Ανοίγει ο δρόμος για τα «ιδιωτικά χρηματιστήρια»

Την ώρα που τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια αντιμετωπίζουν τη διεθνή κρίση και
ανακοινώνουν «λουκέτα» σε αγορές, όπως το πρόσφατο κλείσιμο της Νέας Αγοράς
του Χρηματιστηρίου της Φρανκφούρτης, η Ευρώπη ετοιμάζει Οδηγία που θα
επιτρέπει τη λειτουργία «ιδιωτικών χρηματιστηρίων». Η Οδηγία θα επιτρέπει
στους επενδυτές να παρακάμπτουν τα εθνικά χρηματιστήρια και να αγοράζουν και
να πωλούν μετοχές μέσω των τραπεζών και των μεγάλων επενδυτικών εταιρειών.

Ήδη, το υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών προωθεί νομοσχέδιο για το
ελληνικό Χρηματιστήριο στο οποίο προβλέπεται η δυνατότητα χορήγησης αδειών από
την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς για τη δημιουργία νέων χρηματιστηριακών αγορών ή
και την ίδρυση νέων χρηματιστηρίων, με κριτήρια που εναρμονίζονται με τα
ισχύοντα ευρωπαϊκά πρότυπα. Στο μεταξύ, στην Ευρώπη έχει αρχίσει ο διάλογος
για τη σχετική Οδηγία.

Το σχέδιο της Οδηγίας επιτρέπει την παράκαμψη των εθνικών χρηματιστηρίων από
τους επενδυτές:

* Με τη διενέργεια εσωτερικών συναλλαγών από τράπεζες και επενδυτικές –
χρηματιστηριακές εταιρείες. Για παράδειγμα, πελάτης μιας τράπεζας θέλει να
αγοράσει 10 μετοχές της εταιρείας Α και ένας άλλος πελάτης θέλει να πωλήσει 10
μετοχές της ίδιας εταιρείας. Τότε η μεταβίβαση γίνεται εντός της τράπεζας,
χωρίς να γίνει «αντιληπτή» από την επίσημη χρηματιστηριακή αγορά. Ο τζίρος και
οι τιμές των μεταβιβάσεων αυτών δεν θα επηρεάζουν την επίσημη χρηματιστηριακή
αγορά.

* Με τη λειτουργία Εναλλακτικού Συστήματος Συναλλαγών (ATS). Μια τράπεζα ή
γενικότερα μια εταιρεία παροχής επενδυτικών υπηρεσιών ζητεί άδεια από την
Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς για τη δημιουργία και τη λειτουργία ενός εναλλακτικού
συστήματος συναλλαγών εντός της εταιρείας. Με το σύστημα αυτό οι πελάτες της
εταιρείας θα μπορούν να δίνουν εντολές αγοράς και πώλησης μετοχών και άλλων
προϊόντων (π.χ. παράγωγα), παρακάμπτοντας τα εθνικά χρηματιστήρια.

Στόχος των εναλλακτικών αυτών συστημάτων είναι, κατ’ αρχάς, η μείωση του
κόστους συναλλαγών και κατ’ επέκταση η αποτελεσματικότερη λειτουργία των
αγορών. Ήδη, στη Μεγάλη Βρετανία λειτουργούν περίπου πέντε Εναλλακτικά
Συστήματα Συναλλαγών, εκ των οποίων τα περισσότερα προσφέρουν στην «πλατφόρμα»
τους τη δυνατότητα στους πελάτες τους να αγοράζουν και να πωλούν μετοχές
διαφόρων ευρωπαϊκών χρηματιστηρίων (όχι μόνο του Λονδίνου). Επίσης, περίπου
τρία Εναλλακτικά Συστήματα Συναλλαγών λειτουργούν στη Γερμανία και δύο στην
Πορτογαλία. Στις ΗΠΑ τα συστήματα αυτά είναι γνωστά ως ECN. Από αυτά τα πιο
γνωστά είναι το Island, το οποίο συγχωνεύθηκε με το Instinet.

Οι ελληνικές τράπεζες βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της εξέτασης, καθώς
περιμένουν το οριστικό κείμενο της Οδηγίας και την ψήφισή της. «Αυτό ίσως
πάρει και έναν χρόνο», είπε τραπεζικό στέλεχος. «Ωστόσο, αποτελεί πρόκληση,
ιδιαίτερα αν συνδέσουμε την ηλεκτρονική πλατφόρμα με μετοχές άλλων
χρηματιστηρίων, πέραν της Σοφοκλέους», συμπλήρωσε.

Με την εκτίμηση αυτή συμφωνούν στελέχη του Χρηματιστηρίου και της Επιτροπής
Κεφαλαιαγοράς, τα οποία θεωρούν πιθανή τη δημιουργία ενός Εναλλακτικού
Συστήματος Συναλλαγών που να περιλαμβάνονται ελληνικές μετοχές, μεταξύ άλλων
ευρωπαϊκών (π.χ. μετοχές από Χρηματιστήρια Αθηνών, Φρανκφούρτης, Λονδίνου
κ.λπ.). Κάτι αντίστοιχο έχει ευδοκιμήσει και στο εξωτερικό, ενώ το σχήμα αυτό
θα δώσει τη δυνατότητα στους επενδυτές – πελάτες του να τοποθετούνται σε
διάφορες αγορές στην Ευρώπη με την ίδια ευκολία όπως συμβαίνει με τη
Σοφοκλέους.

Η διεθνής εμπειρία

Αναφερόμενοι στη διεθνή εμπειρία, είπαν ότι αρχικά τα «ιδιωτικά χρηματιστήρια»
προσέφεραν υπηρεσίες με σημαντικά μικρότερο κόστος. Σήμερα, όμως, το κόστος
είναι σχεδόν ίδιο μεταξύ «ιδιωτικών χρηματιστηρίων» και εθνικών. Η ψαλίδα
έκλεισε καθώς τα εθνικά χρηματιστήρια αναγκάστηκαν (και είχαν τα περιθώρια,
λόγω μεγέθους) να γίνουν πιο ανταγωνιστικά, ενώ τα «ιδιωτικά» δεν μπορούσαν σε
όλες τις περιπτώσεις να «αντέξουν» το κόστος.

Οι χρηματιστές

Χρηματιστηριακά στελέχη θεωρούν πολύ πιθανή τη δημιουργία ενός ελληνικού
Συστήματος Συναλλαγών στο πλαίσιο, για παράδειγμα, μιας τράπεζας. Πιστεύουν,
μάλιστα, ότι η λειτουργία τους θα επιφέρει μείωση στο κόστος συναλλαγών, ενώ
θα συμβάλουν στη μείωση του τζίρου στη Σοφοκλέους. Ωστόσο, εκτιμούν ότι δεν θα
πάρει τη μορφή μόδας με τη δημιουργία πολλών ιδιωτικών χρηματιστηρίων, κυρίως
λόγω μεγάλου κόστους και μικρής αγοράς.

Μιλώντας στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ», ο πρόεδρος του ΣΜΕΧΑ κ. Παναγιώτης Βοϊλής τόνισε:
«Θεωρώ πολύ πιθανή τη λειτουργία εναλλακτικών συστημάτων συναλλαγών στην
Ελλάδα. Εκτιμώ ότι η λειτουργία τους θα κάνει καλό στην αγορά, διότι
θεσπίζονται συγκεκριμένοι κανόνες, αλλά η διαφάνεια εξαντλείται εντός των
ορίων τους. Ωστόσο, για την ελληνική αγορά δεν αναμένονται πολλά τέτοια
σχήματα, καθώς είναι κοστοβόρα».

Μέτρα διαφάνειας

Στο πλαίσιο της διαμόρφωσης του κειμένου της Οδηγίας, οι ευρωπαϊκές εποπτικές
αρχές (CESR) ανακοίνωσαν τις προτάσεις, ώστε να εξασφαλιστεί η διαφάνεια και η
προστασία των επενδυτών στις αγορές αυτές. Αυτή η εξασφάλιση γίνεται με:

* Γνωστοποίηση. Η εταιρεία παροχής επενδυτικών υπηρεσιών, η οποία
διαχειρίζεται ένα Εναλλακτικό Σύστημα Συναλλαγών, θα πρέπει να παρέχει
πληροφορίες στις εποπτικές αρχές για τη διαδικασία διαμόρφωσης των τιμών, τους
κανόνες για το σύστημα, για τους μετέχοντες στο σύστημα και για τους τύπους
των προϊόντων που αποτελούν αντικείμενο συναλλαγής στο συγκεκριμένο σύστημα.

* Διαφάνεια. Τα Εναλλακτικά Συστήματα Συναλλαγών θα πρέπει να τηρούν ελάχιστα
προαπαιτούμενα διαφάνειας.

* Κανόνες υποβολής αναφορών. Επιπλέον κανόνες υποβολής αναφορών θα πρέπει να
επιβληθούν στα Εναλλακτικά Συστήματα Συναλλαγών στον βαθμό που είναι αναγκαίοι
ώστε να μπορούν οι εποπτικές αρχές να τα ελέγχουν.

* Πρόληψη κατάχρησης αγοράς. Προαπαιτούμενα που επιβάλλονται στα Εναλλακτικά
Συστήματα Συναλλαγών θα πρέπει να καθιστούν δυνατό τον εντοπισμό, την αποτροπή
και την τιμωρία περιπτώσεων κατάχρησης αγοράς.

Κόντρες

Πάντως, η λειτουργία των «ιδιωτικών χρηματιστηρίων» έχει χωρίσει την Ευρώπη
στα δύο. Η μία πλευρά επιθυμεί τη λειτουργία τους, ενώ η άλλη το αντίθετο.
Αυτοί που διαφωνούν με τη λειτουργία τους, ισχυρίζονται ότι αυτά θα
αποδυναμώσουν τις εθνικές οργανωμένες αγορές.

Στην πλευρά αυτή ανήκουν οι αγορές της Γερμανίας, της Ισπανίας, της
Πορτογαλίας κ.ά. Η ελληνική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς υποστηρίζει τη λειτουργία
«ιδιωτικών χρηματιστηρίων», αλλά με αυστηρούς κανόνες λειτουργίας και εποπτείας.

Πληθωρισμός χρηματιστηριακών εταιρειών

Εξαιρετικά δυσανάλογος είναι ο αριθμός των χρηματιστηριακών εταιρειών που
δραστηριοποιούνται στην ελληνική αγορά μετοχών, σε σχέση με τον τζίρο του
Χρηματιστηρίου Αθηνών. Ενδεικτικές είναι οι καθημερινές συζητήσεις μεταξύ
χρηματιστηριακών εταιρειών για συγχωνεύσεις. Ο μεγάλος αριθμός των
χρηματιστηριακών εταιρειών σε σχέση με το μέγεθος της ελληνικής αγοράς
προκύπτει, επίσης, όταν γίνονται συγκρίσεις με αντίστοιχα στοιχεία άλλων
ευρωπαϊκών αγορών. Για παράδειγμα, στην ελληνική αγορά δραστηριοποιούνται 89
χρηματιστηριακές εταιρείες – μέλη του Χρηματιστηρίου Αθηνών. Ο αντίστοιχος
αριθμός μελών του Χρηματιστηρίου της Γερμανίας είναι 46, της Ισπανίας 46, της
Γαλλίας 83, της Πορτογαλίας 28 και του Λονδίνου 463. Δηλαδή, μετά το
Χρηματιστήριο του Λονδίνου, το ελληνικό Χρηματιστήριο έχει τα περισσότερα
μέλη.

Με βάση το κριτήριο του τζίρου ανά χρηματιστηριακή εταιρεία, προκύπτει ότι στη
Σοφοκλέους αναλογεί η μικρότερη αξία συναλλαγών ανά μέλος.