Δρόμοι

Η πρώτη…

… αμερικανική σταυροφορία στα Βαλκάνια ήταν μια δυσάρεστη περιπέτεια που
έφερε μεγάλη δυστυχία στους λαούς της περιοχής, αλλά μεγάλο πλούτο, ισχύ και
κύρος στους σταυροφόρους. Ο Κλίντον, η Ολμπράιτ και ο άνθρωπός της, ο Ρίτσαρντ
Χόλμπρουκ, δούλεψαν χρόνια για να εξασφαλίσουν πως η Ευρώπη δεν θα μπορούσε να
κάνει τίποτα χωρίς «αμερικανική ηγεσία». Οι επικρίσεις που διατύπωναν τότε
Ευρωπαίοι διπλωμάτες, πως η αμερικανική πολιτική παρέτεινε τον πόλεμο στη
Βοσνία, σήμερα γίνονται πιο πιστευτές. Γιατί, ξαναρίχνοντας μια ματιά στον
χάρτη, βλέπει κανείς πίσω από τις κινήσεις το νόημα της δεκαετούς αμερικανικής
εμπλοκής στα Βαλκάνια, όπως βλέπει εκ των υστέρων ένας παίκτης στο σκάκι τα
σφάλματά του σε μια παρτίδα που έχει χάσει.

Η κυβέρνηση…

… του πρώτου Μπους δεν πρόλαβε το αρχικό στάδιο της διάλυσης της
Γιουγκοσλαβίας, απασχολημένη στη Μέση Ανατολή. Η Γερμανία ηγήθηκε της
ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής, αναγνωρίζοντας τη Σλοβενία και την Κροατία,
το 1991. Το 1992, οι ΗΠΑ εγκατέλειψαν την υπόσχεσή τους να υποστηρίξουν τη
γιουγκοσλαβική ακεραιότητα και υπέθαλψαν ανοιχτά την απόσχιση της Κροατίας και
της Βοσνίας. Η αμερικανική αναγνώριση της Βοσνίας ήταν εκείνη που έδωσε το
έναυσμα για τον εμφύλιο πόλεμο. Το 1995, ο σκοτεινός Ρίτσαρντ Περλ έγραφε
στους «Τάιμς της Νέας Υόρκης»: «Η ιδέα πως οι δυνάμεις μας στη Βοσνία θα
μπορούσαν ή θα έπρεπε να περιβληθούν τον μανδύα της ουδετερότητας είναι
εσφαλμένη».

Οι Ευρωπαίοι…

… υποτελείς των ΗΠΑ τώρα βλέπουν πώς χρησιμοποιήθηκαν, όταν υποστήριζαν
ένθερμα – ή αποδέχονταν πειθήνια – τον τρομοκρατικό βομβαρδισμό της Σερβίας
από το ΝΑΤΟ το 1999. Πλην των Ελλήνων, καμιά άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή
του ΝΑΤΟ δεν τόλμησε να ορθώσει το ανάστημά της στις ΗΠΑ γι’ αυτή την έκνομη
επίθεση. Οι βαλκανικοί πόλεμοι έκαναν σημαντική ζημιά στην υπόθεση της Ευρώπης
ως ενιαίας πολιτικής οντότητας που θα ήταν ανεξάρτητη από την αμερικανική
κυριαρχία. Το 1995 και το 1999 ήταν δύο χρονιές που η Ευρώπη έπαιξε «δεύτερο
βιολί» στον υπερατλαντικό αφέντη της, όσο αυτός διέλυε τα Βαλκάνια. Η χρυσή
ευκαιρία των αρχών της περασμένης δεκαετίας δεν υπάρχει πια και η Ευρώπη είναι
παγιδευμένη στο δίκτυο των σχέσεών της με το ΝΑΤΟ και τις επικυρίαρχες ΗΠΑ.

Τα Βαλκάνια…

… αντίθετα με το Βιετνάμ, αποδείχτηκαν μια νικηφόρα σταυροφορία για την
αμερικανική αυτοκρατορία. Όμως υπάρχουν και άλλες σταυροφορίες που πρέπει να
κάνει και άλλοι πόλεμοι που πρέπει να πολεμήσει και άλλοι λαοί που πρέπει να
«απελευθερώσει» μετά το Ιράκ. «Σε δύσκολους καιρούς πανηγυρίζουν οι Ευρωπαίοι
την αποχώρηση των Αμερικανών από τα Βαλκάνια», έγραφε προφητικά ο αρθρογράφος
Νεμπόισα Μάλιτς πριν από δύο χρόνια. «Θα ήταν προτιμότερο να αρχίσουν να
ανησυχούν για την επόμενη “δουλειά”, που οι ιμπεριαλιστές ετοιμάζονται να τους
προσλάβουν στη δούλεψή τους».