Στο βασίλειο των κιστικόλα

Θα μπορούσε να είναι μια σχολική έκθεση που την είχα γράψει κατά τη
διάρκεια των διακοπών μου. Αντί να είμαι ξαπλωμένος σε κάποια ιταλική παραλία
για να πάρω μπρούντζινο χρώμα, ή να περιπλανώμαι στις ταβέρνες τις Γαλλίας,
διάλεξα να περιπλανηθώ σε μια εντελώς άγνωστη χώρα, για να συναντήσω τα…
μυστηριώδη κιστικόλα.

Το κάθε είδος κιστικόλα παρ’ όλο που, σε γενικές γραμμές, έχει τα ίδια χαρακτηριστικά, έχει διαφορετικό τιτίβισμα και διαφορετικές συνήθειες

Τα κιστικόλα (cisticola) είναι σπάνια μικροσκοπικά πουλιά που μοιάζουν αρκετά
με τα σπουργίτια. Ανακάλυψα το κρυμμένο βασίλειό τους κάπου στη Ζάμπια.
Ξεκινάς από τους Καταρράκτες της Βικτώριας, ανεβαίνεις τον ποταμό Ζαμβέζη,
στρίβεις δεξιά σε κάποιον παραπόταμό του. Ταξιδεύεις μερόνυχτα ατέλειωτα
ακολουθώντας τα μονοπάτια της ζούγκλας, ώσπου φτάνεις σε μια υγρή πεδιάδα.
Εκεί σταματάς και αφουγκράζεσαι.

Τότε ίσως ακούσεις το τιτίβισμα των κιστικόλα των νεφών (cisticola textrix).
Πρόκειται για ένα από τα είδη του μικρού καφετί πτηνού, το οποίο πολύ δύσκολα
μπορείς να ξεχωρίσεις από τα υπόλοιπα είδη κιστικόλα· όλα μοιάζουν υπερβολικά.
Εκτός φυσικά αν έχεις συνταξιδιώτη σου τον Μπομπ, Ή, για να πω ολόκληρο το
όνομά του, τον βαρόνο Ρόμπερτ Στέρνστεντ, θρυλικό παρατηρητή πουλιών στη
Ζάμπια. Γεννήθηκε στη Βρετανία, αλλά διατήρησε τον τίτλο του Σουηδού πατέρα
του.

Δεν είναι λίγοι που θεωρούν τον Μπομπ παράφρονα. Εγώ πάντως είμαι έτοιμος να
βρεθώ αντιμέτωπος και με λιοντάρια μαζί του. Κάτι που, φυσικά, έγινε. Αλλά
αυτό είναι μια άλλη ιστορία. Βρέθηκα πλάι του πάνω σε μια γέφυρα, την ώρα που
ερχόταν κατά πάνω μας ένα τρένο· αυτή ήταν επίσης μια άλλη τρομακτική στιγμή.
Αν βρεθείτε στη Ζάμπια και μιλήσετε με ανθρώπους που ασχολούνται με την άγρια
φύση και την προστασία της, όλο και κάποιος θα διηγηθεί μια περιπέτεια του
Μπομπ.

Βρισκόμουν επιτέλους στην Αφρική για να καλύψω το Παγκόσμιο Κύπελλο του
Κρίκετ. Είχα στον νου μου να περάσω τρεις-τέσσερις ημέρες στην περιοχή τού
Λίβινγκστον, της πόλης με τους καταρράκτες όπου ζει ο Μπομπ, εδώ και 15 χρόνια
που τον γνωρίζω. Όμως εκείνος είχε άλλη ιδέα. Ήρθε να με πάρει από το
αεροδρόμιο με το Λαντ Ρόβερ του. Ήταν φορτωμένο με οκτώ μπιτόνια πετρέλαιο και
τρεις ρεζέρβες. Με τον Μπομπ δεν ταξιδεύεις, κάνεις εξερεύνηση.

Ο βαρόνος Ρόμπερτ Στέρνστεντ, ή αλλιώς Μπομπ, ο θρυλικός παρατηρητής πουλιών στη Ζάμπια.

Όλα έμοιαζαν εύκολα στον χάρτη· όλοι όμως γνωρίζουμε πόσο διαφορετική είναι η
πραγματικότητα. Απαραίτητο «όπλο» η πυξίδα. Εδώ δεν υπάρχουν πινακίδες. Χάνεις
μια στροφή και βρίσκεσαι μίλια απόσταση από τον προορισμό σου. Ο Μπομπ είναι
περισσότερο ορνιθολόγος από απλός παρατηρητής πουλιών. Επισημαίνει καινούργια
είδη και μαγνητοφωνεί ήχους κάθε είδους πετούμενου που ζει στη Ζάμπια. Είναι
έργο ζωής. Μαζί του ο χάρτης είναι άχρηστος, επειδή πάντα ξεφεύγει από τα
γνωστά μονοπάτια.

Ηχογράφηση. Αποκλειστικός στόχος μας ήταν να ηχογραφήσουμε το τραγούδι των
κιστικόλα των νεφών. Κι αν το πετυχαίναμε; Τότε θα είχαμε καταγράψει μια
άγνωστη μέχρι στιγμής αποικία των σπάνιων πτηνών, χαμένη στα βάθη της
ζούγκλας. Και μπορείς να ξεχωρίσεις τα κιστικόλα των νεφών από τα υπόλοιπα
είδη κιστικόλα, μόνο από το τραγούδι τους…

Προχωρούσαμε, σταματούσαμε, κάναμε ησυχία και αφουγκραζόμασταν, κάθε δυο-τρία
μίλια. Ησυχία, τρόπος του λέγειν. Η αφρικανική ζούγκλα ποτέ δεν είναι ήσυχη.
Και ξαφνικά, το ακούσαμε. Ένα μικρό πουλί άρχισε να κάνει κύκλους από πάνω
μας. Το τιτίβισμά του ήταν μαγικό· σαν ένα αρχαίο τραγούδι που ξεπηδά από τα
βάθη της καρδιάς. Ήταν ένα τραγούδι της φύσης, για τον έρωτα και τη ζωή. Και ο
Μπομπ έστρεψε το μικρόφωνο του μαγνητοφώνου του προς το πουλί και μεθούσε από
το τραγούδι του… Έχουν καταμετρηθεί 45 είδη κιστικόλα από τους ορνιθολόγους.
Τα περισσότερα είδη ζουν στην Αφρική, άλλα συγγενικά είδη συναντώνται στην
Ασία, την Αυστραλία, ακόμη και την Ευρώπη. Το κάθε είδος όμως παρόλο που, σε
γενικές γραμμές, έχει τα ίδια χαρακτηριστικά (εκτός από τη μακριά ή την κοντή
ουρά), έχει διαφορετικό τιτίβισμα και διαφορετικές συνήθειες.

© The Times, 2003

LINKS:

* Με τον Μπομπ μπορείτε να επικοινωνήσετε μέσω Ίντερνετ γράφοντάς του στο bob@zamnet.zm, ή στο chris@wildlifeworldwide.com

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΚΩΣΤΑΣ ΜΠΕΤΙΝΑΚΗΣ