι ο Πιατσόλα είναι για λίγους;»

«Ξέρω ήδη από μικρός ότι ανάμεσα στους Αργεντίνους και στους Έλληνες υπάρχει πολιτιστική συγγένεια. Είμαστε στο ίδιο μήκος κύματος. Οι Έλληνες χορεύουν πολύ και συνεχίζουν να οργανώνουν γιορτές, κάτι που σε άλλους λαούς έχει χαθεί», λέει ο Χουάν Χοσέ Μοζαλίνι. Που είναι, μεταξύ άλλων, και ο δημιουργός της πρώτης τάξης διδασκαλίας μπαντονεόν στην Ευρώπη, στη Μουσική Ακαδημία του Ζενεβιλιέ όπου διδάσκει, από το 1989 μέχρι σήμερα

«Ο Άστορ Πιατσόλα πέθανε νομίζοντας ότι η μουσική του ήταν για λίγους», λέει
στα «ΝΕΑ» ο μπαντονεονίστας Χουάν Χοσέ Μοζαλίνι που υπήρξε συνεργάτης και
φίλος του. «Αποδείχθηκε ότι όχι μόνο δεν ήταν για λίγους αλλά και ότι έφτασαν
να την ερμηνεύουν καλλιτέχνες όπως ο βιολοντσελίστας Γιο Γιο Μα, ο βιολονίστας
Γκίντον Κρέμερ, ο πιανίστας Ντάνιελ Μπάρεμποϊμ, καθώς πουλούσε περισσότερο από
τον Μότσαρτ, όπως κάποιος σημαντικός ερμηνευτής μού είχε πει. Αλλά πέρα απ’
αυτό, ο Πιατσόλα πήγε το τάνγκο ένα βήμα μπροστά. Ανέμειξε τις διάφορες
εκδοχές του και έφτιαξε κάτι διαφορετικό, που όμως παρέμενε πάντα τάνγκο. Και
πλέον, πράγματι έχει μπει στους κλασικούς, όπως μπήκε ο Μπέλα Μπάρτοκ ή ο
Ραβέλ».

Ο Χουάν Χοσέ Μοζαλίνι κάνει ένα σύντομο πέρασμα από την Ελλάδα, προσκεκλημένος
της σοπράνο Σόνιας Θεοδωρίδου, καλλιτεχνικής διευθύντριας των εκδηλώσεων
«Ανθρώπινη Φωνή» που οργανώνονται στη Βέροια. Απόψε ερμηνεύει εκεί, στον Χώρο
Τεχνών, με το συγκρότημά του και με τη συνοδεία της τραγουδίστριας Σάντρα
Ρουμολίνο αλλά και τριών χορευτικών ζευγαριών, ένα ευρύ φάσμα μουσικών τάνγκο.
Από τη διάσημη «κομπαρσίτα» μέχρι τάνγκο, βασισμένα σε ποίηση σημαντικών νέων
Αργεντίνων ποιητών.

Ο φημισμένος Αργεντίνος δεξιοτέχνης του μπαντονεόν (του ιδιότυπου
ακορντεόν της Αργεντινής) γεννήθηκε το 1943. «Στο χωριό μου υπήρχαν και
Έλληνες. Ξέρω ήδη από μικρός ότι ανάμεσα στους Αργεντίνους και στους Έλληνες
υπάρχει πολιτιστική συγγένεια. Είμαστε στο ίδιο μήκος κύματος. Οι Έλληνες
χορεύουν πολύ και συνεχίζουν να οργανώνουν γιορτές, κάτι που σε άλλους λαούς
έχει χαθεί». Το 1977, όπως ο Πιατσόλα παλιότερα, εγκαθίσταται στη Γαλλία, τη
δεύτερη πατρίδα του τάνγκο, όπως πολλοί τη χαρακτηρίζουν. Αν και τώρα τα
πράγματα έχουν αλλάξει. «Τα τελευταία 15 χρόνια η τηλεόραση στη Γαλλία σπάνια
ασχολείται με μας. Όχι μόνο με το τάνγκο, αλλά γενικότερα με τη μουσική.
Άλλοτε κάθε τόσο με καλούσαν να μιλήσω. Η δε συμπεριφορά των πολυεθνικών
εταιρειών της μουσικής είναι εντελώς καταπιεστική. Ζούμε, γενικότερα, σε μία
παράξενη εποχή. Η κατά το ήμισυ ιταλική μου καταγωγή με κάνει να σκέφτομαι ότι
η απόσταση που έχει δημιουργηθεί ανάμεσα στις διαφορετικές γενιές δεν μας
ωφελεί. Εγώ με τον παππού μου βλεπόμουν συχνά ενώ με τον γιο μου πρέπει να
δώσουμε ραντεβού τρεις μήνες πριν!».

Βέβαια, το άλλο του παιδί, το μπαντονεόν, δεν το αποχωρίζεται ποτέ. Ακόμη και
σήμερα, έπειτα από 43 χρόνια δουλειάς, λέει ότι δεν έχει χάσει την αρχική
σπίθα. Το μπαντονεόν είναι ένα όργανο που δεν περιλαμβανόταν, στην αρχή, στις
ορχήστρες τάνγκο. Στα πρώτα βήματα της χορευτικής ετούτης μουσικής τα πνευστά
είχαν τον πρώτο λόγο. Αργότερα επήλθε ριζική ανανέωση της ορχήστρας με το τρίο
μπαντονεόν – κοντραμπάσο – πιάνο να αναλαμβάνει τα ηνία. Και αν το μπαντονεόν
ήταν όργανο των φτωχών, το πιάνο, όργανο τρόπον τινά της μπουρζουαζίας, θα
πρέπει να θεωρηθεί ένα μικρό θαύμα που «κόλλησε» στη λαϊκή ετούτη μουσική.

«Το μπαντονεόν είναι κάτι το διαφορετικό, το εξωτικό», λέει. «Τραβάει
την προσοχή, γοητεύει αυτομάτως. Σήμερα πια το τάνγκο και το μπαντονεόν είναι
απολύτως συνδεδεμένα μεταξύ τους». Όσο για τον ηλεκτρικό ήχο, έχει εισβάλει
και αυτός στο τάνγκο, εν μέρει όμως μόνο. «Η ηλεκτρική κιθάρα εντέλει τού
πάει. Δεν πρέπει να τη συσχετίζουμε με την ακουστική κιθάρα, είναι ένα άλλο
όργανο. Αντίθετα το ηλεκτρικό πιάνο, παρόλο που δοκιμάστηκε, δεν μπόρεσε να
εδραιώσει τη θέση του».

«Το τάνγκο είναι πράγματι τρόπος ζωής»

«Δυσκολεύομαι να μιλήσω για τους λόγους επιτυχίας του τάνγκο, επειδή δεν θέλω
να πέσω στην παγίδα του σοβινισμού», λέει στα «ΝΕΑ» ο φημισμένος Αργεντίνος
μπαντονεονίστας. «Πρέπει πάντως να πω ότι είναι μία μουσική αρμονικά πλούσια,
μη τυποποιημένη και μη φολκλορική. Δεν βασίζεται σε δύο ακόρντα και ενώ είναι
παραδοσιακή, υπήρξε πάντοτε γραπτή, καθώς οι μουσικοί που την καθιέρωσαν ήταν
καταρτισμένοι. Όχι ότι δεν εκτιμώ την προφορική μουσική παράδοση. Κάθε άλλο.
Είναι μουσική που εύκολα μπορείς να διασκευάσεις, χωρίς τους περιορισμούς της
παρτιτούρας!», λέει.

Ο Μοζαλίνι μάς θυμίζει ότι το τάνγκο γεννήθηκε τον 19ο αιώνα, σε μια εποχή που
η Ευρώπη περνούσε μεγάλες αναταραχές και υπήρχε μεγάλη μετανάστευση προς την
Αμερική. Εκεί, στο Ρίο ντε λα Πλάτα, στο Μοντεβιδέο και στο Μπουένος Άιρες,
δηλαδή στα μεγάλα λιμάνια, συνωστίζονταν οι ξένοι που έφερναν μαζί τους τη
νοσταλγία για την πατρίδα τους. Πολίτες με οθωμανικό διαβατήριο, άλλοι που
έρχονταν από τη μαύρη Αφρική, Ρουμάνοι, Έλληνες. «Το τάνγκο είναι πράγματι
ένας τρόπος ζωής. Δεν είναι μόνο μια θλιβερή μουσική, όπως λένε κάποιοι. Είναι
ταυτόχρονα παραδοσιακό και αστικό, είναι αργεντίνικο και ευρωπαϊκό. Είναι ένας
οικουμενικός διάλογος που έχει προέλευση. Είναι αυτό που έλεγε ένας Ρώσος
συγγραφέας: αν θες να γίνεις παγκόσμιος, σχεδίασέ μου το χωριό σου».

INFO

Απόψε, στις 9 στον Χώρο Τεχνών Βέροιας, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Η
Ανθρώπινη Φωνή» (καλλιτεχνική διεύθυνση: Σόνια Θεοδωρίδου). Εισιτήρια: 30, 15
και 10 ευρώ.