Πόλεμος και θρησκεία, Γιουγκοσλαβία – ΗΠΑ – Ιράκ

Με τη «δεύτερη φάση» του αμερικανο-ιρακινού πολέμου θα έπρεπε ίσως – για μια
καλύτερη κατανόηση των «μεταϊδεολογικών» συγκρούσεων – να εξετάσουμε και τη
θρησκευτική διάσταση αυτής της αντιπαράθεσης, η οποία φαίνεται ότι
διαδραματίζει πρωτεύοντα ρόλο στον χώρο, τουλάχιστον, της Μέσης Ανατολής.

Χωρίς να επεκταθούμε σε μια πολιτιστικο-θρησκευτική ανάλυση, όπως το κάνει ο
γνωστός Σάμιουελ Χάντιγκτον, αλλά με δεδομένο τον πόλεμο στη Γιουγκοσλαβία –
που οδήγησε σε σύγκρουση Κροάτες και Σλοβένους Καθολικούς, Σέρβους Ορθόδοξους
και Μουσουλμάνους της Βοσνίας – θα μπορούσαμε να επανεξετάσουμε τον πόλεμο ΗΠΑ
– Ιράκ από μιαν άλλη οπτική γωνία.

Στον γιουγκοσλαβικό πόλεμο η ιδεολογία έπαιξε μηδαμινό ρόλο, ενώ η θρησκεία
καθοριστικό – έμμεσα βέβαια, κάτω από έναν πολιτικο-πολιτιστικό μανδύα. Γι’
αυτό και οι πάτρωνες της αλλαγής των συνόρων (Αμερικανοί, Γερμανοί, Γάλλοι)
απέκρυψαν επιμελώς το γεγονός ότι η ισλαμική μειονότητα της επαρχίας της
Βοσνίας (τέως τιτοϊκής «Δημοκρατίας») ήθελε να γίνει ισλαμικό κράτος,
καταπατώντας, όπως το είχε κάνει επί αιώνες άλλωστε, τους Καθολικούς Κροάτες
(στο Μόσταρ και αλλού), αλλά κυρίως τους Ορθόδοξους Σέρβους που αποτελούσαν
πλειοψηφία μαζί με τους Κροάτες.

Η ισλαμική όμως επίθεση αυτοκτονίας της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 στη Νέα Υόρκη
άλλαξε τα δεδομένα. Ο προηγούμενος διπολισμός, δηλαδή ΗΠΑ και Δυτική Ευρώπη
(μαζί με τους Μουσουλμάνους) εναντίον Ρωσίας και κομμουνιστικών κρατών,
μετετράπη σε ΗΠΑ (αλλά, παρά τα φαινόμενα, μαζί με την Ευρώπη και τη Ρωσία)
εναντίον Ισλαμισμού, μόνης δύναμης που αμφισβητεί ριζοσπαστικά την αμερικανική
παγκοσμιοποίηση.

Η θρησκεία, λοιπόν, χαράζει πλέον καθαρά τα πλαίσια μέσα στα οποία κινούνται
οι πρωταγωνιστές. Ο Μουσουλμανισμός (Σουνίτες και Σιίτες, κυρίως) είναι η
βασική ιδεολογία που καλύπτει τους αραβικούς – και όχι μόνον – εθνικισμούς.
Ήταν και είναι το κύριο επιθετικό όπλο του Ισλάμ.

Και οι ΗΠΑ;

Πρώτα πρώτα, θα έπρεπε να αναρωτηθούμε ποια είναι η θρησκεία στην οποία
ορκίζονται οι Αμερικανοί και η οποία τους καθορίζει πνευματικά (αλλά και
ιδεολογικά). Στην πραγματικότητα δεν έχει όνομα, αλλά μόνο επιμέρους «τμήματα»
(Επισκοπική, Βαπτιστική κ.ά.) και προέρχεται από το τέλος του χριστιανικού
κύκλου. Μετά την Ορθοδοξία, τον Καθολικισμό και τον Προτεσταντισμό –
Αγγλικανισμό, η τέταρτη εκδοχή θρησκείας, ο αμερικανικός Προτεσταντισμός,
είναι τελείως αποχριστιανοποιημένη. Το ιερό βιβλίο των ΗΠΑ είναι η Παλαιά
Διαθήκη και όχι η Καινή. Η Αμερική, εκτός από την ορθόδοξη και την καθολική
κοινότητα, δεν είναι χριστιανική, αλλά «θεϊστική» και πιστεύει αποκλειστικά
στην Παλαιά Διαθήκη. (Ούτε έχει, βέβαια, σχέση με τον Ιουδαϊσμό, ο οποίος
αποτελεί μια τελείως άλλη θρησκεία, με τη Μισνάχ και την Τορά). Κλείνει έτσι,
λοιπόν, έναν κύκλο που άρχισε με την Παλαιά Διαθήκη για να καταλήξει πάλι σε
αυτήν. Ουσιαστικά, πρόκειται για μια νέα θρησκεία. Ας σημειωθεί ότι και η
Αποκάλυψη του Ιωάννη («πέμπτο Ευαγγέλιο»), η οποία δεν αναφέρεται σχεδόν ποτέ
από τους Χριστιανούς, αποτελεί και αυτή – μαζί με την Παλαιά Διαθήκη – το
ουσιαστικό θρησκευτικό «πιστεύω» της Αμερικής. Το ότι η χώρα αυτή κατέχει και
τα μέσα να πραγματοποιήσει τις προφητείες τής Αποκάλυψης δεν είναι, φυσικά,
τυχαίο.

Πριν από μερικές δεκαετίες, ο Αντρέ Μαλρώ είχε πει ότι ο 21ος αιώνας ή θα
υπάρξει θρησκευτικός ή δεν θα υπάρξει καθόλου. Το μέλλον παραμένει, βέβαια,
άγνωστο. Αλλά με τη σημερινή νέα παγκόσμια κατάσταση, ο θρησκευτικός –
πολιτικός χαρακτήρας του πολέμου ΗΠΑ – Ιράκ (Βίβλος = δημοκρατία, Κοράνι =
δικτατορία) – μαζί με τις χρόνιες κρίσεις στη Μέση Ανατολή, από την Τουρκία
στο Σουδάν και από τον Λίβανο στο Πακιστάν – σκιαγραφούν δυσοίωνα σενάρια για
την ειρήνη.

Ο Δημήτρης Τ. Άναλις είναι ποιητής, σύμβουλος Διεθνών Σχέσεων σε θέματα
γεωστρατηγικής και μέλος του Συμβουλίου Επιτήρησης της Ομάδας Δικαιωμάτων των
Μειονοτήτων (Παρίσι)