«Μικροσκοπική» επανάσταση

Η νανοτεχνολογία είναι εδώ και σκοπεύει να προκαλέσει τη νέα επανάσταση στη
ζωή μας. Όμως οι περιβαλλοντολόγοι καραδοκούν. Και σύντομα αναμένεται να
αφήσουν τα «χωράφια» με τα γενετικά τροποποιημένα προϊόντα και να βάλουν στο
στόχαστρό τους την καινούργια αυτή επιστήμη.

Η τεχνολογία είναι ήδη σε θέση να παρουσιάζει μικρά θαύματα, όπως μικροτσίπ τα οποία μπορούν να μεταφερθούν από… μυρμήγκια

Η νανοτεχνολογία, όπως προκύπτει και από το όνομά της, είναι μια πρόσφατη τάση
της επιστημονικής έρευνας να παράγει διάφορα προϊόντα σε απίστευτα μικρό
μέγεθος, τα οποία μελλοντικά μπορεί να φανούν χρήσιμα σε κάθε στιγμή της
καθημερινής μας ζωής. Μπορούμε να φανταστούμε κάποιες συσκευές σε μέγεθος
μορίου να κυκλοφορούν πάνω-κάτω στις αρτηρίες μας ψάχνοντας για κακοήθεις
όγκους ή κάποιο δισκάκι σε μέγεθος γραμματοσήμου που θα μπορεί να τροφοδοτεί
το κινητό μας τηλέφωνο με τόση μνήμη όση και ένας μεγάλος ηλεκτρονικός
υπολογιστής.

Οι δαπάνες. Σύμφωνα με την αγγλική εφημερίδα «Observer», οι δυνατότητες
της νανοτεχνολογίας έχουν ενθουσιάσει τις αρμόδιες αρχές σε Αμερική και
Ευρώπη. Δεν είναι τυχαίο ότι την περασμένη χρονιά η κυβέρνηση των ΗΠΑ
χρηματοδότησε διάφορες έρευνες πάνω στη νανοτεχνολογία με το ποσό των 700
εκατομμυρίων δολαρίων, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση σκοπεύει από την πλευρά της να
δαπανήσει περισσότερο από 1 δισ. ευρώ πολύ σύντομα για τον ίδιο λόγο.

Ρεκόρ Γκίνες. Μοιάζει με… έντομο, όμως ονομάζεται Ρικόρντο και είναι το μικρότερο ρομπότ στον κόσμο

Όσο και αν οι άμεσες εφαρμογές της νέας αυτής επιστήμης φαντάζουν αρκετά
μακρινές, δεν λείπουν κάποιες περιπτώσεις όπου ακόμη και σήμερα διατίθενται
στα καταστήματα προϊόντα που έγιναν με τη βοήθεια της νανοτεχνολογίας. Τα
αντηλιακά είναι ένα τέτοιο παράδειγμα. Ορισμένες βιομηχανίες καλλυντικών
χρησιμοποιούν μόρια οξειδίου του μετάλλου, που το καθένα από αυτά έχει
προσαρμοστεί σε μέγεθος δισεκατομμυριοστού του μέτρου, με σκοπό να
κατασκευάσουν μια νέα γενιά ουσιών που μπλοκάρουν την υπεριώδη ακτινοβολία του
ήλιου. Το μέχρι στιγμής αποτέλεσμα δεν συνιστάται να χρησιμοποιηθεί σε λευκό
δέρμα. Η εταιρεία L’Oreal, σύμφωνα με την εφημερίδα, θεωρείται μία από τις
μεγαλύτερες στον κόσμο που χρησιμοποιούν τη νανοτεχνολογία για την παρασκευή
νέων προϊόντων.

Ο σκεπτικισμός στο στρατόπεδο των περιβαλλοντολόγων είναι έντονος και ο Πατ
Μόουνεϊ από την οργάνωση ETC λέει στον «Observer» ότι η νέα αυτή επιστήμη
συνιστά μια πολύ ισχυρή τεχνολογία με άγνωστες μέχρι στιγμής συνέπειες.
Υποστηρίζει μάλιστα ότι η έρευνα που έχει γίνει έως τώρα στον τομέα αυτό δεν
είναι επαρκής και δεν υπάρχει ξεκάθαρη εικόνα για τις επιπτώσεις που μπορεί να
έχει στην ανθρωπότητα, και κυρίως στους πληθυσμούς των αναπτυσσόμενων χωρών. Ο
Πατ Μόουνεϊ μαζί με άλλες οργανώσεις προτείνουν μάλιστα τη σύσταση από πλευράς
ΟΗΕ μιας επιτροπής ειδικών που θα παρακολουθεί στενά την εξέλιξη της
νανοτεχνολογίας και η οποία, κατά τη γνώμη τους, θα πρέπει να θέσει όσο πιο
γρήγορα γίνεται ένα μορατόριουμ στη χρήση των προϊόντων της. Οι επιστήμονες
όμως που είναι υπέρμαχοι της νέας τάσης, όπως ο καθηγητής Νανοτεχνολογίας στο
Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ Μαρκ Βέλαντ, δεν συμμερίζονται τέτοιες ανησυχίες.

Μίνι ταυτότητα σε μέγεθος κόκκου ρυζιού

Ο ίδιος λέει ότι η ανθρωπότητα έχει ουσιαστικά πατήσει στο κατώφλι της
κατασκευής υλικών με τη χρήση μικροσκοπικών συστατικών. Κάποτε, προσθέτει,
φτιάχναμε εντυπωσιακά μνημεία τοποθετώντας τον ένα ογκόλιθο πάνω στον άλλο.
Σήμερα, μπορούμε να κάνουμε εξίσου εντυπωσιακά πράγματα μετακινώντας άτομα.
Όπως συμβαίνει δηλαδή στα εργαστήρια της εταιρείας ΙΒΜ, στη Ζυρίχη, όπου οι
επιστήμονες εκεί έχουν φτιάξει ένα ατομικό μικροσκόπιο που τους δίνει την
ευχέρεια να μετακινούν σε ένα τεχνητό περιβάλλον διάφορα άτομα σε θέσεις που
οι ίδιοι θέλουν.

Σύντομα κοντά σας. Με τη βοήθεια τώρα αυτού του μηχανήματος, οι
ερευνητές της ΙΒΜ έφτιαξαν στη συνέχεια ένα σύστημα από πολυμερικό υλικό, το
οποίο αποτελείται από πολύ μικρές εγκοπές, που με τη σειρά τους χρησιμεύουν
για να αποθηκεύουν δεδομένα. Το σύστημα αυτό είναι η βάση για το δισκάκι που
λέγαμε παραπάνω και χωράει δεδομένα όσο 15 δίσκοι DVD και εκτός από τεράστια
μνήμη θα κάνει το κινητό τηλέφωνο να αναπαράγει και αρχεία mp3. Οι πληροφορίες
λένε πως σύντομα θα το δούμε στις βιτρίνες των καταστημάτων.

Μικρορομπότ θα σκοτώνουν τον καρκίνο

Μικροσκοπικό ρομπότ αγκιστρώνεται σε ερυθρά αιμοσφαίρια μέσα στο αίμα. Μπορεί σε λίγο καιρό να είναι πραγματικότητα

Το μεγαλύτερο βάρος της έρευνας στη νανοτεχνολογία έχει δοθεί στην
κατασκευή των μικροτσίπ. Το βασικό υλικό κατασκευής των μικροτσίπ είναι οι
ημιαγωγοί. Πολλές μεγάλες εταιρείες, προκειμένου να φτιάξουν νέας γενιάς
ημιαγωγούς, χρησιμοποιούν «νανοαγωγούς», που είναι πολύ μικρά κυλινδρικά μόρια
από άνθρακα. Σε ένα πρόσφατο συνέδριο που διοργάνωσε η Αμερικανική Χημική
Εταιρεία, κάποιοι επιστήμονες υποστήριξαν ότι πειραματόζωα που εισέπνευσαν
«νανοαγωγούς» παρουσίασαν πνευμονικές παθήσεις και πως οι άνθρωποι που
εργάζονται σε τέτοια προγράμματα θα πρέπει να παίρνουν μεγάλες προφυλάξεις.

«Νανοαγωγοί». Όσο όμως και αν η επικινδυνότητα αυτή ενδεχομένως να
αφορά μόνο τους ερευνητές που ασχολούνται με την κατασκευή «νανοαγωγών», οι
περιβαλλοντολόγο, ι όπως ο Ντουγκ Παρ από την Γκρίνπις, θεωρούν ότι αντίστοιχα
υλικά σχεδιάζεται να χρησιμοποιηθούν για ιατρικούς σκοπούς όπως, για
παράδειγμα, να μεταφέρουν φάρμακα στο σώμα μας για να εξουδετερώνουν κακοήθεις
όγκους. Πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί με αυτά, γιατί οι τοξικολογικές
τους επιπτώσεις δεν έχουν ακόμη διαφανεί, προσθέτει ο Παρ.

Μονόπλευρες επιθέσεις

Το να επιτίθεται κανείς μονόπλευρα στη νανοτεχνολογία είναι σαν να
ακυρώνει όλα τα πλεονεκτήματα που έχει η συγκεκριμένη επιστήμη, λέει η Οτίλια
Σαξλ από το Βρετανικό Ινστιτούτο Νανοτεχνολογίας. Η ίδια προσθέτει ότι εκείνοι
που κατηγορούν τη νανοτεχνολογία ίσως ξεχνούν πως τα αποτελέσματα κάθε
επιστήμης μπορούν να χρησιμοποιηθούν είτε για καλούς είτε για κακούς σκοπούς.
Ένα κοφτερό μαχαίρι στην κουζίνα μπορείς να το χρησιμοποιήσεις για να κόψεις
μια μπριζόλα ή για να καρφώσεις κάποιον. Δεν μπορείς επομένως να θεσμοθετήσεις
νόμους που να καταργούν την ύπαρξη μαχαιριών στο σπίτι μας μόνο και μόνο
επειδή κάποιος μπορεί να κάνει κακή χρήση.

Επιμέλεια: Εύη Ελευθεριάδου – Στέφανος Κρίκκης