Εφιαλτικό σενάριο για την οικονομία

Εφιάλτης θα είναι για την ελληνική οικονομία ένας πόλεμος διάρκειας δύο μηνών,
καθώς εκτιμάται ότι θα ρίξει τον ρυθμό ανάπτυξης στα επίπεδα του 3% και
χαμηλότερα, θα εκτινάξει τον πληθωρισμό πάνω από το 4% και θα προκαλέσει
ευρύτερες οικονομικές αλλά και κοινωνικές επιπτώσεις.

Το εφιαλτικό αυτό σενάριο προκύπτει από τις αναλύσεις του οικονομικού
επιτελείου της κυβέρνησης για τις επιπτώσεις που θα προκληθούν στην ελληνική
οικονομία ανάλογα με τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράκ, ο οποίος όλα δείχνουν
ότι πλησιάζει.

Παρά την αισιοδοξία που εκφράζει στις δημόσιες τοποθετήσεις του ο υπουργός
Οικονομίας και Οικονομικών κ. Χριστοδουλάκης σε ό,τι αφορά το μέγεθος των
επιπτώσεων στην οικονομία από τον πόλεμο στο Ιράκ, στις κατ’ ιδίαν συζητήσεις,
στο τραπέζι των συσκέψεων του οικονομικού επιτελείου, έναν κοινό φόβο
εκφράζουν όλοι οι συνομιλητές: να μη διαρκέσει ο πόλεμος δύο μήνες και
περισσότερο.

Κι αυτό γιατί εκτιμάται ότι η ευρωπαϊκή οικονομία θα εισέλθει ακόμη πιο βαθιά
στην ύφεση, με αποτέλεσμα να συμπαρασύρει προς τα κάτω και την ελληνική.

Στην περίπτωση αυτή, ο ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας για το 2003
εκτιμάται ότι θα πέσει στο 3% και ενδεχομένως χαμηλότερα από το 3,8% που
προβλέπει το Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Αυτό μεταφράζεται σε
απώλεια εισοδήματος από την οικονομία (από τους εργαζομένους, τις επιχειρήσεις
κ.ά.) το 2003, ύψους 1,1 δισ. ευρώ.

Η αύξηση των διεθνών τιμών του πετρελαίου, που στην περίπτωση αυτή εκτιμάται
ότι θα παραμείνουν σε επίπεδα μεγαλύτερα των 40 δολαρίων το βαρέλι για μεγάλο
διάστημα, σε συνδυασμό με την αβεβαιότητα στις αγορές αναμένεται να οδηγήσουν
σε αναστολή επενδύσεων και πτώση της παραγωγής, ενώ προβλέπεται ότι σημαντική
καθίζηση θα υποστεί και ο τουρισμός. Θύμα των εξελίξεων αυτών θα είναι η
απασχόληση, η οποία θα μειωθεί, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το ποσοστό
ανεργίας.

Σημαντική υπέρβαση αναμένεται ότι θα υπάρξει και στο έλλειμμα που προβλέπει ο
προϋπολογισμός, λόγω της πτώσης της οικονομικής δραστηριότητας και της μείωσης
του ρυθμού αύξησης φορολογικών των εσόδων. Στο υπουργείο Οικονομίας και
Οικονομικών δεν αποκλείουν υπό τις συνθήκες αυτές το έλλειμμα της γενικής
κυβέρνησης να ανέλθει σε 1,5% του ΑΕΠ, έναντι στόχου 0,9% που προβλέπει το
Πρόγραμμα Σταθερότητας. Αυτό σημαίνει απόκλιση ύψους 842 εκατ. ευρώ. Ανέφικτη
θα γίνει και η μείωση του δημόσιου χρέους στο 100,2% του ΑΕΠ, που προβλέπεται
στο Πρόγραμμα Σταθερότητας.

«Κλειδί» το πετρέλαιο

«Κλειδί» για το μέγεθος των επιπτώσεων του πολέμου στην οικονομία είναι η
πορεία που θα διαγράψει η τιμή του πετρελαίου, η οποία με τη σειρά της θα
εξαρτηθεί τόσο από τη διάρκεια και την ένταση των πολεμικών επιχειρήσεων όσο
και από τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή.

Στην περίπτωση που οι πολεμικές επιχειρήσεις διαρκέσουν δύο μήνες και
περισσότερο, οι εκτιμήσεις των διεθνών αναλυτών, αλλά και του οικονομικού
επιτελείου, ανεβάζουν τη διεθνή τιμή του πετρελαίου σε επίπεδα πάνω από τα 40
δολάρια το βαρέλι και, μάλιστα, για μεγάλο διάστημα. Αξίζει να σημειωθεί ότι
και στον Πόλεμο του Κόλπου, το 1991, που κράτησε λιγότερο από δύο μήνες, το
πετρέλαιο είχε σκαρφαλώσει στα 40 δολάρια το βαρέλι. Στην περίπτωση που η τιμή
του πετρελαίου παραμείνει, όπως προβλέπεται στο σενάριο του πολέμου δύο μηνών,
πάνω από το επίπεδο των 40 δολαρίων για μεγάλο διάστημα, τότε και ο
πληθωρισμός θα σκαρφαλώσει πάνω από το 4%.

Κάτι τέτοιο αναμένεται να προκαλέσει μεγάλη επιβάρυνση στο πορτοφόλι των
καταναλωτών όχι μόνο λόγω του πληθωρισμού, αλλά και εξαιτίας της εκτίναξης στα
ύψη των λιανικών τιμών πώλησης του πετρελαίου θέρμανσης και της βενζίνης.
Ενδεικτικό σε ό,τι αφορά τον πληθωρισμό είναι ότι, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις
του υπουργείου Οικονομίας, για κάθε 10% αύξηση στη διεθνή τιμή του πετρελαίου
σε ετήσια βάση η επίπτωση στον πληθωρισμό είναι 0,8 ποσοστιαία μονάδα.

Πάντως, όπως προκύπτει από τις εκτιμήσεις του οικονομικού επιτελείου της
κυβέρνησης, υπάρχουν δύο ακόμη σενάρια για το μέγεθος των επιπτώσεων του
πολέμου στην οικονομία. Αυτά διαφοροποιούνται ανάλογα με τη διάρκεια του
πολέμου. Έτσι, υπάρχει το σενάριο για έναν πόλεμο διάρκειας ενός μήνα, καθώς
και αυτό ενός σύντομου πολέμου, οκτώ ημερών.

Αν διαρκέσει έναν μήνα

Και στην περίπτωση πολέμου διάρκειας ενός μήνα, οι επιπτώσεις που θα δεχθεί η
ελληνική οικονομία θα είναι σημαντικές. Θα επηρεασθούν αρνητικά όλα τα βασικά
οικονομικά μεγέθη, όπως και στο προηγούμενο σενάριο, μόνο που αυτό θα γίνει σε
μικρότερο βαθμό. Έτσι, εκτιμάται ότι στην περίπτωση αυτή ο ρυθμός οικονομικής
ανάπτυξης θα περιορισθεί σε επίπεδα μεταξύ 3,3% – 3,5%, γεγονός που
μεταφράζεται σε απώλεια εθνικού εισοδήματος 420 – 700 εκατ. ευρώ. Ο
πληθωρισμός εκτιμάται ότι θα ανέλθει μεταξύ 3,7% – 4%. Επίσης, υπέρβαση
προβλέπεται ότι θα υπάρξει και στο ύψος του ελλείμματος του προϋπολογισμού
συγκριτικά με τον στόχο που έχει τεθεί.

Το «αισιόδοξο» σενάριο

Το τρίτο, το «αισιόδοξο» σενάριο αφορά στην περίπτωση που ο πόλεμος θα είναι
σύντομος. Στο οικονομικό επιτελείο ελπίζουν σε έναν πόλεμο διάρκειας οκτώ
ημερών. Κάτι τέτοιο εκτιμάται ότι θα ομαλοποιήσει γρήγορα τις τιμές των
καυσίμων και θα αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη στις αγορές.

Βεβαίως, όπως σημειώνουν αρμόδια στελέχη του οικονομικού επιτελείου, σε κάθε
περίπτωση η ευρωπαϊκή και η ελληνική οικονομία δεν θα μείνουν αλώβητες από τον
πόλεμο. Άλλωστε, οι επιπτώσεις «τρέχουν» ήδη.

Ο Πρωθυπουργός κ. Κ. Σημίτης έδωσε το στίγμα τους, την περασμένη εβδομάδα,
λέγοντας ότι «ο πιθανός πόλεμος έχει ήδη επηρεάσει τις εξελίξεις… Τα
χρηματιστήρια έχουν μια πτωτική τάση, οι επενδύσεις δεν πραγματοποιούνται με
τους συνήθεις ρυθμούς, υπάρχει μια αναμονή και μια αμφιβολία».