«Κανένας δεν με πείθει»

Ο γνωστός Βρετανός ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας παρακολούθησε προσεκτικά την
προχθεσινή ομιλία του Κόλιν Πάουελ για το Ιράκ στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Και
έπειτα ρώτησε τον εαυτό του: με έπεισε; Η απάντηση ήταν: όχι ιδιαίτερα. Ούτε
και το ειρηνευτικό κίνημα, όμως, τον πείθει.

Τίμοθι Γκάρτον Ας. Ο Πάουελ πάντως δεν τον έπεισε

Ο Γκάρτον Ας είχε αντιταχθεί σθεναρά στις σοβιετικές εισβολές στην
Τσεχοσλοβακία και στο Αφγανιστάν, καθώς και στις αμερικανικές επεμβάσεις στη
Νικαράγουα και στο Ελ Σαλβαδόρ. Είχε υποστηρίξει εξίσου σθεναρά τις
στρατιωτικές επεμβάσεις στη Βοσνία και το Κόσοβο, καθώς και τον πόλεμο
εναντίον της Αλ Κάιντα στο Αφγανιστάν. Όπως γράφει όμως στην «Guardian», «η
περίπτωση του Ιράκ είναι διαφορετική, πιο δύσκολη». Για αυτό και προτιμά ακόμη
μια θέση «βασανισμένης φιλελεύθερης αμφιθυμίας». Με τέσσερα ισχυρά
επιχειρήματα υπέρ του πολέμου στο Ιράκ και άλλα τόσα εναντίον του.

ΥΠΕΡ

1. Το καθεστώς του Σαντάμ, αρχίζει ο Γκάρτον Ας, είναι ένα από τα
χειρότερα στον σημερινό κόσμο. Ο Ιρακινός πρόεδρος έχει διαπράξει γενοκτονία
εναντίον των Κούρδων και επιβάλλει ένα καθεστώς τρόμου στον λαό του.

2. Ο Σαντάμ έχει επιτεθεί δύο φορές σε γειτονικές χώρες. Έχει, όπως
τεκμηρίωσε ο Πάουελ, συσσωρεύσει μεγάλες ποσότητες χημικών και βιολογικών
όπλων, κρύβει ό,τι απομένει από αυτά και προσπαθεί ακόμη να αποκτήσει πυρηνικά
όπλα.

3. Ο Σαντάμ έχει περιφρονήσει τα τελευταία δώδεκα χρόνια δεκαέξι
αποφάσεις του ΟΗΕ. Είναι σαφές πως δεν θέλει να αφοπλιστεί ή να συνεργαστεί
πλήρως με τους επιθεωρητές.

4. Συνέπειες (αισιόδοξο σενάριο). Η απομάκρυνση του Σαντάμ θα
λειτουργούσε καταλυτικά υπέρ της δημοκρατικής αλλαγής στη Μέση Ανατολή. Ένα
ειρηνικό, ανοικοδομημένο Ιράκ – «μία ιρακινή Δυτική Γερμανία» – θα
λειτουργούσε ως μοντέλο για ολόκληρη την περιοχή.

ΕΝΑΝΤΙΟΝ

1. Ο πόλεμος, συνεχίζει ο Γκάρτον Ας, πρέπει πάντα να αποτελεί την
ύστατη λύση.

2. Η θεωρία του «δίκαιου πολέμου» προϋποθέτει και «σωστές προθέσεις».
Λαμβάνοντας υπόψη όλες τις παραμέτρους, ο Βρετανός ιστορικός θεωρεί πως ο
Μπλερ τις έχει. Για την κυβέρνηση Μπους, δεν είναι τόσο σίγουρος. Και ιεραρχεί
τα κίνητρά της ως εξής:

– Ένα συναίσθημα ότι ο πόλεμος εναντίον του Ιράκ είναι τμήμα ενός ευρύτερου
πολέμου εναντίον της τρομοκρατίας, 20%.

– Μία γνήσια πεποίθηση ότι ο Σαντάμ με όπλα μαζικής καταστροφής συνιστά μεγάλη
απειλή για τον ελεύθερο κόσμο, 20%.

– Η απογοήτευση για την αποτυχία της προσπάθειας εξόντωσης του Μπιν Λάντεν,
15%.

– Ένα συναίσθημα ανολοκλήρωτου από τον πρώτο πόλεμο του Κόλπου, 15%.

– Η εκτίμηση που είχε κάνει αρχικά, και σήμερα ίσως μετανιώνει, ο πολιτικός
σύμβουλος του Μπους, Καρλ Ρόουβ, ότι ένας πόλεμος θα επέφερε εσωτερικά
πολιτικά οφέλη, 10%.

– Μία αίσθηση ότι δεν υπάρχει επιστροφή, 10%.

– Η ελπίδα, εκείνη, μιας μεταμόρφωσης της Μέσης Ανατολής, 5%.

– Το πετρέλαιο, 5%.

3. Οι διασυνδέσεις του Σαντάμ με την Αλ Κάιντα είναι περιθωριακές. Και
όλα τα στοιχεία που κατάφερε να μαζέψει ο Κόλιν Πάουελ δεν αποδεικνύουν τίποτα
περισσότερο.

4. Συνέπειες (απαισιόδοξο σενάριο). Μία αμερικανικο-βρετανική
«αυτοκρατορική» εισβολή στο Ιράκ θα αυξήσει τις πιθανότητες αραβικών
τρομοκρατικών επιθέσεων στην Ευρώπη και την Αμερική. Επιπλέον, αντί για μια
«ιρακινή Δυτική Γερμανία», μοντέλο που αποτελεί, μαζί με την Ιαπωνία, ιστορική
εξαίρεση, είναι πιθανότερο να δούμε μια «ιρακινή Γιουγκοσλαβία». Και αν ο
στόχος είναι ο εκδημοκρατισμός της Μέσης Ανατολής, «θα ήταν σαφώς καλύτερα»,
λέει ο Γκάρτον Ας, «να υποστηρίξουμε μια βελούδινη επανάσταση στο Ιράν, να
προωθήσουμε δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις στη Σαουδική Αραβία και να χτυπήσουμε
το χοντροκέφαλο του Σαρόν στο χοντροκέφαλο του Αραφάτ».

Ο Βρετανός ιστορικός πιστεύει πως, αν έκανε στον Τόνι Μπλερ μια ένεση με ορό
αληθείας, εκείνος θα αναγκαζόταν να συμφωνήσει στα περισσότερα σημεία αυτής
της «φιλελεύθερης αμφιθυμίας». Δημοσίως, βέβαια, μιλάει με πάθος, δείχνει
απόλυτα βέβαιος. Ίσως διότι θεωρεί πιο σημαντική τη διατήρηση της βρετανικής
αλληλεγγύης με τις ΗΠΑ. Ίσως επίσης διότι είναι πρωθυπουργός. Και όχι
συγγραφέας, ούτε σχολιαστής, ούτε απλός πολίτης, οι οποίοι δεν μπορεί παρά να
παραμένουν μη πεπεισμένοι ούτε για το απόλυτο σωστό ούτε για το απόλυτο λάθος
ενός πολέμου εναντίον του Ιράκ.

ΑΡΘΟΥΡ ΣΛΕΣΙΝΤΖΕΡ

«Ο Πάουελ δεν κατάφερε να σταθεί στο ύψος του Στίβενσον…»

Ιστορικές παρουσιάσεις. Ο Κόλιν Πάουελ δεν κατάφερε να σταθεί στο ύψος του Αντλάι Στίβενσον, ο οποίος απεικονίζεται εδώ (καθισμένος πάνω δεξιά) να περιγράφει στον ΟΗΕ, στις 25 Οκτωβρίου 1962, τις αεροφωτογραφίες από την Κούβα

Ο Κόλιν Πάουελ ευελπιστούσε προχθές να κάνει στο Συμβούλιο Ασφαλείας
μια παρουσίαση α λα Άντλαϊ Στίβενσον. Στα πρότυπα εκείνης που είχε κάνει ο
τότε πρεσβευτής των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, στις 25 Οκτωβρίου 1962, προκειμένου να
πείσει τη διεθνή κοινότητα ότι η Σοβιετική Ένωση είχε τοποθετήσει στην Κούβα
πυρηνικούς πυραύλους. Τα κατάφερε; Ο Στίβενσον τα είχε καταφέρει.

Ο Πάουελ, όμως, «ούτε καν τον πλησίασε», λέει στην «Guardian» ο Αμερικανός
ιστορικός Άρθουρ Σλέσιντζερ, ο οποίος ήταν τότε σύμβουλος του προέδρου
Κέννεντυ και παρών στην ιστορική παρουσίαση του 1962. «Ο Πάουελ δεν προσκόμισε
τις αδιαμφισβήτητες αποδείξεις που διέθετε τότε ο Στίβενσον».

Ο Στίβενσον δεν είχε κανένα από τα υψηλής τεχνολογίας βοηθήματα που
επιστρατεύθηκαν την Τετάρτη. Είχε όμως 26 ασπρόμαυρες αεροφωτογραφίες στις
οποίες φαίνονταν καθαρά οχήματα να ρυμουλκούν μακρόστενα λευκά τρέιλερ, τα
οποία και προσδιόρισε ως σοβιετικούς πυραύλους. «Ο αντίκτυπος στην αίθουσα
ήταν μεγάλος», θυμάται ο 85χρονος σήμερα Σλέσιντζερ. «Τότε, ακόμη και οι
Βρετανοί είχαν αμφιβολίες. Τα στοιχεία, όμως, ήταν πολύ πειστικά».

Στην πραγματικότητα, η παρουσίαση του Στίβενσον εξελίχθηκε σε ένα ιστορικό
πρότυπο για διπλωματικά πραξικοπήματα. Αν και ο Κέννεντυ τον «φοβόταν», ο
απεσταλμένος του στον ΟΗΕ έδωσε την παράσταση της ζωής του. «Αρνείσθε ότι η
ΕΣΣΔ έχει τοποθετήσει και τοποθετεί πυραύλους στην Κούβα;», ρώτησε τον
Σοβιετικό ομόλογό του Βαλέριαν Ζορίν. «Ναι ή όχι – μην περιμένετε τη μετάφραση
– ναι ή όχι;». Ο Ζορίν απάντησε πως δεν βρισκόταν σε αμερικανικό δικαστήριο.
Και ο Στίβενσον του ανταπάντησε πως βρισκόταν στο δικαστήριο της διεθνούς
κοινής γνώμης. Ο Ζορίν τού είπε πως θα συμβουλευόταν τη Μόσχα. Και ο Στίβενσον
του είπε το περίφημο: «Είμαι έτοιμος να περιμένω την απάντησή μου μέχρι να
κρυώσει η κόλαση».

«Πιστεύω ότι ο Κέννεντυ ανυπομονούσε τότε να παρουσιάσει τα επιχειρήματά του
στον ΟΗΕ», λέει ο Σλέσιντζερ. «Εκπροσωπούσε τη διεθνιστική πλευρά των ΗΠΑ. Ο
Μπους εκπροσωπεί σήμερα την τάση απομονωτισμού τους». «Τα στοιχεία που
παρουσίασε ο Πάουελ ήταν ομιχλώδη και η πρόθεση διαφορετική», συνηγορεί και ο
γιος τού Στίβενσον. «Η κυβέρνηση Μπους απορρίπτει το δόγμα της ανάσχεσης. Και
πρόθεσή της είναι ο πόλεμος».