Ευρωπαϊκό σχέδιο άμυνας στην κρίση

Σε επιφυλακή βρίσκεται το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, για τις
επιπτώσεις που μπορεί να προκαλέσει στην ελληνική οικονομία ένας πόλεμος στο
Ιράκ. Οι φόβοι επικεντρώνονται στο ενδεχόμενο ανόδου του πληθωρισμού από την
αύξηση των διεθνών τιμών του πετρελαίου, αλλά και επιβράδυνσης των ρυθμών
ανάπτυξης της οικονομίας, στην οποία μπορούν να οδηγήσουν οι εξελίξεις αυτές.

Στο υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών καταστρώνουν, ήδη, σενάρια που
αφορούν το μέγεθος των συνεπειών που μπορεί να προκαλέσει ο πόλεμος, όχι μόνο
στην ελληνική, αλλά συνολικότερα στην οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην
προεδρεία της οποίας βρίσκεται η Ελλάδα. Γι’ αυτό και καταστρώνεται ευρύτερο
«ευρωπαϊκό» σχέδιο αντιμετώπισης των επιπτώσεων, το οποίο θα περιλαμβάνει τη
λήψη μέτρων άμυνας της οικονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε περίπτωση κρίσης.
Έτσι, ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Χριστοδουλάκης και το
επιτελείο του βρίσκονται σε συνεχή επαφή και διαβουλεύσεις με τους ομόλογους
τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ώστε να δημιουργηθεί άμεσα ένας μηχανισμός
αντιμετώπισης των συνεπειών, που μπορεί να προκαλέσει στην ασθμαίνουσα
ευρωπαϊκή οικονομία μια παρατεταμένη διάρκεια των πολεμικών επιχειρήσεων.

Αυτό, άλλωστε, θα είναι το αντικείμενο της συνάντησης που θα έχει την ερχόμενη
εβδομάδα ο πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων (ΣΟΕ), κ.
Βασίλης Ράπανος, με παράγοντες από την οικονομική και νομισματική επιτροπή της
Ε.Ε. Στη συνάντηση πρόκειται να γίνει, ουσιαστικά, η προετοιμασία της κρίσιμης
συνάντησης του Eurogroup, στις 20 Ιανουαρίου 2003, όπου αναμένεται να
συζητηθεί το θέμα αυτό.

Σύμφωνα με πληροφορίες, στις συναντήσεις αυτές θα εξετασθεί η δυνατότητα
αποτροπής των όποιων επιπτώσεων μέσω της λήψης φορολογικών μέτρων, της αύξησης
των δαπανών, αλλά και περαιτέρω χρησιμοποίησης του όπλου των επιτοκίων. Σε
κάθε περίπτωση, όπως διαβεβαιώνουν αρμόδια στελέχη του οικονομικού επιτελείου,
η λήψη των μέτρων θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια του πολέμου, καθώς αυτή θα
καθορίσει και το μέγεθος των επιπτώσεων στην οικονομία της Ε.Ε.

Τα μέτρα

Ειδικότερα, εξετάζονται:

1. Φορολογικά μέτρα. Δεν αποκλείεται, ανάλογα με την έκταση των
επιπτώσεων που θα υπάρξουν στον πληθωρισμό και στην ανάπτυξη να αποφασισθεί
από τα αρμόδια ευρωπαϊκά όργανα η μείωση των συντελεστών φορολογίας των
καυσίμων, καθώς και των συντελεστών επιβολής του ΦΠΑ σε όλες τις χώρες μέλη.

2. Χειρισμοί με τα επιτόκια. Το όπλο των επιτοκίων θα συνεχίσει να
παίζει βασικό ρόλο για την απορρόφηση κραδασμών που τυχόν υπάρξουν στην
ευρωπαϊκή οικονομία από τις γεωπολιτικές εξελίξεις στο άμεσο μέλλον. Μεταξύ
Βρυξελλών και Φρανκφούρτης έχει στηθεί γέφυρα συνεχούς επικοινωνίας για το
θέμα αυτό. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν θα διστάσει να προχωρήσει σε
κινήσεις στα επιτόκια ανάλογα με την τροπή των εξελίξεων. Για αυτό και δεν
αποκλείεται να μειωθούν περαιτέρω τα επιτόκια, αν το παλιρροιακό κύμα του
πολέμου επιδεινώσει σοβαρά τους ρυθμούς ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Βεβαίως και δεν αποκλείεται η αύξηση των επιτοκίων στην περίπτωση που
εκτοξευθούν στα ύψη οι τιμές του πετρελαίου και υπάρξει σημαντική αύξηση του
πληθωρισμού τους επόμενους μήνες.

3. Αύξηση των δαπανών. Το Σύμφωνο Σταθερότητας αφήνει το περιθώριο στα
κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να προχωρούν σε αύξηση των δαπανών σε
περιόδους ύφεσης. Έτσι, εξετάζεται το ενδεχόμενο αύξησης των δημοσίων δαπανών
των χωρών μελών για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης.

Σενάρια και διλήμματα

Στο πλαίσιο των πολεμικών σεναρίων, που καταστρώνει το οικονομικό επιτελείο,
εκτιμάται ότι μία άνοδος της τιμής του πετρελαίου κατά 10% σε ετήσια βάση θα
αυξήσει τον πληθωρισμό κατά 0,8 της μονάδας. Σήμερα, η τιμή του πετρελαίου
κυμαίνεται γύρω στα 29 δολάρια το βαρέλι και εκτιμάται ότι, αν η διάρκεια του
πολέμου είναι μεγάλη, μπορεί η τιμή του μαύρου χρυσού να φτάσει και να
ξεπεράσει τα 40 δολάρια ανά βαρέλι. Πάντως, ακόμη και στην περίπτωση γρήγορης
έκβασης των πολεμικών επιχειρήσεων, οι οικονομικοί αναλυτές εκτιμούν ότι οι
διεθνείς τιμές του πετρελαίου θα ξεπεράσουν την τιμή των 36 δολαρίων. Βέβαια,
οι όποιες αποφάσεις θα ληφθούν αφού υπάρξει σαφής εικόνα για το μέγεθος των
επιπτώσεων. Αυτές θα εξαρτηθούν, επίσης, από τις ιδιαιτερότητες που
παρουσιάζει η πορεία της οικονομίας κάθε χώρας και ιδιαίτερα των ισχυρών της
Ε.Ε. Για παράδειγμα, η γερμανική οικονομία αντιμετωπίζει δημοσιονομικά
προβλήματα, τα οποία επιβάλλουν την είσπραξη φορολογικών εσόδων. Μία
ενδεχόμενη μείωση των φόρων σημαίνει περιορισμό των φορολογικών εσόδων.

Εξάλλου, για τις αποφάσεις στα επιτόκια καθοριστική θα είναι και η πολιτική
που θα ακολουθήσει η Ομοσπονδιακή Κεντρική Τράπεζα των ΗΠΑ.