ο υποψήφιος Ειδικό μάθημα α λα… ιταλικά

Ολοένα και περισσότεροι νέοι τελευταία μαθαίνουν Ιταλικά. Όχι μόνο λόγω
γειτονίας μας με τη χώρα και της ομορφιάς της γλώσσας αυτής, αλλά και γιατί τα
Ιταλικά μπορούν να οδηγήσουν σε ορισμένα Τμήματα ΑΕΙ και να δώσουν
επαγγελματική προοπτική. Ας δούμε τα Ιταλικά ως ειδικό μάθημα, με τη βοήθεια
ενός πανεπιστημιακού και μιας φοιτήτριας Ιταλικής Φιλολογίας.

Μικρές παγίδες στην ομάδα των παρατηρήσεων

Ο πρόεδρος του Τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΑΠΘ κ. Φοίβος Γκικόπουλος

Ο πρόεδρος του Τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΑΠΘ κ. Φοίβος
Γκικόπουλος είναι το πλέον αρμόδιο πρόσωπο να παρουσιάσει το Τμήμα και να
εξηγήσει γιατί αξίζει κανείς να ασχοληθεί με τα Ιταλικά.

«Το Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΑΠΘ ιδρύθηκε το 1961. Έχει
αντικείμενο τη μελέτη της γλώσσας και της λογοτεχνίας μιας χώρας με την οποία
η Ελλάδα είχε σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας της στενούς και αδιάκοπους
πολιτισμικούς και όχι μόνο δεσμούς, σημάδια των οποίων βρίσκουμε όχι μόνο στη
λογοτεχνία, αλλά και σε πολλές συνήθειες της πατρίδας μας. Η επαφή με την
Ιταλία μπορεί να αποδειχτεί χρήσιμη όχι μόνο για τους ειδικούς επιστήμονες,
αλλά και για όσους σπουδάζουν σύγχρονη φιλολογία. Οι παραπάνω σπουδές στη χώρα
μας ανέπτυξαν σταδιακά τα χαρακτηριστικά τους τα οποία είναι διεθνώς
αναγνωρίσιμα. Εκφράζεται όμως η ανησυχία για την έλλειψη αντιστοιχίας του
πτυχίου με την υπάρχουσα κατάσταση στη δημόσια εκπαίδευση, που θεωρείται αγορά
εργασίας ικανή να παρέχει τα απαραίτητα στοιχεία μελέτης υψηλού επιπέδου. Ως
επακόλουθο της μειωμένης προσφοράς θέσεων εργασίας, η έρευνα παρουσιάζει
τάσεις να καλύπτει επιστημονικές περιοχές, αναμφίβολα σεβαστές για την
ανάπτυξη κριτικών ικανοτήτων, που δεν ευνοούν πάντως τη συνεργασία και την
ανταλλαγή εμπειριών με το σχολείο. Και ως εξειδίκευση και ως ένα από τα πτυχία
της Φιλοσοφικής Σχολής, η Ιταλική Φιλολογία μπορεί να έχει διπλή λειτουργία:
επαγγελματική και συγκριτική. Αλλά είναι προφανές ότι η κατ’ εξοχήν
επαγγελματική διέξοδος δεν είναι άλλη από τη διδασκαλία της ιταλικής γλώσσας,
ακόμη κι αν, με αποκλειστική ευθύνη της πολιτείας, η απουσία οργανικών θέσεων
στη δημόσια Μέση Εκπαίδευση ακυρώνει τις επαγγελματικές προοπτικές των νέων.
Άλλη επαγγελματική προοπτική μπορεί να είναι αυτή της μεταφραστικής
δραστηριότητας, σε όλα τα επίπεδα, και στον χώρο των εκδόσεων και σε ποικίλους
δημόσιους και ιδιωτικούς οργανισμούς.

Οι εξετάσεις

Τα θέματα των εξετάσεων στα ειδικά μαθήματα αποτελούνται από τρία αυτόνομα
μέρη. Το πρώτο: κείμενο στα ιταλικά αυθεντικού λόγου (π.χ. άρθρο από εφημερίδα
ή περιοδικό, συνέντευξη, διάλογο). Ο υποψήφιος πρέπει να αποδώσει στα
ελληνικά το ιταλικό κείμενο σαν να επρόκειτο να το διαβάσει κάποιος Έλληνας.
Το δεύτερο: δύο ομάδες παρατηρήσεων πάνω στο κείμενο. Η πρώτη, τρεις ερωτήσεις
κατανόησης του κειμένου, η δεύτερη, τρεις γραμματικές ερωτήσεις από το ίδιο
κείμενο (π.χ. μετατροπή χρόνου ή φωνής των ρημάτων, αλλαγή από ευθύ σε πλάγιο
λόγο ή αντίστροφα). Οι απαντήσεις αυτές θα πρέπει να γραφούν στα ιταλικά. Το
τρίτο: σύνταξη στα ιταλικά κειμένου 120-140 λέξεων, πάνω σε ένα θέμα (π.χ.
επικαιρότητας, ιδεών). Ο υποψήφιος θα πρέπει πρώτ’ απ’ όλα να διαβάσει και να
καταλάβει καλά το κείμενο και να προσέξει τα ελληνικά του στην απόδοση. Η
ομάδα των παρατηρήσεων, που όσο κι αν φαίνονται καμιά φορά εύκολες συχνά
κρύβουν μικρές παγίδες, έχει σκοπό να ελέγξει τις γραμματικές γνώσεις του
υποψηφίου. Τέλος, η σύνταξη του κειμένου στα ιταλικά πιστοποιεί την ικανότητα
του υποψηφίου να εκφραστεί σωστά και να βρίσκεται μέσα στο θέμα. Μια
γενικότερη ιδέα μπορούν να πάρουν οι υποψήφιοι από τα βιβλία που κυκλοφορούν
στο εμπόριο και περιέχουν όλα τα θέματα των τελευταίων χρόνων. Οι εκδόσεις
αυτές διατίθενται από τα κεντρικά βιβλιοπωλεία και από τα φροντιστήρια
Ιταλικών».

Γλώσσα ζωντανή, που δεν διαβάζεται όπως τα Αρχαία

Χριστίνα Μάλλιου. Φοιτήτρια στο Τμήμα Ιταλικής Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

Η Χριστίνα Μάλλιου είναι φοιτήτρια στο Τμήμα Ιταλικής Φιλολογίας του
Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Η εμπειρία της από την επιτυχή της
εξέταση στα Ιταλικά:

«Όταν είσαι 17-18 χρόνων, παράλληλα με την προσωπική σου επανάσταση, υπάρχει
και άλλη μια λέξη για την οποία αγωνίζεσαι με τόση δίψα για να την
κατακτήσεις, όση αυτή των αγωνιστών για την ελευθερία. Και η λέξη αυτή δεν
είναι άλλη από τις Πανελλήνιες. Κάπως έτσι φάνταζε και σε μένα ο αγώνας για
την εισαγωγή μου στην πολυπόθητη Σχολή της Ιταλικής Φιλολογίας. Η προετοιμασία
ήτανε για μένα μια μεγάλη μάχη με ό,τι είχα μάθει ώς εκείνη τη στιγμή. Είχα
εκπαιδευτεί άριστα να μεταφράζω και να αναλύω δύο “νεκρές γλώσσες” (Αρχαία και
Λατινικά) και ξαφνικά ερχόμουνα αντιμέτωπη με μια ζωντανή γλώσσα, που ακόμα
μιλιέται, που εξελίσσεται. Δεν είχα να κάνω πλέον με τον Κικέρωνα ή τον
Περικλή και τους σπουδαίους λόγους τους, αλλά με άρθρα ή γνώμες ανθρώπων της
εποχής μου. Έπρεπε να αποδώσω και όχι να αποκωδικοποιήσω ένα κείμενο.

Από την άλλη πλευρά, η παραγωγή λόγου που απαιτούσαν οι εξετάσεις των Ιταλικών
δεν είχαν, σε καμία περίπτωση, να κάνουν με όλα τα σχεδιαγράμματα και στεγανά
που είχα διδαχτεί και κάνει κτήμα μου καθ’ όλη τη διάρκεια της προετοιμασίας
μου για την ελληνική Έκθεση. Δεν ήταν δυνατόν να προβλέψω το θέμα, δεν
μπορούσα να ξέρω το πώς θα αράδιαζα στην κόλλα όλες τις σκέψεις μου. Για το
μόνο που μπορούσα να παλέψω και να τελειοποιήσω ήτανε η γραμματική και η
συντακτική ορθότητα του λόγου μου.

Πρώτη μου σκέψη, λοιπόν, όταν αντίκρυσα τα θέματα ήταν: Γιατί τώρα μάς το
κάνουν αυτό; Γιατί δεν μπορώ να είμαι και τώρα το ετοιμοπόλεμο στρατιωτάκι;.
Τότε ήμουνα πραγματικά οργισμένη που μου έσπαζαν τις αλυσίδες της φαντασίας
και έκφρασής μου, τώρα διαπιστώνω πως αυτό ήταν απλά μια μικρή γεύση από έναν
νέο τρόπο σκέψης, που τελικώς υιοθέτησα και που πραγματικά χαίρομαι γι’ αυτό.
Μήπως αυτό δεν είναι μια καλή αφορμή για την αναμόρφωση του συστήματος των
εξετάσεων;».