Η ενότητα της Ευρώπης δοκιμάζεται και στην οικονομία

Η επόμενη ημέρα του πολέμου επιφυλάσσει πολλή δουλειά και πολλά προβλήματα
στην ομάδα των «15» της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και αυτό, γιατί στο μέτωπο της
οικονομίας θα δοκιμασθεί η ενότητα και η αποφασιστικότητά τους, που κλονίσθηκε
σοβαρά μετά τη στάση τους στην κρίση του Ιράκ.

Όπως στον πόλεμο, έτσι και στην οικονομία, οι Ευρωπαίοι εταίροι – και κυρίως
οι «12» της ευρωζώνης – δεν έχουν πάντα κοινή γραμμή. Παρά το γεγονός ότι
μοιράζονται ένα κοινό νόμισμα και κοινούς στόχους, διαφωνούν συχνά, τον
τελευταίο καιρό, ως προς τα μέσα με τα οποία θα πετύχουν τους στόχους τους
αυτούς.

Αυτή η έλλειψη κοινής στάσης θεωρείται, μάλιστα, από πολλούς ως μια βασική
αιτία για την καθυστέρηση της οικονομικής ανάπτυξης της Ευρώπης σε σύγκριση με
τις ΗΠΑ. Όπως λένε, το μοντέλο σύμφωνα με το οποίο οι μέσοι ρυθμοί ανάπτυξης,
τα τελευταία χρόνια, σε ΗΠΑ, Ε.Ε. και Ιαπωνία είναι 3%, 2% και 1%, αντίστοιχα,
θα διατηρηθεί και στο μέλλον, παρά το γεγονός ότι τα θεμελιώδη οικονομικά
δεδομένα της Ευρώπης θα δικαιολογούσαν να περάσει αυτή στην πρώτη θέση.

Η ελληνική προεδρία δίνει προτεραιότητα στο θέμα της ενότητας, σε ό,τι αφορά
την οικονομική πολιτική. Ο υπουργός Οικονομίας και προεδρεύων του Συμβουλίου
Υπουργών, Νίκος Χριστοδουλάκης, δεν χάνει ευκαιρία να μιλήσει για τη
«συντονισμένη» ευρωπαϊκή απάντηση στην κρίση της οικονομίας, όποια κι αν είναι
αυτή. Σε ανάλογη γραμμή κινείται και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία θέλει να
επιβεβαιωθούν στην πράξη οι δηλώσεις πίστης στο Σύμφωνο Σταθερότητας και,
βεβαίως, θέλει να δει τα κράτη-μέλη να εφαρμόζουν τις συστάσεις που τους
γίνονται από τα ευρωπαϊκά όργανα.

Με πολιτική προέκταση

Τα πράγματα, όμως, στην πράξη δεν είναι τόσο απλά. Το Σύμφωνο Σταθερότητας,
παρά την απόφαση του Συμβουλίου Υπουργών της 21ης Μαρτίου ότι διατηρεί την
ισχύ του, συνεχίζει να αμφισβητείται. Τώρα, μάλιστα, που ο πόλεμος επιδρά
αρνητικά στον ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας, δίνονται νέες λαβές για
αμφισβήτηση. Οι επικριτικές φωνές έχουν, ασφαλώς, και μια πολιτική προέκταση,
αν κρίνει κανείς από το γεγονός ότι διατυπώνονται σε μεγάλο βαθμό μέσω των
αγγλοσαξονικών μέσων ενημέρωσης.

«Όταν οι κυβερνήσεις προσπαθούν να μειώσουν τα ελλείμματά τους, την ίδια ώρα
που προσπαθεί να κάνει το ίδιο και ο ιδιωτικός τομέας, το μόνο αποτέλεσμα που
μπορεί να υπάρξει είναι η ύφεση, αν όχι το κραχ. Θα ήταν τρελό να το
επιχειρήσει κανείς κι αυτό δεν το αντιλαμβάνονται πολλοί κεντρικοί
τραπεζίτες», έγραφε την περασμένη εβδομάδα γνωστός σχολιαστής στη βρετανική
εφημερίδα «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», σε μια χαρακτηριστική συνέχεια του γνωστού
σίριαλ.

Αποτελεσματικότητα

Από την άλλη πλευρά, το ζητούμενο δεν είναι, βεβαίως, απλώς η ενότητα, αλλά
και η αποτελεσματικότητα. Δεν αρκεί να εμφανισθεί η Ευρώπη με μια φωνή στο
θέμα της οικονομίας, αλλά και με δυναμισμό για να γιατρέψει τις πληγές που
υπήρχαν, πριν ακόμη από τον πόλεμο.

Αυτό δεν θα είναι εύκολο. Την περίοδο αυτή, πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις
δοκιμάζονται, καθώς επιχειρούν συνταγές εξόδου από την κρίση. Στη Γαλλία, που
αντιμετωπίζει την προοπτική συστάσεων από την Ευρωπαϊκή Ένωση, λόγω υψηλού
ελλείμματος, η κυβέρνηση φιλοδοξεί να περάσει μια σημαντική τροποποίηση του
συνταξιοδοτικού συστήματος, αλλά οι συνδικαλιστικές αντιδράσεις είναι έντονες.
Στη Γερμανία, η κυβέρνηση Σρέντερ έχει επίσης δυσκολίες στη λήψη μέτρων που
περιορίζουν κεκτημένα ετών, όπως το ύψος των επιδομάτων ανεργίας.

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα διαρθρωτικά αυτά μέτρα είναι η μόνη
συνταγή για να βγει από το τέλμα της η Ευρώπη και να διεκδικήσει την πρώτη
θέση στην παγκόσμια οικονομία.

Επιστροφή στα ελλείμματα

Σύμφωνα με άλλες απόψεις, η λύση είναι η επιστροφή στα ελλείμματα, τουλάχιστον
προσωρινά, ώστε να δώσει το ίδιο το κράτος ρευστότητα στην οικονομία, είτε
μέσω της μείωσης των φόρων είτε μέσω της αύξησης των επενδύσεων. Περιέργως,
στην άποψη αυτή συμπαρατάσσονται η «δεξιά» πολιτική που καταλήγει σε
φοροαπαλλαγές των πλουσίων και η «αριστερή» που θέλει παροχές στο κοινωνικό
σύνολο. Όλα εις βάρος του προϋπολογισμού.

Μια άλλη άποψη, που προωθεί η ελληνική προεδρία, μεταθέτει το βάρος στον
κοινοτικό προϋπολογισμό, καθώς βλέπει τη δυναμική της ανάπτυξης να στηρίζεται
σε διευρωπαϊκού χαρακτήρα έργα, όπως τα δίκτυα ενέργειας, τηλεπικοινωνιών κ.ά.

Δύσκολος, επομένως, προβλέπεται ο δρόμος που θα κληθούν να ακολουθήσουν οι
Ευρωπαίοι την επόμενη ημέρα του πολέμου. Η κοινή γραμμή αποδεικνύεται
επισφαλής ακόμη και στον τομέα της οικονομίας, παρά τον συνεκτικό ιστό του
κοινού νομίσματος.