Διαστάσεις Μπορούν οι βόμβες να φέρουν τη δημοκρατία;

Είναι 92 ετών. Τις τελευταίες εβδομάδες έχει εισαχθεί στο νοσοκομείο δύο
φορές, τη γρίπη που τον ταλαιπωρεί δεν μπορεί να τη νικήσει. Έχει όμως πλήρη
πνευματική διαύγεια.

«Τελικά δεν κατάλαβα: γιατί κάναμε έναν προληπτικό πόλεμο;» «Μα, για να αποφύγουμε έναν πόλεμο, βέβαια!» (σκίτσο από τη Λιμπερασιόν)

«Η θέση μου είναι σαφής. Αντιτίθεμαι σε αυτόν τον πόλεμο. Αντιτίθεμαι στον
Σαντάμ. Ο πόλεμος θα προκαλέσει τεράστιες καταστροφές, όχι μόνο στο Ιράκ, αλλά
σε όλο τον αραβικό κόσμο. Αυτό είναι κάτι που δεν χρειαζόμαστε. Ταυτόχρονα, το
καθεστώς του Σαντάμ είναι η πεμπτουσία όλων των αρνητικών στοιχείων που
χαρακτηρίζουν την αραβική πολιτική: ένα καθεστώς κατασταλτικό, αυταρχικό και
παρανοϊκό». Ο Ναγκίμπ Μαχφούζ είναι πολύ άρρωστος. Παρά ταύτα, ο μοναδικός
Άραβας που έχει τιμηθεί με το Νόμπελ Λογοτεχνίας έστειλε ένα μήνυμα στην
εφημερίδα του Καΐρου Αλ-Αχράμ με το οποίο εκφράζει τη βαθιά του
ανησυχία για τον επικείμενο πόλεμο. Μια ανησυχία που συμμερίζονται οι
περισσότεροι διανοούμενοι, καλλιτέχνες, πανεπιστημιακοί και φοιτητές, από το
Μαρόκο μέχρι το Κατάρ, που οραματίζονται έναν αραβικό κόσμο λαϊκό και
δημοκρατικό, έναν αραβικό κόσμο που θα σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Ύστερα από μια μάταιη προσπάθεια να τους πείσει ότι ο Σαντάμ είναι επικίνδυνος
επειδή διαθέτει όπλα μαζικής καταστροφής, η Ουάσιγκτον προσπαθεί τώρα να
«πουλήσει» την ιδέα ότι ο πόλεμος θα οδηγήσει σε μια δημοκρατική αναγέννηση
ολόκληρης της Μέσης Ανατολής. «Είναι κάτι που το έχουμε μεγάλη ανάγκη»,
δηλώνει ο Αιγύπτιος σκηνοθέτης Γιουσέφ Σαχίν στην Ελ Παΐς. «Δεν νομίζω
όμως ότι ο πόλεμος είναι το κατάλληλο εργαλείο». Και ο Έντουαρντ Σαΐντ, ένας
από τους 30 Άραβες διανοούμενους που υπέγραψαν ένα κείμενο όπου χαρακτηρίζουν
τον Σαντάμ εφιάλτη για το Ιράκ και τον αραβικό κόσμο, συμπληρώνει: «Διαβάζουμε
ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εκτοξεύουν εναντίον του Ιράκ ως και 500 πυραύλους
την ημέρα. Ποιος Θεός μπορεί να μας πει ότι αυτό θα φέρει δημοκρατία και
ελευθερία όχι μόνο για τον ιρακινό λαό, αλλά για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή;».

Οι Άραβες δημοκράτες έχουν όμως ακόμη ένα πρόβλημα: οι κυβερνήσεις τους δεν
τους αφήνουν να διαδηλώσουν κατά του πολέμου. «Αισθάνομαι εξευτελισμένος και
προσβεβλημένος από το αστυνομικό κράτος σε αυτή τη χώρα», είπε πριν από λίγες
μέρες ο Σαχίν σε συνέντευξη Τύπου. Από το 1981, η κοιλάδα του Νείλου τελεί υπό
καθεστώς έκτακτης ανάγκης. Το καθεστώς του Χόσνι Μουμπάρακ απαγορεύει τις
διαδηλώσεις στον δρόμο και επιτρέπει στην αστυνομία να συλλαμβάνει
οποιονδήποτε χωρίς συγκεκριμένες κατηγορίες. Υπολογίζεται ότι κάπου 30.000
ισλαμιστές σαπίζουν στις φυλακές χωρίς να τους έχει απαγγελθεί κατηγορία.

Ανάμεσα στις λιγοστές εξαιρέσεις που πιστεύουν στις αμερικανικές υποσχέσεις
είναι ο Σααεντίν Ιμπραήμ, καθηγητής στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο του Καΐρου,
που έχει φυλακιστεί επειδή κατήγγειλε τη νοθεία στις εκλογές και τις διώξεις
εναντίον της χριστιανικής μειονότητας. «Είμαι πεισμένος», λέει, «ότι οι ΗΠΑ θα
αποπειραθούν σοβαρά να εγκαθιδρύσουν τη δημοκρατία στη Μέση Ανατολή. Θα το
πετύχουν; Δεν είμαι προφήτης».