Άνευ σημασίας

Είναι ίσως νόμος της φύσης, η δίκη πάντως θα κέρδιζε αν τον απέφευγε. Έπειτα
από μια μεστή και έντονη ημέρα, ήρθε μία ημέρα που ούτε οι υποθέσεις ούτε η
αλήθεια φωτίστηκαν από την ακροαματική διαδικασία. Το αντίθετο. Χαρακτηρισμοί,
αντιφάσεις, εκτιμήσεις χωρίς αξία, πολιτικές κρίσεις χωρίς βάθος, μάλλον
συσκότισαν τα πράγματα και τα νοήματα. Σταχυολογώ, με την ελπίδα να μην
επαναληφθεί τέτοιο κύμα λόγων χωρίς φόρτιση.

Το αν η 17Ν είναι «δολοφονική» ή επαναστατική οργάνωση δεν αποτελεί ούτε θέμα
προς μαρτυρίαν ούτε έχει την παραμικρή επιρροή στη δίκη. Το ίδιο και η
ανακάλυψη ψυχικών κινήτρων, όπως ο «κομπλεξισμός», για τα τρομοκρατικά
χτυπήματα. Ενώ προχθές η μνήμη συγκεκριμένου θύματος τιμήθηκε μέσα από την
ανάδειξη της πορείας του και τον παραλογισμό της δολοφονίας του, χθες κάποιοι
μάρτυρες παρασύρθηκαν σε κορόνες και ύβρεις χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο.

Η «αναγνώριση» ενός προσώπου μέσω της υπόδειξης ενός άλλου («σηκώθηκε ο
διπλανός σας για να με παγιδεύσει») θέτει τεράστια προβλήματα αξιοπιστίας του
μάρτυρα. Είναι κρίμα που συμβαίνει σε σχέση με ένα πρόσωπο που και αυτό κάθε
άλλο παρά πειστικά υπερασπίζεται την αθωότητά του.

Ο συγκεκριμένος κατηγορούμενος πρώτα ομολόγησε τη συμμετοχή στην οργάνωση και
στη συγκεκριμένη ενέργεια, ύστερα αναίρεσε τον «επιχειρησιακό» ρόλο που του
ανέθετε το κατηγορητήριο και, από χθες, αποκρούει μετά βδελυγμίας ακόμα και το
πνεύμα και τις «πρακτικές» τής οργάνωσης. Με μόνο όπλο την άρνηση, και μάλιστα
αναδρομική, το δικαστήριο δυσκολεύεται να τον παρακολουθήσει. Όσο κι αν τον
βοηθά η αδεξιότητα ορισμένων κατηγόρων του.

Η κρίση, από τα ίδια τα θύματα, περί παντελούς αποχής της δημόσιας δράσης τους
από κάθε τι που θα μπορούσε να ενοχλεί την οργάνωση φέρνει σε αμηχανία αλλά
και αποπροσανατολίζει – γιατί κίνητρα βέβαια υπήρχαν για τις εγκληματικές
ενέργειες, όσο κι αν το δικαστήριο έχει κρίνει ότι δεν αρκούν για τον
χαρακτηρισμό τους ως πολιτικών.

Τα διαπραχθέντα εγκλήματα είναι αξιοκατάκριτα, παράλογα και βαθιά α-πολιτικά
γιατί υπάκουαν σε μια λογική απόδοσης δικαιοσύνης μέσω της βίας και όχι γιατί,
πιθανώς, ορισμένοι στόχοι ήταν εντελώς άσχετοι με την πολιτική πραγματικότητα
– ιδίως όταν ο κοινωνικός τους ρόλος υπήρξε τόσο πολυσχιδής. Η ανάδειξη της
πραγματικής φύσης της τρομοκρατίας δεν υπηρετείται, πιστεύω, από το να
χωριστούν (και μάλιστα με δική τους δήλωση) τα θύματα σε «ορθούς» και
«εσφαλμένους» στόχους, αλλά από το να πεισθούν οι δικαστές και η κοινή γνώμη
ότι το ορθό και το λάθος σε μια δημοκρατία δεν μπορεί ποτέ να το καθορίζουν τα
όπλα.

Η πιρουέτα, τέλος, ενός εκ των κατηγορουμένων πως «ενώ κρίθηκε ότι τα
εγκλήματα δεν είναι πολιτικά, εν τούτοις υποβάλλονται ερωτήσεις για πολιτικά
ζητήματα», επιδέχεται σχεδόν μονολεκτική απάντηση: άλλο πολιτικό ζήτημα – κάθε
τι που σχετίζεται με τη συγκεκριμένη δίκη -, άλλο πολιτικό έγκλημα – νομική
έννοια με περιεχόμενο βαθύτερο από τα μόνα κίνητρά της. Σε μία ημέρα που η
διαδικασία έμοιαζε με διάλογο κωφών, ακόμα και τα αυτονόητα έχασαν – ας
ελπίσουμε μόνο προς στιγμήν – το νόημά τους.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.