Φόβοι για ντε φάκτο ανάληψη εξουσίας από τον στρατό

Έπειτα από τη δολοφονία του πρωθυπουργού Ζόραν Τζίντζιτς, οι κερματισμένες
δημοκρατικές δυνάμεις της Σερβίας καλούνται να αντιμετωπίσουν την απώλεια
ενός, πιθανώς, αναντικατάστατου μεταρρυθμιστή αποσοβώντας παράλληλα το χάος
που καλύπτει συχνά παρόμοια κενά εξουσίας. Στο βάθος, ωστόσο, διαγράφεται
δυσοίωνα μία πιθανότητα που οι διεθνείς και οι Γιουγκοσλάβοι αξιωματούχοι δεν
αντιμετωπίζουν επαρκώς – μία ντε φάκτο ανάληψη της εξουσίας από τον στρατό.

Ο Γιουγκοσλαβικός Εθνικός Στρατός, ή JNA, δεν είναι μόνο ο ισχυρότερος θεσμός
στη χώρα. Είναι και ο θεσμός που πέτυχε λιγότερο να μεταρρυθμίσει ο Τζίντζιτς.
Είναι διαβόητος για τις στενές του σχέσεις και την υποστήριξή του προς τον
πρώην πρόεδρο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς.

Αρκετοί παράγοντες μπορεί να οδηγήσουν τον JNA να αποφασίσει πως έχει συμφέρον
να διοργανώσει ένα πραξικόπημα ή, πιο πιθανό, μία ντε φάκτο ανάληψη της
εξουσίας δι’ αντιπροσώπου.

Κατ’ αρχάς, οι στρατιωτικοί ηγέτες καταλαβαίνουν πως η πλήρης συνεργασία με το
δικαστήριο για τα εγκλήματα πολέμου παραμένει προϋπόθεση για την απελπιστικά
αναγκαία δυτική βοήθεια. Αυτό σημαίνει να στείλουν τους συναδέλφους τους, ή
και τους εαυτούς τους, στη φυλακή. Το δικαστήριο έχει κατηγορήσει τον JNA ότι
παρέχει καταφύγιο σε αρκετούς καταζητούμενους Σέρβους αξιωματούχους.

Κατά δεύτερον, ο JNA έχει δει τα προνόμια και τον προϋπολογισμό του να
συρρικνώνονται, καθώς η χώρα την οποία δημιουργήθηκε να υπερασπιστεί, η
Γιουγκοσλαβία, έχει εκλείψει. Το εμπόριο όπλων, ναρκωτικών και λευκής σαρκός,
και τα συνδικάτα του εγκλήματος που τον στηρίζουν, έχουν συμβάλει στην
αναχαίτιση της οικονομικής ύφεσης. Η μεταρρύθμιση απειλεί αυτό το παράνομο
δίκτυο.

Τρίτον, υπάρχει ακόμη ισχυρή λαϊκή υποστήριξη για μια μεγαλύτερη Σερβία, η
οποία τροφοδοτείται από την οικονομική δυσπραγία που συνοδεύει τις σκληρές
μεταρρυθμίσεις. Παρά τις προειδοποιήσεις πολλών στην περιοχή, η Δύση ουδέποτε
αποτίμησε ορθά τη συνεχιζόμενη δημοτικότητα των αυτοκρατορικών σχεδίων του
Μιλόσεβιτς.

Ο Max Primovac είναι πρόεδρος του Κέντρου για την Αστική Κοινωνία στη
Νοτιοανατολική Ευρώπη και διευθύνων σύμβουλος του περιφερειακού γραφείου του
Ινστιτούτου Παγκόσμιων Υποθέσεων στο Ζάγκρεμπ