ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Όχι μόνο παράνομος

Ο πόλεμος που μαίνεται, με τρομακτικές ήδη συνέπειες, στο Ιράκ δεν είναι
μόνον, όπως κάθε πόλεμος, ανήθικος. Ο συγκεκριμένος δεν ήταν, επιπλέον, και
μόνον αδικαιολόγητος, αφού ξέσπασε ακριβώς τη στιγμή που οι σκοποί που
υποτίθεται ότι επεδίωκε είχαν αρχίσει να υλοποιούνται με ειρηνικά μέσα και
πιέσεις. Κινδυνεύει να μη μείνει καν στην Ιστορία ως κυρίως παράνομος για τον
τρόπο πυροδότησής του, αφού ξεκίνησε χωρίς σαφή εντολή του μόνου αρμόδιου
υπερεθνικού οργάνου, του ΟΗΕ, και με δηλωμένη έλλειψη νομιμοποίησης εκ μέρους
της διεθνούς κοινότητας. Τολμώ μάλιστα να προδικάσω ότι η καταστρεπτικότερη
συνέπειά του θα είναι άλλη και από τη συντελούμενη μπροστά στα μάτια μας
ανθρωπιστική, οικολογική και πιθανότατα και μακρο-οικονομική τραγωδία. Ο
πόλεμος αυτός, μονομερής αλλά και ιδεοληπτικός, με τον φανατισμό του να
προσπαθεί μάταια να καλυφθεί πίσω από τον μανδύα της υπηρέτησης του «καλού»,
απειλεί, κάθε μέρα που περνά, να διχάσει τον κόσμο, και ειδικότερα τον
λεγόμενο Δυτικό, με τρόπο ίσως και ανεπανόρθωτο.

Όποια υπόθεση και να προτιμήσουμε για την αυριανή ημέρα, δύο λέξεις είναι
μόνιμες επωδοί κάθε εξέλιξης: διάσπαση και σχίσμα. Είτε η Αμερική «μαζευτεί»
μετά τη βαριά σε θυσίες επικράτησή της και κάνει ανοίγματα προς το μέρος
εκείνο της διεθνούς κοινότητας που δεν της συμπαραστάθηκε στην άδικη
σταυροφορία της (σενάριο, που με βάση τις μέχρι στιγμής αντιδράσεις της,
φαίνεται ελάχιστα πιθανό), είτε θεωρήσει ότι η υπερδύναμή της τονώθηκε και
νομιμοποιήθηκε ακόμα περισσότερο μετά την έστω επώδυνη επίτευξη του
στρατιωτικού στόχου της, το βέβαιο είναι ότι οι ΗΠΑ θα έχουν ψυχικά αλλά και
πολιτικά αποκοπεί από ένα μεγάλο κομμάτι των έως χθες συμμάχων τους. Δίπλα στο
σχίσμα Ανατολής-Δύσης, που ένας πόλεμος με τα χαρακτηριστικά του σημερινού δεν
μπορεί παρά να βαθύνει, θα δημιουργηθεί εκ των πραγμάτων, ιδίως όταν
«ηρεμήσουν τα πνεύματα», ένα σχίσμα Δύσης-Δύσης, με την Αμερική και την Αγγλία
στον ρόλο των δυνατών και δικαιωμένων και με τη Γαλλία και τη Γερμανία
απρόθυμες και ανίσχυρες να επωμισθούν τον ρόλο των εκφραστών μιας εναλλακτικής
Δυτικής (και, για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους, καπιταλιστικής) τάξης
πραγμάτων. Οι ΗΠΑ έχουν, εξάλλου, αποδείξει ότι διαθέτουν περισσότερους
τρόπους για να υποτάξουν και να ταπεινώσουν τους «συμμάχους» τους, παρά για να
τους ακούσουν και να αποδεχθούν τη διαφορετικότητά τους.

Ούτε όμως ο ΟΗΕ ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορούν να βγουν, όχι μόνο αλώβητοι,
ούτε καν σώοι, από τη δοκιμασία που τους επιβλήθηκε αλλά και δεν είχαν τη
δύναμη να αποτρέψουν: ο πρώτος, παρακάμφθηκε τότε που είχε σημασία,
προορίζεται και για διακοσμητικό ρόλο στην «ανασυγκρότηση» του κατεστραμμένου
Ιράκ, άρα θα βρεθεί σε θέση σαφώς κατώτερη από αυτή που είχε κερδίσει την
τελευταία δεκαετία. Η δε Ευρώπη, όποια και αν είναι η έκβαση της μοιραίας
ανακατανομής δυνάμεων που θα προακλέσει η τόσο εξόφθαλμη διαφοροποίηση των
Βρετανών, θα έχει δει θεσμούς της να αποδυναμώνονται, την επέκτασή της να
αποτελεί πραγματικά Δαμόκλειο Σπάθη και τον γεωπολιτικό της ρόλο να πέφτει
θύμα τής τόσο χρήσιμης, σε άλλα επίπεδα, πολυφωνίας της. Κι όλα αυτά, μέσα σε
ένα παγκόσμιο κλίμα δυσφορίας, πλήρους ανασφάλειας και καλπάζοντος και
καταστρεπτικού μανιχαϊσμού: γιατί φυσικά η Αμερική δεν είναι μόνον οι άφρονες
κυβερνήτες της. Ειλικρινά σήμερα καμιά συλλογική ελπίδα δεν φαίνεται να
προβάλει – ούτε καν η ιστορική γνώση ότι η αρχή του τέλους όλων των
αυτοκρατοριών ήταν η αλόγιστη επίδειξη της δύναμής τους.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.